Πρόεδρος τηλεοπτικής δημοκρατίας

Στον χθεσινό διαξιφισμό του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξη Τσίπρα, ένα μόνο πράγμα μου έκανε εντύπωση. Η πρόσκληση του Αλέξη Τσίπρα προς τον Πρωθυπουργό να μονομαχήσουν στην τηλεόραση. «Θέλετε να πάμε αύριο το πρωί σε τηλεμαχία;», είπε. «Επτά χρόνια την αποφεύγετε. Γιατί, αφού είστε τόσο σίγουρος ότι είστε καλύτερος, πιο σοφός, πιο γοητευτικός… Γιατί δεν έρχεστε, γιατί επτά χρόνια κρύβεστε;».

Δεν του έφτανε που εκείνη τη στιγμή μονομαχούσαν από το βήμα κι από τα έδρανα της Βουλής, και η μονομαχία τους μεταδιδόταν από την τηλεόραση. Ζητούσε η μονομαχία να γίνει στην τηλεόραση, με την τεχνική της τηλεόρασης – και αποκαλούσε μάλιστα δειλό τον αντίπαλό του. Ο οποίος, αργότερα, του απάντησε ότι στη Βουλή, επί περίπου τέσσερα χρόνια, ανταλλάσσουν διαξιφισμούς κι ότι κάθε πράγμα στην ώρα του. «Δεν σας αρέσει η Βουλή; Δυσκολεύεστε σε αυτό το επίπεδο αντιπαράθεσης;» πρόσθεσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος επιπλέον σημείωσε ότι πολλοί πολίτες έχουν ήδη βγάλει συμπεράσματα από τις κοινοβουλευτικές αντιπαραθέσεις των δύο ανδρών.

Ειλικρινά, την ίδια σκέψη έκανα και πριν απαντήσει ο Πρωθυπουργός. Ο Αλέξης Τσίπρας, σχεδόν εμμονικά, μιλάει συνεχώς για τη δημοκρατία, που σύμφωνα με τη ρητορική του ο Πρωθυπουργός την καταχράται. Αλλά η Βουλή είναι ο βασικός πυλώνας της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, εκεί νομιμοποιούνται οι κυβερνητικές πλειοψηφίες, εκεί ακούγεται ελεύθερη η φωνή της αντιπολίτευσης, εκεί ψηφίζονται οι νόμοι που καθορίζουν το πλαίσιο των επιλογών μας και της συμπεριφοράς μας. Με τόση έμφαση στη δημοκρατία, θα έπρεπε να κατανοεί την πρωτοκαθεδρία του Κοινοβουλίου και να σέβεται τις κοινοβουλευτικές διαδικασίες.

Μου κάνει επίσης μεγάλη εντύπωση η έμφαση που δίνει ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης στον ρόλο που δίνει στην τηλεόραση. Ως παλαιός θαυμαστής του Ζίζεκ, του Αγκάμπεν και Κύριος οίδε ποιων άλλων ριζοσπαστών φιλοσόφων, τον περίμενα ιδιαίτερα επιφυλακτικό με την τηλεόραση και το μέτρο της, αυτό που μια θεώρηση των πραγμάτων αποκαλεί περιφρονητικά «τηλεοπτική δημοκρατία». Ο Αριστείδης Μπαλτάς, ο οποίος έχει εντρυφήσει στη σκέψη του γκουρού του αριστερού ριζοσπαστισμού Λουί Αλτουσέρ, μπορεί ανά πάσα στιγμή να του εξηγήσει τον ρόλο της τηλεόρασης ως «ιδεολογικού μηχανισμού» της εξουσίας, και του ταξικού χαρακτήρα της. Για να σπάσει το μονοπώλιο αυτού του «ιδεολογικού μηχανισμού» δεν προσπάθησε να φτιάξει με διάφορους τρόπους συριζαϊκά κανάλια και να ελέγξει την αγορά των ΜΜΕ – με αποτέλεσμα, σήμερα, το άλλοτε δεξί του χέρι, ο Νίκος Παππάς, να δικάζεται στο ειδικό δικαστήριο;

