Συνταγματοφύλακες και αμοραλισμός

Πήρα απροσδόκητα πολλά τηλεφωνήματα, χθες, όχι μόνο από νομικούς, με αφορμή το σημείωμα περί συνταγματικού λαϊκισμού και τον δημόσιο διαξιφισμό, στο συνέδριο με αφορμή τα εκατό χρόνια από τη γέννηση του Αριστόβουλου Μάνεση, ανάμεσα στον καθηγητή Παναγιώτη Μαντζούφα και τον επίσης καθηγητή Γιώργο Σωτηρέλη. Κεντρική αιχμή όσων έγραψα, ότι είναι πολύ κακή πρακτική να χρησιμοποιούμε το Σύνταγμα κατά το δοκούν, ως εργαλείο για να προβάλλουμε τις πολιτικές μας απόψεις. Με στόχο να τις επιβάλουμε. Οπως επίσης γράφτηκε, την εκδήλωση χαιρέτισε ο πρόεδρος της Βουλής, Κωνσταντίνος Τασούλας, η εισήγηση του οποίου επίσης ήταν παρεμβατική, οδηγώντας εξαρχής στο ίδιο συμπέρασμα: ότι το Σύνταγμα δεν είναι σωστό να εργαλειοποιείται πολιτικά.

Ο πρόεδρος της Βουλής αναζήτησε τα δικά του επιχειρήματα στον ίδιο τον Αριστόβουλο Μάνεση, σε ένα άρθρο του για τη σχέση συνταγματολόγων και πολιτικής δημοσιευμένο στο «ΒΗΜΑ» της 7ης Απριλίου 1985. Ο Μάνεσης, κατά τον πρόεδρο, «μιλάει για τη σχέση συνταγματολόγων και πολιτικής, λέει ότι οι συνταγματολόγοι ασχολούνται με το πολιτικό “Είναι”, αλλά μόνο ενόψει του συνταγματικού δέοντος και όχι ενόψει των προσωπικών πολιτικών ή κομματικών τους απόψεων. Αναβαθμίζει δηλαδή την αποστολή τους και την περικλείει στη σφαίρα την υγιή και τη φωτεινή του συνταγματικού δέοντος».

Ο Μάνεσης, με εκείνο το άρθρο, παρότι πολιτικά δεν ήταν κοντά στη Δεξιά, είχε πάρει ευθέως θέση κατά των μεθοδεύσεων του Ανδρέα Παπανδρέου προκειμένου να εκλεγεί Πρόεδρος της Δημοκρατίας, το 1985, ο Χρήστος Σαρτζετάκης. Η ψηφοφορία εκείνη έμεινε στην ιστορία αφενός λόγω της διαμάχης που προκάλεσε το αν ο Γιάννης Αλευράς είχε – ως ασκών χρέη Προέδρου της Δημοκρατίας – δικαίωμα ψήφου, αφετέρου για τα διαβόητα γαλάζια ψηφοδέλτια επί των οποίων ανεγράφη το όνομα του Σαρτζετάκη. Στο άρθρο που ανέφερε ο Κωνσταντίνος Τασούλας, ο Μάνεσης αναφερόταν σε συνταγματολόγους της εποχής του που έψαξαν επιχειρήματα στο Σύνταγμα για να δικαιολογήσουν τις μεθοδεύσεις του Ανδρέα. Και τόνιζε:

«[…] υπάρχουν άνθρωποι και μάλιστα πολιτικοποιημένοι με προοδευτικές αντιλήψεις οι οποίοι, άλλοι καλοπροαίρετα, άλλοι αφελείς, άλλοι κακόπιστοι, άλλοι εμπαθείς υπαινίχθηκαν ή υπέδειξαν ότι ορισμένοι δημοκρατικοί ή προοδευτικοί – αριστεροί συνταγματολόγοι – που η επιστημονική γνώμη τους για συγκεκριμένα ανακύπτοντα ζητήματα δεν συνέφερε προς την αλλαγή στην οποία τεκμαίρεται ότι διάκεινται συμπαθώς – θα έπρεπε να σιωπήσουν ή, ακόμη καλύτερα, μάλλον χειρότερα, να εφεύρουν επιχειρήματα που να στηρίζουν ή πάντως να καλύπτουν συγκεκριμένους πολιτικούς χειρισμούς και μεθοδεύσεις που επιχειρήθηκαν προσφάτως».

