Ο μεγάλος εφιάλτης για τη χώρα μας

Με αφορμή την Ετήσια Σύνοδο του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP27) που γίνεται αυτές τις μέρες στην Αίγυπτο, όπου οι ηγέτες περισσότερων από 110 χώρες, ειδικοί και εκπρόσωποι οργανώσεων συζητούν για την κλιματική κρίση, αξίζει μια συνοπτική αναφορά σε ένα από τα πιο μεγάλα προβλήματα που δημιουργεί η κλιματική αλλαγή, την ξηρασία. Η χώρα μας, αν και το προηγούμενο καλοκαίρι δεν δοκιμάστηκε από το φαινόμενο, όπως οι χώρες της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης, τη βίωσε τους φθινοπωρινούς μήνες με σημαντικές επιπτώσεις στη γεωργική παραγωγή. Οπως αναφέρει η Γραμματεία της Σύμβασης για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης (UNCCD), η ξηρασία αποτελεί έναν εφιάλτη που επαναλαμβάνεται πολύ συχνά τελευταία με δραματικές συνέπειες για ολόκληρο τον πλανήτη και ιδιαίτερα για χώρες με ξηρό ή ημίξηρο κλίμα, όπως η Ελλάδα. Σταχυολογώντας μερικές από τις συνέπειες, όπως τις αναφέρει η Γραμματεία της UNCCD:

— Από το 2000 και μέχρι σήμερα οι ξηρασίες αυξήθηκαν κατά 29% επηρεάζοντας 55 εκατ. ανθρώπους κάθε χρόνο.

— Aπό το 1900 έως το 2019 οι ξηρασίες προκάλεσαν τον θάνατο 11,7 εκατ. ανθρώπων έχοντας επηρεάσει έντονα τη ζωή 2,7 δισ. ανθρώπων.

— Η μετανάστευση ανθρώπων λόγω της ξηρασίας αυξήθηκε κατά 10%.

— Μέχρι το 2040 ένα στα τέσσερα παιδιά θα υποφέρει από έντονη έλλειψη νερού.

— Μέχρι το 2050 θα αναγκαστούν να μεταναστεύσουν λόγω έλλειψης νερού, μείωσης της παραγωγικότητας της γεωργίας, ανόδου της στάθμης της θάλασσας και υπερπληθυσμού 216 εκατ. άνθρωποι προς περιοχές με καλύτερες συνθήκες.

Αυτά συμβαίνουν ενώ έχουν ήδη ξεπεραστεί οι στόχοι της Συμφωνίας των Παρισίων για επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας μέχρι το 2050 και συγκράτηση της αύξησης της θερμοκρασίας στον 1,5° C μέχρι το 2100 και ενώ έχει εκδηλωθεί η ενεργειακή κρίση, λόγω της οποίας οι χώρες πανικόβλητες – εξαιτίας της απρονοησίας να λάβουν έγκαιρα μέτρα για την αναχαίτηση της κλιματικής αλλαγής, με αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας – επιστρέφουν στα ορυκτά καύσιμα (λιγνίτη, φυσικό αέριο) και αρχίζουν να απενοχοποιούν ακόμα και την πυρηνική ενέργεια.

Τι κάνει η χώρα μας απέναντι στην κλιματική κρίση και τον εφιάλτη της ξηρασίας που έχει αρχίσει να πλήττει έντονα κυρίως τη γεωργία μας; Αντί να εφαρμόζει μεθοδικά μια πολιτική που να στοχεύει στην αντιμετώπιση των αιτίων που επιδεινώνουν την κλιματική αλλαγή και να προσαρμόζει τη γεωργία στα νέα κλιματικά δεδομένα, ανακοινώνει την έναρξη της έρευνας για την εξόρυξη φυσικού αερίου, διαδικασία η οποία, και εάν ακόμα οδηγήσει σε θετικά αποτελέσματα, θα αρχίσει να εφαρμόζεται μετά από δεκαετίες συμβάλλοντας αρνητικά στην επιδείνωση της κλιματικής αλλαγής. Ενδεικτικά για την ακολουθούμενη πολιτική αναφέρεται ότι η Ελλάδα, η οποία συμμετέχει στη Σύμβαση για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης από το 1997, έχει αθετήσει πλήρως τις υποχρεώσεις της που επιβάλλουν τη λήψη μέτρων απέναντι στο φαινόμενο της ερημοποίησης, βασική αιτία για το οποίο αποτελεί η ξηρασία, μη καταβάλλοντας ούτε τις ετήσιες συνδρομές που της αντιστοιχούν και απέχοντας πλήρως από τις δραστηριότητες που αναπτύσσονται από τις χώρες που συμμετέχουν στη σύμβαση. Ολα αυτά έχουν οδηγήσει στην ερημοποίηση τουλάχιστον του 30% της χώρας και έχουν θέσει σε σημαντικό κίνδυνο ερημοποίησης το 50% της υπόλοιπης χώρας. Είναι μονόδρομος η εφαρμογή του Συντάγματος που ορίζει την υποχρέωση της πολιτείας για προστασία της γεωργικής γης, η εφαρμογή της νομοθεσίας για την οριοθέτηση και αξιολόγηση της γεωργικής γης (Ν. 2945/2001) και η κατάργηση της πληθώρας των νομοθετικών ρυθμίσεων που επιτρέπουν την αλλαγή χρήσης της γεωργικής γης.

Ο Χρήστος Τσαντήλας είναι εδαφολόγος, ερευνητής, πρ. διευθυντής Ινστιτούτου Βιομηχανικών και Κτηνοτροφικών Φυτών του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