Πρέπει να μάθουμε {LF}να «ζούμε» με τους ιούς

Ακριβώς όπως οι σεισμολόγοι μάς προετοιμάζουν να «ζούμε με τους σεισμούς», έτσι και οι «ιολόγοι» και «μικροβιολόγοι» πρέπει να προετοιμάζουν την κοινωνία να ζει με τους ιούς. Κλείνουμε σχεδόν 3 χρόνια σε στενή επαφή με τον SARS-CoV-2, ο οποίος συνεχίζει να μεταλλάσσεται όπως μεταλλάσσονται όλοι οι οργανισμοί στον πλανήτη Γη. Και θα συνεχίσει να μεταλλάσσεται εσαεί, μειώνοντας ή αυξάνοντας τις ανησυχίες μας (ανάλογα με το στέλεχος) για υφέσεις και εξάρσεις σε επιδημιολογικό επίπεδο.

Πράγματι, η δραματική αύξηση των νοσηλειών αλλά και θανάτων στην Κίνα, αλλά και η εμφάνιση νέων στελεχών σε άλλα μέρη του κόσμου τον τελευταίο μήνα, αυξάνουν τις ανησυχίες στην παγκόσμια επιστημονική και όχι μόνο κοινότητα.

Η δραματική αύξηση των κρουσμάτων στην Κίνα είναι πράγματι αποτέλεσμα της εγκατάλειψης της πολιτικής zero-COVID, μιας πολιτικής που εστίαζε στον μαζικό έλεγχο του πληθυσμού με τεστ COVID (μοριακά ή αντιγονικά) και στη συνέχεια στην εφαρμογή ευρύτατων lockdown για τον έλεγχο των κρουσμάτων. Μετά την εγκατάλειψη αυτής της τακτικής, φαίνεται ότι η δραματική αύξηση των κρουσμάτων (νοσηλειών αλλά και θανάτων) αποκάλυψε τη μειωμένη αποτελεσματικότητα του κινεζικού εμβολίου. Το γεγονός αυτό έχει δώσει αυτή τη στιγμή στον ιό (τα στελέχη που κυκλοφορούν στην Κίνα) ένα πλεονέκτημα διασποράς, το οποίο εκτός του ότι προκαλεί ανησυχίες επέκτασης σε άλλα μέρη του κόσμου, αυξάνει και τον ρυθμό μεταλλαγής του. Δυστυχώς η Κίνα δεν έχει δημοσιεύσει στοιχεία για τα στελέχη του ιού που κυκλοφορούν στην επικράτειά της, προκειμένου να μπορέσουμε να συγκρίνουμε την αποτελεσματικότητα των δυτικών εμβολίων έναντι αυτών.

Τέτοιες μελέτες όμως αρχίζουν ήδη να δημοσιεύονται για μεταλλαγές του ιού που έχουν ήδη εμφανιστεί σε άλλα μέρη του κόσμου. Στη Νέα Υόρκη εμφανίστηκε τον Οκτώβριο ένα νέο στέλεχος το οποίο ευθύνεται ήδη για το 40% των νοσηλειών, το στέλεχος XBB.1.5 ή Kraken από το μυθικό τέρας σε κινηματογραφική ταινία. Το στέλεχος αυτό πιθανότατα προέκυψε από ανασυνδυασμό στελεχών τύπου Omicron (στην ομάδα Omicron κατατάσσονται 7 τουλάχιστον γονότυποι του ιού, Β.1.1.529, ΒΑ.1, ΒΑ.2, ΒΑ.3, ΒΑ.4, ΒΑ.5 και BA.1/BA.2), που ξεκίνησε με το όνομα XBB από τη Σιγκαπούρη. Το στέλεχος αυτό (Kraken) με δείκτες μετάδοσης R γύρω στο 1.6 με 1.8, είναι 120% πιο μεταδοτικό από το BQ1 (την πιο μεταδοτική υποπαραλλαγή της Omicron), όντας μακράν το μεταδοτικότερο στέλεχος μέχρι σήμερα.

Σε σχέση με την ικανότητα του νέου στελέχους Kraken να διαφεύγει την ανοσία (είτε φυσική είτε επαγόμενη με εμβολιασμό), φαίνεται από τις πρώτες μελέτες που δημοσιεύτηκαν μόλις προχθές ότι η σειρά XBB.1 έχει 10 φορές μικρότερη ευαισθησία στα αντισώματα που χορηγούνται για την αντιμετώπιση της λοίμωξης, ενώ και τα αντισώματα από φυσική νόσο ή εμβολιασμό δείχνουν σχεδόν ανύπαρκτη εξουδετέρωση του νέου στελέχους.

Βρισκόμαστε λοιπόν μπροστά σε ένα νέο στέλεχος με πολύ αυξημένη μεταδοτικότητα και μειωμένη ανοσολογική κάλυψη. Αν προσθέσουμε σε αυτό την ανησυχία για τυχόν νέα στελέχη που μπορεί να «έρθουν» από την Κίνα, καθίσταται σαφές ότι χρειαζόμαστε γρήγορα νέες παραλλαγές εμβολίων που σε συνδυασμό με τα αντι-ιικά φάρμακα (που δεν έχουν χάσει την ικανότητά τους να δρουν) θα αντιμετωπίσουν τα νέα στελέχη.

Και κάπως έτσι πρέπει θα μάθουμε να «ζούμε» με τους ιούς.

Ο Νικόλαος Σπανάκης είναι αναπληρωτής καθηγητής Μικροβιολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