Ο γερμανικός αμνός μαθαίνει να αλυχτάει

«Tankeschön», γράφει ένα μιμίδιο που κυκλοφορεί ευρέως αυτές τις μέρες, κάνοντας λογοπαίγνιο με τις λέξεις τανκ και «dankeschön» («ευχαριστώ πολύ). Δείχνει ένα γερμανικό άρμα μάχης με ουκρανική σημαία. Εναν χρόνο μετά την έναρξη του πολέμου, η Γερμανία αποφάσισε να δώσει στην Ουκρανία 14 άρματα μάχης Leopard 2. Πρόκειται για την εντυπωσιακή ανατροπή μιας μακράς και εμμονικά διατηρημένης αρχής της γερμανικής εξωτερικής πολιτικής: όχι επιθετικός εξοπλισμός για τη Γερμανία· εμείς οι Γερμανοί δεν έχουμε την πολυτέλεια να εκνευρίσουμε τους Ρώσους.

Πού οφείλεται αυτή η μεταστροφή; Κατάλαβε επιτέλους η κυβέρνηση του Ολαφ Σολτς ότι διακυβεύονται περισσότερα από την ηθική υποχρέωση στα θύματα του γενοκτονικού πολέμου της Ρωσίας;

Ο τερματισμός και η αναίρεση της ρωσικής εκστρατείας προς τη Δύση αποτελεί θεμελιώδες στρατηγικό συμφέρον. Αν ο Πούτιν κερδίσει αυτόν τον πόλεμο, θα καταστρέψει μια 77χρονη ευρωπαϊκή τάξη βασισμένη στην αυτοσυγκράτηση, την αποτροπή, και ένα πλήθος συνθηκών επικεντρωμένων στην ειρήνη. Θα ενθαρρυνθεί να κυνηγήσει περισσότερα και να τρομοκρατήσει την υπόλοιπη Ευρώπη. Αυτό κάνουν οι αυτοκρατορικές δυνάμεις όταν τους γνέφει η αύξηση της ισχύος τους.

Αυτά τα πειστικά επιχειρήματα, ωστόσο, δεν αρκούν προκειμένου να εξηγήσουν τη νέα αποφασιστικότητα της Γερμανίας. Ούτε αναλαμβάνει επιτέλους η Γερμανία την ευθύνη της ως η πλουσιότερη και πολυπληθέστερη χώρα της Ευρώπης. Τα διατλαντικά παζάρια – και το «ακολούθησε τον πραγματικό ηγέτη», τις ΗΠΑ – είναι μια καλύτερη εξήγηση.

Επί μήνες, ο Σολτς κρυβόταν πίσω από την άρνηση του Τζο Μπάιντεν να στείλει στην Ουκρανία αμερικανικά άρματα μάχης M1A1 Abrams. Το σύνθημα του καγκελαρίου ήταν «kein Alleingang» – καμία σόλο προσπάθεια. Στα παρασκήνια λοιπόν γίνονταν παζάρια. Και τελικά ο Μπάιντεν ενέδωσε, παρότι τα Abrams δεν είναι ιδανικά για μάχες στην Ανατολική Ευρώπη. Αυτό είναι το πραγματικό σημείο της όχι-και-τόσο-μεγαλειώδους στρατηγικής της Γερμανίας. Οταν περιβάλλονται από άλλους, ιδίως από την ισχυρή Αμερική, οι αμνοί δεν χρειάζεται να φοβούνται τους λύκους. Το πλήθος φέρνει ασφάλεια. Ποτέ δεν πρέπει να βόσκεις μόνος.

Οσοι θεωρούν πως η Γερμανία θα ξεπεράσει επιτέλους τα αγελαία ένστικτά της θα πρέπει να περιμένουν. Το έθνος που έφτασε στις πύλες της Μόσχας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο έχει γίνει τόσο επιθετικό όσο και μια χουχουλιάρικη γάτα. Η μεταπολεμική μεταμόρφωσή της έφερε ειρήνη και ευημερία στην ίδια και στην υπόλοιπη Ευρώπη, που δεν χρειαζόταν πια να φοβάται τον τευτονικό ιμπεριαλισμό. Γιατί να αποβάλει τώρα η Γερμανία την πολυσυζητημένη «κουλτούρα επιφυλακτικότητάς» της;

Η απάντηση είναι απλή: η πραγματικότητα άλλαξε βίαια όταν ο Πούτιν επιχείρησε να καταλάβει το Κίεβο τον περασμένο Φεβρουάριο, και επί του παρόντος προετοιμάζει μαζικές ενισχύσεις για μια νέα μαζική επίθεση την άνοιξη. Η επιθετικότητα της Ρωσίας έχει αλλάξει και τη γερμανική κοινή γνώμη. Η πλειοψηφία τάσσεται υπέρ του εξοπλισμού της Ουκρανίας. Το ίδιο και οι Πράσινοι, κυβερνητικοί εταίροι του Σολτς. Οι χθεσινοί πεπεισμένοι πασιφιστές έχουν πρακτικά μετατραπεί σε κόμμα πολέμου. Για να παραφράσουμε τον Σάμιουελ Τζόνσον: Τίποτα δεν συγκεντρώνει το μυαλό καλύτερα από μια υπαρξιακή απειλή.

Παρόλα αυτά, η μακάρια εμπειρία της Γερμανίας ως «δύναμης ειρήνης» (Friedensmacht) θα αποθαρρύνει τη χώρα από το να εγκαταλείψει τη μακρόχρονη στρατηγική της. Ηταν απλώς υπερβολικά βολικό το να τρέχει μαζί με μια αγέλη υπό την ηγεσία και την προστασία των ΗΠΑ. Στην υπόθεση των αρμάτων μάχης, έπρεπε να κινηθούν πρώτες οι ΗΠΑ για να μπορέσει να ακολουθήσει η Γερμανία. Ο Κλάουζεβιτς, που κήρυττε τη συγχώνευση διπλωματίας και ισχύος, δεν μένει πια εδώ.

Ο Γιόζεφ Γιόφε, μέλος του συντακτικού συμβουλίου της «Die Zeit», είναι συνεργάτης του Hoover Institution και καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στη Σχολή Προηγμένων Διεθνών Σπουδών Johns Hopkins.