Ο πρόεδρος της Βουλής συνηθίζει να συνοδεύει τα λόγια του με ένα επιμύθιο. Υποδεικνύει την προτροπή του Μάνεση, οι διερμηνευτές και οι θεματοφύλακες του θεσμικού πλαισίου να μην υπακούουν στην κατάρα «του πολιτικού αμοραλισμού και του συνταγματικού, του επιστημονικού κομφορμισμού. Διότι η μία μαρτυρά  έλλειψη πολιτικού ήθους και η άλλη έλλειψη επιστημονικού ήθους. Ο Αριστόβουλος Μάνεσης κυνηγήθηκε από τη δικτατορία, υπέστη δεινά και απέδειξε ότι τελικά είναι σωστό αυτό που έχει λεχθεί, ότι είναι πιο εύκολο να αγωνίζεσαι για τις ιδέες σου, παρά να τις εφαρμόζεις. Αυτός επέλεξε να τις εφαρμόζει, όχι μόνο να αγωνίζεται.

Και […] μας καλεί και σήμερα μέσα από εκείνη τη διατύπωση ενός συγκλονιστικού άρθρου να αντιστρατευτούμε εμείς, το δικό μου σινάφι, προς τον πολιτικό αμοραλισμό, οι δε επιστήμονες συνταγματολόγοι, που θα μπορούσε κανείς να τους χαρακτηρίσει και “συνταγματοφύλακες” από τον επιστημονικό κομφορμισμό».

«Πες μου ό,τι θέλω να ακούσω»{CR}

Οταν ο πρόεδρος της Βουλής, Κωνσταντίνος Τασούλας, διατυπώνει τις θέσεις του ενώπιον ακροατηρίου, πάντα φροντίζει διακειμενικώς να ποικίλλει τον λόγο του με αναφορές στην ιστορία της ανθρώπινης πνευματικότητας. Εν προκειμένω, έκανε άριστα, επειδή η ανάκληση με χιούμορ διδακτικών ιστοριών εκτονώνει τις εντάσεις και βοηθά να χωνευτούν τα παραδείγματα που χρησιμοποιεί και από όσους αναγνωρίζουν τον εαυτό τους στη μοραλιστική μομφή του. Αναφερόμενος στην ηθική απαξίωση του Αριστόβουλου Μάνεση κατά συνταγματολόγων οι οποίοι προσπαθούν «να εφεύρουν επιχειρήματα που να στηρίζουν ή πάντως να καλύπτουν συγκεκριμένους πολιτικούς χειρισμούς και μεθοδεύσεις», ανέφερε μια ιστορία με πρωταγωνιστή τον, ιρλανδό δραματουργό, μυθιστοριογράφο, ποιητή και παθολογικά νάρκισσο, Οσκαρ Ουάιλντ.
Οταν, λέει, «ο Οσκαρ Ουάιλντ έλειπε ταξίδι στην Αμερική, παιζόταν στο Λονδίνο ένα από τα πιο γνωστά του έργα, “Η βεντάλια της λαίδης Ουίντερμιρ”. Οπως ήταν φυσικό είχε μεγάλη αγωνία για την επίδοση του έργου. Τότε δεν υπήρχαν οι σύγχρονοι τρόποι αμεσότητας στην επικοινωνία. Εγραψε λοιπόν σε ένα φίλο του, κριτικό θεάτρου, ένα γράμμα από την Αμερική, λέγοντάς του: “σε παρακαλώ, πες μου αν είχαμε καλά λόγια για τη θεατρική παράσταση και να μου τα επαναλάβεις. Εάν δεν είχαμε, παρακαλώ να τα εφεύρεις”».