Το νέο πρόσωπο {LF}της Αμερικής

Στην τελική ευθεία για τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, οι περισσότεροι διεθνείς αναλυτές προετοιμάζουν το κοινό τους για μια νίκη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος και τις συνέπειες που αυτή θα έχει. Στην καλύτερη περίπτωση, θα επανέλθει ξανά πλήρης παράλυση στην Ουάσιγκτον με το ένα κόμμα να μπλοκάρει τις πρωτοβουλίες του άλλου. Στην χειρότερη, θα έχουμε το προοίμιο μιας νέας συνταγματικής κρίσης, με την κυβέρνηση Μπάιντεν να βρίσκεται αντιμέτωπη με έρευνες και διώξεις αντίστοιχες αυτών που οι Δημοκρατικοί είχαν εξαπολύσει την τελευταία διετία εις βάρος του πρώην προέδρου Τραμπ. Σε ό,τι αφορά την εξωτερική πολιτική, τα περισσότερα βλέμματα στρέφονται στο Ουκρανικό, όπου ο Μπάιντεν θα βρεθεί μπροστά σε μια αμφίπλευρη επίθεση. Το κατεστημένο του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, ταγμένο στην ανάσχεση της Ρωσίας όσο και οι Δημοκρατικοί, θα τον κατηγορεί ότι δεν κάνει αρκετά για να βοηθήσει την Ουκρανία, ενώ παράλληλα θα αρχίσει να συζητεί ζητήματα οικονομικής κακοδιαχείρισης από τον Ζελένσκι και τις σχέσεις του με τους Δημοκρατικούς. Η τραμπική πτέρυγα από την άλλη, η οποία ελπίζει ότι θα βγει ενισχυμένη από τις εκλογές, θα κατηγορεί τον Μπάιντεν ότι η αντιπαράθεση με τη Ρωσία έχει επιφέρει πληθωρισμό, αύξηση των τιμών ενέργειας και νέες θυσίες χωρίς αντίκρισμα του αμερικανικού λαού σε μια ακόμα διεθνή σύρραξη όπου εμπλέκονται οι ΗΠΑ.

Ολα τα παραπάνω ισχύουν φυσικά, δημιουργούν όμως και μια λανθασμένη εικόνα ως προς τον ρόλο των δυο κομμάτων των ΗΠΑ. Γιατί αν οι Ρεπουμπλικανοί έχουν όντως γίνει πλέον το όχημα για λαϊκιστικές, αντι-δυτικές και απομονωτιστικές δυνάμεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ, αυτό δεν σημαίνει ότι οι Δημοκρατικοί ανταποκρίνονται στην εξιδανικευμένη εικόνα που έχουν για αυτούς οι σύμμαχοι των ΗΠΑ που φοβούνται επανάκαμψη του τραμπισμού.

Ενα ενδεικτικό παράδειγμα είναι πώς, τον τελευταίο μήνα, δυο πρωτοβουλίες της κυβέρνησης Μπάιντεν έβαλαν ξανά τις σχέσεις ΗΠΑ – Ευρώπης σε τροχιά αντιπαράθεσης με τρόπο που δεν έχει σε τίποτα να ζηλέψει από τις αντιπαλότητες της εποχής Τραμπ. Ως μέρος του οικονομικού πολέμου με την Κίνα, που είναι ίσως το μοναδικό ζήτημα που χαίρει διακομματικής υποστήριξης στην Ουάσιγκτον, και στην προσπάθειά του να ανακτήσει την εμπιστοσύνη των αμερικανών ψηφοφόρων, ο Μπάιντεν εξήγγειλε μεγάλες επιδοτήσεις για την αμερικανική βιομηχανία, ιδιαίτερα στον τομέα των ηλεκτρονικών αυτοκινήτων, καθώς και απαγόρευση εξαγωγών από αμερικανικές εταιρείες και πολίτες των ΗΠΑ ευαίσθητων ψηφιακών τεχνολογιών προς την Κίνα.

Από τη σκοπιά της ΕΕ, αυτά τα δυο μέτρα αποτελούν ξεκάθαρα ένα νέο κύμα οικονομικού εθνικισμού και προστατευτισμού, καθώς περιορίζουν την πρόσβαση ευρωπαϊκών εταιρειών στην αμερικανική αγορά, ενώ ταυτόχρονα δημιουργούν τον κίνδυνο κυρώσεων για όποιες από αυτές συνεχίζουν να εξάγουν προϊόντα στην Κίνα σε συνεργασία με αμερικανικές εταιρείες ή με χρήση εξαρτημάτων αμερικανικής τεχνολογίας. Με δεδομένο ότι ο Μπάιντεν ακόμα δεν έχει αναστείλει τους δασμούς που είχε επιβάλει «για λόγους εθνικής ασφαλείας» ο Τραμπ στην ευρωπαϊκή (κυρίως γερμανική) βιομηχανία, είναι λογικό η Ευρώπη, και κυρίως το Παρίσι και το Βερολίνο, να αναρωτιέται τι έχει αλλάξει τελικά στην Ουάσιγκτον τα τελευταία δυο χρόνια εκτός από μια πιο συναινετική ρητορική του Δημοκρατικού προέδρου.

Με βάση τα παραπάνω, θα είναι λάθος για την Ευρώπη να ξαναπέσει στην παγίδα της απλοϊκής ανάλυσης περί «καλών» Δημοκρατικών και «κακών» Ρεπουμπλικανών μετά τις εκλογές του Κογκρέσου. Είναι μια λογική που διαιωνίζει μια σχέση ψυχολογικής εξάρτησης από μια ιδεατή Αμερική που στην πραγματικότητα έχει πάψει να υπάρχει προ πολλού. Είναι η ίδια λογική που επέστρεψε στις ΗΠΑ του Μπάιντεν να έχουν την πλήρη πρωτοβουλία στο Ουκρανικό την ώρα που η ΕΕ επωμίζεται το συντριπτικό μέρος του κόστους του πολέμου. Μπορεί η Αμερική να μιλάει με δυο φαινομενικά διαφορετικές φωνές, και οι δυο όμως στέλνουν το ίδιο δυσάρεστο μήνυμα στην Ευρώπη.

Ο δρ Αγγελος Χρυσόγελος είναι επίκουρος καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο London Metropolitan University