Η αναβίωση του τραύματος

Τον Ιούλιο του 2018 τα μάτια ολόκληρης της χώρας ήταν στραμμένα στη μοίρα των ανθρώπων στο Μάτι. Σήμερα, 4 χρόνια μετά, η χώρα κι η κοινότητα του Ματιού ξαναζούν τα δραματικά εκείνα γεγονότα μέσα από τη δίκη για τη διαχείριση της φονικής πυρκαγιάς. Κοινός παρονομαστής τού τότε και τού τώρα: το τραύμα των πληγέντων.

Εκτός από την καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος και της περιουσίας, όλοι οι πληγέντες βίωσαν την απειλή του θανάτου ή και τον θάνατο αγαπημένων προσώπων. Μια σημαντική μερίδα του πληθυσμού αυτού (που στις περιπτώσεις φυσικών καταστροφών από πυρκαγιά μπορεί να φτάσει έως και το 45%) είναι πιθανό να βιώνουν διαταραχή μετατραυματικού στρες – να βιώνουν δηλαδή ακουσίως επανειλημμένες μνήμες ακόμα κι εφιάλτες για εκείνην τη ημέρα, να έχουν υπερευαισθησία σε ερεθίσματα που τις επαναφέρουν και συνεπώς να έχουν την τάση να αποφεύγουν πρόσωπα, τόπους, διαδρομές και καταστάσεις που τυχόν θυμίζουν τα γεγονότα εκείνα. Είναι επίσης πιθανό να έχουν υποστεί μεταβολές στο συναίσθημα (μελαγχολία, θλίψη, απελπισία, φοβίες, θυμό, άγχος και ενοχές), στη διάθεση (μειωμένο ενδιαφέρον ή και απόσυρση από τις συνήθεις δραστηριότητες) και στη συμπεριφορά τους (ανησυχία, νευρικότητα, οξυθυμία, απώλεια ή αύξηση σωματικού βάρους, δυσκολία συγκέντρωσης και προβλήματα ύπνου).

Χωρίς να έχει αποδοθεί στο μεταξύ ευθύνη, οι πληγέντες καλούνται τώρα – με αφορμή την εκδίκαση της υπόθεσης – να ξαναζήσουν το τραύμα. Μόνο που αυτή τη φορά η έκθεσή τους σε αυτό είναι διαρκής και πολλαπλή. Η δίκη θα κρατήσει χρόνο, ενώ οι πληγέντες θα κληθούν αφενός να φέρουν στη μνήμη τους και να διατυπώσουν δημόσια οδυνηρές προσωπικές εμπειρίες, αφετέρου να αντιμετωπίσουν εντός και εκτός δικαστηρίου πρόσωπα και φορείς που – φερόμενοι ως έχοντες μέρος της ευθύνης – αναμένεται να υιοθετήσουν στάσεις και να προβούν σε υπερασπιστικές δηλώσεις που δυνάμει θα μειώνουν (αν όχι απαξιώνουν) το βίωμα των πληγέντων. Σε συνδυασμό, τα παραπάνω είναι πιθανό να αποτελέσουν ένα νέο παράγοντα πυροδότησης που θα ενισχύσει το υπάρχον τραύμα των πληγέντων, με αρνητικές προεκτάσεις για την ψυχική τους υγεία.

Τα θύματα από την τραγωδία στο Μάτι καλούνται για μιαν ακόμα φορά – προσδοκώντας κάποια δικαίωση – να δοκιμαστούν και να δείξουν ψυχική ανθεκτικότητα.

Η Εμμανουέλα Φουσιάνη είναι ψυχολόγος, γνωσιακή ψυχοθεραπεία, ψυχοεκπαίδευση – συμπεριφορική θεραπεία οικογένειας