Και το καινούργιο δεν μπορεί να γεννηθεί

Τι έψαχνε ο Bagehot, συντάκτης της γνωστής ομώνυμης στήλης του περιοδικού; Τον νέο Lad, τον χαρακτηριστικό δηλαδή νεαρό Βρετανό της εποχής. Πάνε τα χρόνια που οι άντρες έπρεπε να είναι αρρενωποί, οι άγγλοι ποδοσφαιριστές θεωρούνταν άξεστοι και η «Sun» δημοσίευε στη σελίδα 3 γυμνόστηθες φωτογραφίες. Σήμερα ο πρίγκιπας Χάρι μιλάει για την ψυχική υγεία, οι ποδοσφαιριστές αντιμετωπίζονται ως διανοούμενοι και η διαφήμιση ενός τζιν λέει ότι «χρειάζεται κότσια για να πεις ότι δεν είσαι καλά». Για να παραφράσουμε τον Γκράμσι, το παλιό αρσενικό πεθαίνει και το καινούργιο δεν μπορεί να γεννηθεί.

Πολιτικά, ο Lad της εποχής μας συμπεριφέρεται περίεργα.  Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία ψηφοφόροι, για παράδειγμα, υποστηρίζουν συνήθως τους Συντηρητικούς και οι νεότεροι τους Εργατικούς. Στις τελευταίες εκλογές, όμως, το 30% των ανδρών ηλικίας 18 ως 24 ετών ψήφισαν Τόρις (έναντι μόλις 15% των γυναικών). Το 2016, το 39% των ανδρών αυτής της ηλικιακής κατηγορίας ψήφισαν Leave (έναντι 20% των γυναικών). Το πορτρέτο λοιπόν που παρουσιάζουν τα μέσα ενημέρωσης για τον νεαρό βρετανό άνδρα (υπερσυναισθηματικός αριστερός φοιτητής σε διαδήλωση) είναι παραπλανητικό.

Συναισθηματικά, ο Lad είναι ανασφαλής και θεωρεί ότι τα προβλήματά του, είτε πρόκειται για την ανεργία είτε για την τοξική συμπεριφορά, είναι ατομικά και όχι δομικά. Αυτό είναι άδικο και αντιπαραγωγικό, γράφει ο Ρίτσαρντ Ριβς στο νέο του βιβλίο «Of Boys and Men». Αν οι άνδρες αυτοκτονούν σε μεγαλύτερο ποσοστό από τις γυναίκες και υστερούν απέναντί τους στον εκπαιδευτικό τομέα, η εξήγηση θα πρέπει να είναι δομική.

Το βιβλίο του Ριβς αποτελεί μια μελέτη των πιέσεων που δέχονται οι άνδρες στο σχολείο και τον χώρο εργασίας και εντάσσεται σε έναν όγκο βιβλίων που εξερευνούν αυτό που αποκαλείται «κρίση της αρρενωπότητας». Οπως σημειώνει ο Στίβεν Μπους στους «Financial Times», η κρίση αυτή παρατηρείται αποκλειστικά στη Δύση. Και περιγράφει τις πραγματικές ή υποθετικές απειλές που αντιμετωπίζουν οι παραδοσιακοί θεμέλιοι λίθοι της «αρρενωπότητας» καθώς τα πανεπιστήμια δέχονται όλο και περισσότερες γυναίκες και οι δουλειές που έκαναν παραδοσιακά οι άνδρες της εργατικής τάξης εξαφανίζονται.

Δύο άλλα πρόσφατα βιβλία που περιγράφουν το ίδιο φαινόμενο είναι η «Ιστορία της Αρρενωπότητας» του γάλλου ιστορικού Ιβάν Ζαμπλονκά και το «Οι Ανδρες μετά το #MeToo» του Κένεθ Ράινικε. Ναι, είναι περίεργο ότι για την κρίση των ανδρών γράφουν κυρίως άνδρες. Εκείνη όμως που διέγνωσε πρώτη αυτή την εξέλιξη είναι η αμερικανοϊσραηλινή συγγραφέας Χάνα Ρόουζιν με «Το Τέλος των Ανδρών: Και η Ανοδος των Γυναικών» (2012). Η εκτίμησή της όμως ότι οι άνδρες θα συνέλθουν, και θα επεκτείνουν το εύρος των επιλογών για το τι σημαίνει να είσαι άνδρας, δεν επιβεβαιώθηκε. Τα επόμενα χρόνια, είδαμε τους άνδρες να ψηφίζουν το Brexit στη Βρετανία, τον Τραμπ στις Ηνωμένες Πολιτείες και διάφορους λαϊκιστές και νατιβιστές σε όλο τον κόσμο.

Kαι η αιτία; Ποια είναι η ρίζα του κακού; Σύμφωνα με τον Ρίτσαρντ Ριβς, η πηγή τόσο των πλεονεκτημάτων όσο και των μειονεκτημάτων των ανδρών είναι η σωματική δύναμη. Η τεστοστερόνη ήταν πολύ πιο οικονομικά αποδοτική τον 20ό αιώνα, όταν ορισμένες από τις πιο καλοπληρωμένες δουλειές γίνονταν από ρωμαλέους άνδρες. Στον αιώνα μας, αντιθέτως, η μεγαλύτερη επιθετικότητα και η μικρότερη ανάπτυξη του εγκεφάλου δεν βοηθούν. Αν προστεθούν και οι κοινωνικές επαναστάσεις, που είχαν ως αποτέλεσμα οι γυναίκες να αντιμετωπίζουν λιγότερους φραγμούς και να ανταγωνίζονται τους άνδρες με πιο ισότιμους όρους, γίνεται αντιληπτό το πρόβλημα.

O δημοσιογράφος του «Economist», πάλι, δεν έβγαλε συμπέρασμα. Πέρασε μια ολόκληρη νύχτα σε ένα μπαρ του Λέστερ παρακολουθώντας έναν άνδρα ο οποίος είναι γνωστός στα social media ως Pu55yman_Dan και αποτελεί αντικείμενο λατρείας μεταξύ των ανδρών ηλικίας 18 ως 35 ετών που αγαπούν το ποδόσφαιρο και ζουν στα East Midlands. Είδε ξένους να κάνουν ουρά για να βγουν φωτογραφία μαζί του. Είδε έναν δημοσιογράφο να τον κερνάει το ένα ποτό μετά το άλλο. Είδε τον ίδιο τον τύπο να κάνει εμετό στο ποτήρι του, αλλά να συνεχίζει ακάθεκτος. Εκείνος, πάλι, αναγνώρισε την ήττα του και πήγε για ύπνο.