Στη σκάλα {LF}του ουρανού

Το θέατρο είναι οι άνθρωποί του, οι ατάκες που γίνονται ανάσες, το κοινό που «σκηνοθετεί» μαζί με τη σκηνή τους επόμενους ρόλους. Οι ηθοποιοί που ζουν σε μια κοινότητα, «θεατρίνοι που καρπώνονται χαραμίζοντας την ώρα τους στη σκηνή και πια δεν ξανακούγονται», κατά πώς θέλει ο Σαίξπηρ. Η Μίνα Αδαμάκη, που έφυγε από τη ζωή στις 11 Νοεμβρίου, είχε τη χάρη να ανήκει σε θεατρικές κοινότητες – από το Θέατρο Τέχνης έως την «Ελεύθερη Σκηνή» της Μεταπολίτευσης – και παράλληλα να ακολουθεί τον προσωπικό δρόμο με σκηνοθεσίες και συνεργασίες με τη νεότερη γενιά. Ειδικά για τη δική της απώλεια απευθυνθήκαμε σε έναν άνθρωπο του θεάτρου και άνθρωπο της εφημερίδας. Εναν φίλο της με τον οποίο άλλαξαν κάποτε – χωρίς να είναι καταχρηστική η έκφραση – τα ήθη στην ελληνική θεατρική σκηνή.  

Hταν άνοιξη στα τέλη του ’70, η μεταπολίτευση στα μεγάλα της ντουζένια κι εμείς, το Ελεύθερο Θέατρο τότε ετοιμάζαμε μια επιθεώρηση στο άλσος στο Παγκράτι. Θέλαμε ηθοποιούς να ανανεώσουμε κάπως την ομάδα, πέφτανε ονόματα βροχή, κι όλο κάτι μας ξίνιζε, κάτι μας έφταιγε και ξαφνικά ο Κώστας νομίζω, ναι ναι ο Αρζόγλου πετάει το όνομα, Μίνα Αδαμάκη. Δεν χρειάστηκε άλλο, είπαμε όλοι ναι. Αμέσως τηλέφωνο.

Τη Μίνα την είχα δει μάλλον η πρώτη της εμφάνιση θα ήτανε σε πρωταγωνιστικό ρόλο, στο «Καλοκαίρι» του Βεγκαρντέν στο Θέατρο Τέχνης, πρώτη σκηνοθεσία του Λαζάνη. Ηταν σαν ένα ξάφνιασμα. Ενας καινούργιος αέρας, μια αλλιώτικη φωνή ένας ήχος καμπανιστός σαν προέκταση της κίνησης και του αισθήματος. Ενα χάρμα.

Oμως εκεί που όχι μόνο εγώ, αλλά όλοι τη θυμόμαστε ήταν στο «Παιχνίδι της σφαγής» του Ιονέσκο, πάλι στο υπόγειο. Δεν ήταν μεγάλος ο ρόλος της, όπως όλων δηλαδή, ήταν έργο συνόλου αλλά η παρουσία της ήταν πρωταγωνιστική. Είχε μια στιγμή που κάποιος τη ρώταγε για το πόσο ψηλή ήταν μια σκάλα, και η Μίνα έπρεπε να πει κάτι μάλλον ασήμαντο. Ελεγε λοιπόν «Μια σκάλα μέχρι τον ουρανό και βάλε». Δεν το έλεγε όμως έτσι απλά όπως ο καθένας μας, αλλά άρχιζε την ατάκα από χαμηλά και δυνάμωνε, δυνάμωνε κι όταν έφτανε στο «βάλε» έβαζε όχι ένα ούτε δυο, πάνω από τέσσερα άλφα. «Ψηλά μέχρι τον ουρανό και βααααάλε». Ε ήταν σαν να έβλεπες όλο αυτό το ύψος, ή μάλλον σαν να σε έστελνε με δύναμη ψηλά, πολύ ψηλά μέχρι τον ουρανό και βααααάλε.

Περάσαμε πολλά χρόνια που μοιραζόμαστε το ίδιο σανίδι, φορές και το ίδιο καμαρίνι, κοντά δέκα. Ηταν απόλαυση να την έβλεπες πώς σχεδίαζε τον ρόλο με τι λεπτομέρεια, τι προσοχή, τι ευαισθησία και τι χιούμορ.

Δεν θα ξεχάσω, στην «Ελεύθερη Σκηνή» παίζαμε το «Σώσε» κι έκανε μια ηθοποιό υποτίθεται πολύ σέξυ και εξόχως ανόητη, που το μεγαλύτερο ταλέντο της ήταν το μπικίνι της. Θα μπορούσε – και το έχουμε δει σε άλλες παραστάσεις με παρόμοιους ρόλους – το θέαμα να ξεπέφτει στο χυδαίο. Η Μίνα όμως τον έπαιζε με τον πιο ευγενικό και λεπτεπίλεπτο τρόπο σαν έμπειρος αργυροχόος. Είχε έρθει να δει την παράσταση ο Μάουρο Μπολονίνι, ένας από τους πιο σημαντικούς ιταλούς σκηνοθέτες του κινηματογράφου, ανέβηκε στα καμαρίνια κι έψαχνε τη Μίνα κι όταν την είδε της φίλησε το χέρι εκστασιασμένος, γεμάτος ειλικρινή συγκίνηση, σχεδόν δέος.

Και με τα χρόνια ενώ όλοι εμείς από εκείνη την παρέα, ποιος λίγο, ποιος πολύ, τις κάναμε τις κουτσουκέλες μας και τις υποχωρήσεις μας, αυτή ποτέ. Επαιζε, μετάφραζε, σκηνοθετούσε, πάντα επιλεκτικά, χωρίς να κάνει ούτε ένα βήμα πίσω απ’ αυτά που πίστευε βαθιά.

Αλλά όχι μόνο στη σκηνή, και στη ζωή της ήταν άλλο πλάσμα. Μια γυναίκα, όχι την αδικώ, ένα κορίτσι, ένα μικρό παιδί με σπάνια κρυμμένη ευαισθησία στην καρδιά της και ευφροσύνη στο χαμόγελό της. Και τι χιούμορ. Τι αυτοσαρκασμός. Αλλη πάστα.

Βρε Μίνα μου της είπα μια φορά, γιατί έχεις κρεμάσει τους καθρέφτες τόσο ψηλά. «Για να μη βλέπω τα μούτρα μου κι απογοητεύομαι». Δεν άντεχε τον χρόνο να περνάει. Κι όχι τελευταία. Τότε που ήμασταν  στα νιάτα μας. είχε έρθει στην παράσταση στο Αλσος, μ’ ένα κουτί γλυκά, «Φάτε» λέει «να με γιορτάσετε εσείς γιατί εγώ πενθώ. Εχω τα γενέθλιά μου σήμερα».

Και να πώς ήρθανε τα πράγματα Μίνα μου, σήμερα, αυτές τις μέρες δηλαδή, εμείς, όσοι μείναμε απ’ την παλιά παρέα μοιραζόμαστε το πένθος σου.

Ξέρω ότι το τέλος δεν ήταν εύκολο. Ομως τώρα αναπαύεσαι εν ειρήνη κι ίσως μας κοιτάς χαμογελώντας ψηλά από τη σκάλα του ουρανού. «Ψηλά. Πολύ ψηλά. Μέχρι τον ουρανό και βααααααάλε».