Η σημασία {CR}των πρώτων εκλογών

Τους προηγούμενους μήνες τα πολιτικά κόμματα προσανατολίζονταν σε μια λογική δύο εκλογικών αναμετρήσεων προσαρμόζοντας τη στρατηγική τους σε αυτή τη συνθήκη. Η κυβερνητική παράταξη, ιδίως, επιχείρησε να αναδείξει τα προβληματικά σημεία της εφαρμογής του συστήματος της απλής αναλογικής, τονίζοντας παράλληλα ότι το αδιέξοδο που θα προκληθεί από τον συγκεκριμένο εκλογικό νόμο, μπορεί να επιλυθεί στη δεύτερη εκλογική αναμέτρηση που θα διεξαχθεί με την εφαρμογή του συστήματος του κλιμακωτού μπόνους που μπορεί να διασφαλίσει την αυτοδυναμία, η οποία για τη ΝΔ, τουλάχιστον, είναι η μόνη κυβερνητική φόρμουλα που εγγυάται σταθερότητα και αποτελεσματική διακυβέρνηση.

Η στρατηγική αυτή έχει μεταβληθεί το τελευταίο διάστημα, καθώς στο κυβερνητικό στρατόπεδο έχουν πλέον αντιληφθεί ότι η πρώτη κάλπη είναι η κρίσιμη και αυτή που θα διαμορφώσει το περιβάλλον και θα προσδώσει την απαραίτητη δυναμική για την αυτοδυναμία. Αν το αποτέλεσμα των πρώτων εκλογών είναι μακριά από το πιθανολογούμενο ποσοστό αυτοδυναμίας καθίσταται αρκετά δύσκολο να καλυφθεί εντός 40 ημερών που θα μεσολαβήσουν μεταξύ των δύο εκλογικών αναμετρήσεων. Οσο ισχυρές πιέσεις και αν ασκηθούν στο εκλογικό σώμα, όσα σκληρά εκλογικά διλήμματα και αν τεθούν, καθίσταται δύσκολη η μετατόπιση πολύ μεγάλου ποσοστού του εκλογικού σώματος προς μία κατεύθυνση. Για τον λόγο αυτό τόσο ο Πρωθυπουργός, όσο και τα κυβερνητικά στελέχη, έχουν επιδοθεί σε μια ρητορική ανάδειξης της σημασίας της συμμετοχής των πολιτών στην κάλπη της απλής αναλογικής, ενώ παράλληλα προσπαθούν να αποτρέψουν το φαινόμενο της «χαλαρής ψήφου» που μπορεί να υιοθετηθεί από τους πολίτες.

Η αξιωματική αντιπολίτευση, από την πλευρά της, εξαρχής, είχε ρίξει το βάρος στην πρώτη κάλπη, θέλοντας καταρχάς να στηρίξει την πολιτική της επιλογή για εφαρμογή της απλής αναλογικής, αλλά και γιατί αντιλαμβάνεται ότι η προοπτική μιας κυβέρνησης συνεργασίας μπορεί να επιτευχθεί ευκολότερα μετά την πρώτη εκλογική διαδικασία, παρά στη δεύτερη στην οποία η ισορροπία των δυνάμεων και η κατανομή των εδρών θα δημιουργήσει συσχετισμούς που πιθανόν με βάση τα δημοσκοπικά δεδομένα δεν θα την ευνοούν.

Οσον αφορά τα υπόλοιπα κόμματα και αυτά με τη σειρά τους διακρίνουν μια ευκαιρία να καταγράψουν στην κάλπη της απλής αναλογικής ποσοστά που θα μεταφράζονται σε πολύ μεγαλύτερο αριθμό εδρών, γεγονός που μπορεί να είναι μεν πρόσκαιρο, δημιουργεί, ωστόσο, πολιτικές εντυπώσεις τις οποίες ο κάθε κομματικός φορέας θα προσπαθήσει να αναδείξει με στόχο τη μεγέθυνση της δικής του επιρροής.

Ενας επιπλέον παράγοντας της πρώτης κάλπης, ο οποίος δεν έχει αναδειχθεί, είναι και αυτός που αφορά τους υποψηφίους βουλευτές, των οποίων η σειρά κατάταξης με την απλή αναλογική θα καθορίσει και ποιοι από αυτούς τελικά θα καταλάβουν έδρα στο Κοινοβούλιο, καθώς οι δεύτερες εκλογές θα διεξαχθούν με λίστα και ως εκ τούτου το ενδιαφέρον πολλών εξ’ αυτών θα είναι μειωμένο. Αυξημένο θα είναι το ενδιαφέρον για τους βουλευτές του πρώτου κυρίως κόμματος που δεν θα έχουν εκλεγεί με την απλή αναλογική αλλά θα ευελπιστούν ότι το μπόνους εδρών που δίνει η ενισχυμένη αναλογική μπορεί να τους εξασφαλίσει έδρα.

Ολα τα παραπάνω αφορούν τη στρατηγική των κομμάτων και την προσπάθειά τους να πείσουν τους πολίτες. Αυτό που όμως έχει τελικά τη μεγαλύτερη σημασία είναι η συμπεριφορά του εκλογικού σώματος μπροστά στο ενδεχόμενο των δύο εκλογικών αναμετρήσεων. Κατά την άποψή μου οι πολίτες δεν υιοθετούν στη μεγάλη τους πλειοψηφία τη λογική της «στρατηγικής ψήφου» ότι δηλαδή θα κάνουν μια επιλογή στην πρώτη κάλπη την οποία συνειδητά και εκ των προτέρων θα έχουν αποφασίσει ότι θα την αλλάξουν στη δεύτερη. Για τους πολίτες η κάθε κάλπη, με όποιο σύστημα και αν συνοδεύεται, είναι μια αυτόνομη «εθνική κάλπη» και αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία να εκφράσουν αυτό που οι ίδιοι θεωρούν καλύτερο για τον εαυτό τους και τον τόπο συνολικά.

Ο Αντώνης Παπαργύρης είναι διευθυντής ερευνών GPO