Γιατί όμως αυτός, ο ριζοσπάστης, διεκδικεί αντιπαράθεση στην τηλεόραση; Δεν μπορώ να διανοηθώ ότι εκτιμά πως η σύγκρουση είναι κάτι σαν σόου, στο οποίο ο ίδιος υπερτερεί όχι επειδή έχει θέσεις αλλά επειδή είναι ευειδής και χαρίεις και, επιπλέον, ατακαδόρος; Κι όμως, έτσι συμπεριφέρεται όταν λέει στον Πρωθυπουργό, καιρό τώρα, να πάνε στην τηλεόραση να λύσουν τις διαφορές τους. Ομοιος με τον μπακαλόγατο Ζήκο, τον Κώστα Χατζηχρήστο στο παλιό σινεμά, που από την ασφάλεια του μπακάλικου λέει σε όποιον τον πειράζει: «Αμα σου βαστάει έβγα έξω να λογαριαστούμε».

Οπως η πολιτική δεν είναι τσιτάτα του Αλτουσέρ, άλλο τόσο δεν είναι μαγκιές εκ του ασφαλούς. Κι αν ο ΣΥΡΙΖΑ σήμερα είναι δημοσκοπικά υποδεέστερος της κυβέρνησης, αυτό οφείλεται στη ραστώνη των προγραμμάτων («αυτή τη δουλειά θα κάνουμε τώρα;», απάντησε όταν του ζητήθηκε η κοστολόγηση του προγράμματός του) και στην αδυναμία να μιλήσει πειστικά για το αύριο. Με άλλα λόγια, καλές οι μαγκιές αλλά χρειάζονται και προγράμματα.

Μεταρρυθμίσεις ουσίας
Εννιά ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις, ασφαλώς σε μια επόμενη αναθεωρητική Βουλή, προτείνει ένας από τους πιο επιδραστικούς επιστολογράφους μου, νομικός που δυστυχώς δεν μπορώ να γράψω το όνομά του. Συνοψίζω χωρίς σχόλια:
1. Να μη διορίζεται η ηγεσία των ανωτάτων δικαστηρίων από τη Βουλή. Πλήρης αυτοδιοίκηση της Δικαιοσύνης. 2. Οι εισαγγελείς να μη συγχέονται με τους δικαστές. 3. Να εισαχθεί κάποιο είδος Γερουσίας για να ασκεί ελεγκτικές αρμοδιότητες, που να αφορούν πολιτικές ευθύνες. Αντιστοίχως να καταργηθούν οι γελοίες εξεταστικές επιτροπές της Βουλής, που απλώς επιβεβαιώνουν παραγραφές. 4. Στη Γερουσία θα μπορούσε να ανατεθεί και η κύρωση των νόμων, που προς το παρόν την έχει αναλάβει εν τοις πράγμασι το ΣτΕ μέσω του ελέγχου της αντισυνταγματικότητας. Αλλη λύση είναι να αναβαθμιστεί το ΣτΕ σε Συνταγματικό Δικαστήριο. 5. Η επιθεώρηση των δικαστηρίων (όπως και παντού αλλού) να είναι ουσιαστική. 6. Να μην επιτρέπεται καμία μεταβολή νομοσχεδίου μετά την απόφανση και την έκθεση του επιστημονικού συμβουλίου της Βουλής. 7. Η διοικητική δικαιοσύνη να ομοιογενοποιηθεί περισσότερο. 8. Να γκρεμιστεί το τείχος μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου τομέα. 9. Να υπάρχει κάποια διαδικασία ώστε ο παρακολουθούμενος να μάθει τον λόγο παρακολούθησης από την ΕΥΠ, άλλως, αν είναι κρατικό μυστικό, να κηρύσσεται πανηγυρικά «καθαρός» από κάθε υποψία και όχι να μένει με το στίγμα του «εκβιαζόμενου».