Τουρκικό Σύνταγμα και προβληματισμοί

Τα καθήκοντα, οι εξουσίες, τα προσόντα, η εκλογή και άλλα θέματα του προέδρου της Δημοκρατίας της Τουρκίας προσδιορίζονται στα άρθρα 8, 101, 103, 104, 105 και 106 του Συντάγματος, https://www.tccb.gov.tr/cumhurbaskanligi/gorev_yetki/.

Μπορεί να είναι ο δήμαρχος του Μητροπολιτικού Δήμου Κωνσταντινούπολης υποψήφιος και αντίπαλος του τούρκου προέδρου;

Ας δούμε τα νομικά δεδομένα της Τουρκίας:

α) Για να οριστεί ως υποψήφιος πρόεδρος ο δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης πρέπει ή να γίνει αρχηγός του κόμματός του ή να τον ορίσει το κόμμα του ή έστω κάποιο άλλο κόμμα που όμως έλαβε τουλάχιστον 5% των συνολικών έγκυρων ψήφων, μόνο του ή με συνασπισμό κομμάτων, στις τελευταίες γενικές εκλογές και σε κάθε περίπτωση να έχει λάβει τουλάχιστον εκατό χιλιάδες ψήφους το κόμμα / συνασπισμός.

β) Εχουμε ενδείξεις πως ο αρχηγός του CHP θα υπαναχωρήσει υπέρ του δημάρχου Κωνσταντινούπολης, ούτως ώστε να πάρει αυτός το χρίσμα του υποψηφίου; Δεν έχουμε. Τουναντίον, ο αρχηγός του CHP αποφεύγει οποιαδήποτε ηγετική προώθηση του δημάρχου.

γ) Εχουμε κάποιες ενδείξεις ότι κόμμα ή κόμματα που έλαβαν το 5% ή τουλάχιστον 100.000 ψήφους στις προηγούμενες εκλογές θα προτείνουν τον δήμαρχο Κωνσταντινούπολης ως υποψήφιο πρόεδρο; Οχι. Εστω όμως πως θα συμβεί αυτό. Τι μας κάνει να πιστεύουμε πως ο αρχηγός του CHP δεν θα δει την κίνηση αυτή ως αποσχιστική και εχθρική στο πρόσωπό του, τελικά θα πολεμήσει, αντί να βοηθήσει τον δήμαρχο;

δ) Ο δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης έχει ήδη μια εκκρεμοδικία που του στερεί, σε πρώτο βαθμό, το δικαίωμα του «εκλέγεσθαι», όχι οριστικά και αμετάκλητα.

Η πρωτοβάθμια δικαστική απόφαση θα κριθεί εκ νέου στο Εφετείο και πιθανόν αναιρετικά στο Ανώτατο Δικαστήριο, σε βάθος χρόνου, περίπου δύο ετών από σήμερα.

Εστω ότι ο δήμαρχος Κωνσταντινούπολης προτείνεται για υποψήφιος πρόεδρος και κατά τη διάρκεια των εκλογών ή των επαναληπτικών ή, αφού εκλεγεί, κατά τη διάρκεια της θητείας του εκδίδεται σε ανώτατο βαθμό οριστική, τελεσίδικη και αμετάκλητη απόφαση στερήσεως του δικαιώματος «εκλέγεσθαι» με αναδρομική ισχύ. Θα εκπέσει του αξιώματος, θα προκηρυχθούν έκτακτες εκλογές;

Θέλει ο μέσος τούρκος πολίτης κάτι τέτοιο; Οχι.

Υπάρχει αυτή τη στιγμή – το πολύ έξι μήνες πριν από τις εκλογές – αντίπαλον δέος κατά του τούρκου προέδρου; Οχι. Προλαβαίνει να «οικοδομηθεί»; Εξαιρετικά δύσκολο. Ποιος έχει σήμερα παράσταση νίκης στην Τουρκία; Μόνον ο τούρκος πρόεδρος, που έστω και ως catch all leader, με νομότυπες, σκληρές ενίοτε για τον πολίτη συμπεριφορές, διοικεί τη χώρα χωρίς ιδιαίτερες διεθνείς ζημίες, τουναντίον την ανέχονται όλοι, Δύση και Ανατολή.

Εστω ως αναγκαίο κακό, ο τούρκος πρόεδρος είναι δύσκολο να χάσει τις εκλογές, όποτε και εάν γίνουν αυτές, διότι έχει στα χέρια του «και το καρπούζι και το μαχαίρι», μη δείχνοντας διατεθειμένος να χάσει.

Ο Δημ. Σταθακόπουλος είναι δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, δρ Παντείου Πανεπιστημίου, οθωμανολόγος / τουρκολόγος, συνεργάτης Εργαστηρίου Τουρκικών και Ευρασιατικών Μελετών, Πανεπιστήμιο Πειραιώς