H Eυρώπη μεταμορφώνεται

Τον επόμενο μήνα η βίαιη επίθεση της Ρωσίας στη γειτονική της Ουκρανία θα συμπληρώσει έναν χρόνο. Το σχέδιο του ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν για μια γρήγορη «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» απέτυχε λόγω της αταλάντευτης αντίστασης της Ουκρανίας, της υποστήριξης της Δύσης στην άμυνά της και της ανικανότητας της ίδιας της Ρωσίας.

Αντί για μια ταχεία στρατιωτική νίκη που θα κορυφωνόταν με την αλλαγή καθεστώτος, η «ειδική επιχείρηση» του Πούτιν κατέληξε σε σκληρό πόλεμο για τον οποίο κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα πότε και πώς θα τελειώσει. Το πιθανότερο είναι ότι θα συνεχιστεί για αρκετό καιρό, αφήνοντας πολύ περισσότερα θύματα. Ωστόσο, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ένα σενάριο στο οποίο η Ρωσία θα μπορούσε ακόμα να επιτύχει τον πρωταρχικό της στόχο να εξαλείψει την Ουκρανία ως κυρίαρχο, ανεξάρτητο κράτος.

Οσο το ΝΑΤΟ και τα κράτη-μέλη του συνεχίζουν να παρέχουν στρατιωτική και οικονομική υποστήριξη στην Ουκρανία και όσο ο ουκρανικός λαός διατηρεί την αποφασιστικότητά του, η Ρωσία δεν θα επιτύχει τους πολεμικούς της στόχους. Αυτή η συνειδητοποίηση φαίνεται να γίνεται κατανοητή αργά στο Κρεμλίνο, το οποίο έχει εντείνει τις επιθέσεις του στις ουκρανικές υποδομές και έχει κινητοποιήσει εκατοντάδες χιλιάδες στρατεύσιμους. Οι ρώσοι στρατιωτικοί ηγέτες ποντάρουν τώρα σε μια μακροπρόθεσμη στρατηγική αποθάρρυνσης και εξάντλησης, βασιζόμενοι στην αριθμητική υπεροχή έναντι του ουκρανικού στρατού. Αυτό όμως ισοδυναμεί με μια πράξη διπλής καταστροφής. Η στρατηγική της «ποσοτικής υπεροχής» απαιτεί από τη ρωσική ηγεσία να μη δίνει καμία σημασία στις ζωές των δικών της στρατιωτών, για να μην αναφέρουμε τις ζωές των ουκρανών πολιτών. Οποτε και αν σταματήσουν οι μάχες, μεγάλο μέρος της Ανατολικής Ευρώπης θα έχει καταστραφεί, αφήνοντας πίσω του ένα βαθύ και μόνιμο μίσος. Τα όπλα θα σιωπήσουν τελικά, αλλά δεν θα υπάρξει ειρήνη. Η Ουκρανία θα πρέπει να κάνει ό,τι περνάει από το χέρι της για να αποτρέψει μια νέα επίθεση και η Δυτική Ευρώπη θα συνεχίσει να επανεξοπλίζεται μαζικά, ενδεχομένως για δεκαετίες.

Με την Ουκρανία να σχηματίζει ένα είδος κλοιού ασφαλείας μεταξύ της Ρωσίας και της υπόλοιπης Ευρώπης, θα υπάρξει ώθηση για την ένταξή της τόσο στο ΝΑΤΟ όσο και στην Ευρωπαϊκή Ενωση σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Επιπλέον, τα γεωπολιτικά συμφέροντα και τα συμφέροντα ασφαλείας της ίδιας της ΕΕ θα έχουν αλλάξει, μεταμορφώνοντας τον θεσμό στην πορεία. Η προοπτική της ένταξης της Ουκρανίας θα μετατοπίσει αναγκαστικά την εστίαση της Ευρώπης προς τα ανατολικά.

Με τον παράνομο πόλεμό του ο Πούτιν ήθελε να κρατήσει το ΝΑΤΟ σε απόσταση. Αλλά πέτυχε το ακριβώς αντίθετο. Η Φινλανδία και η Σουηδία θα ενταχθούν τώρα στη συμμαχία και ολόκληρη η ευρωπαϊκή ήπειρος θα παραταχθεί πίσω από την ασπίδα της. Η ΕΕ και το ΝΑΤΟ θα αναπτύξουν μια πολύ στενότερη σχέση συνεργασίας, προσδίδοντας μεγαλύτερο γεωπολιτικό βάρος στην υπερατλαντική περιοχή.

Η Δυτική Ευρώπη δεν θα έχει την επιλογή να αγνοήσει τις προκλήσεις στα ανατολικά της. Ο,τι συμβεί εκεί θα επηρεάσει άμεσα όλους όσοι μοιράζονται την ίδια ήπειρο. Δεν έχουμε πλέον την πολυτέλεια να τρέφουμε αυταπάτες για την παγκόσμια πρόοδο και τη δική μας θέση στον κόσμο. Μια γεωπολιτική «μαύρη τρύπα» μεγέθους Ρωσίας στην Ανατολική Ευρώπη και στη Βόρεια Ασία δεν προοιωνίζεται καλό για κανέναν. Ο Πούτιν κατέστρεψε περισσότερα από όσα πιθανώς περίμενε ακόμη και ο ίδιος.

Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, στα πρώτα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου, οι δυτικοευρωπαϊκές χώρες έκαναν τα πρώτα τους βήματα προς την ολοένα και στενότερη ένωση. Μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία πρέπει να συνεχίσουν αυτή την πορεία. Δεδομένων των τεράστιων γεωπολιτικών προκλήσεων και των απειλών ασφαλείας που θα αντιμετωπίσει η Ευρώπη, δεν έχει πλέον την πολυτέλεια να επιδεικνύει οποιαδήποτε αδυναμία. Η Γηραιά Ηπειρος πρέπει να ωριμάσει – και μάλιστα γρήγορα.

Ο Γιόσκα Φίσερ, υπουργός Εξωτερικών και αντικαγκελάριος της Γερμανίας από το 1998 έως το 2005, ήταν ηγέτης του γερμανικού κόμματος των Πρασίνων επί σχεδόν 20 χρόνια