Η βρώμικη βόμβα

Δεν ξέραμε πως υπάρχουν καθαρές και ακάθαρτες βόμβες. Βέβαια όλοι γνωρίζουμε εκ του παρελθόντος πως υπάρχουν καλές και κακές, δολοφονικές και ουμανιστικές, ιμπεριαλιστικές και ειρηνικές – αλλά για βόμβα βρωμερή, κηλιδωμένη, όζουσα, δεν γνωρίζαμε. Μια βόμβα άπλυτη όπως εκείνοι που είναι στο πρώτο στάδιο της κατάθλιψης ή της ιδεολογίας. Πώς φτιάχνεται άραγε ένα τέτοιο όπλο; Με πολλούς λεκέδες και ολίγα πυρηνικά αναμίξ;

Το πιο περίεργο είναι ότι τη λένε βρώμικη ενώ έχει μικρότερη δραστικότητα από μια καθαρή πυρηνική βόμβα που εξαφανίζει τα πάντα άμα πέσει και δεν επιβιώνει ούτε κατσαρίδα που έχει καταπιεί χάπι ιωδίου. Δηλαδή η ακάθαρτη κάνει λιγότερη ζημιά από την καθαρή, αλλά περισσότερη από τη συμβατική – το θέμα, δηλαδή, είναι πάντα σε ποια λογική βάση το βάζεις. Σε συσχετισμό με τι.

Βέβαια, δεν υπάρχουν βρώμικες ή πεντακάθαρες βόμβες, παρά μόνο βρώμικοι άνθρωποι. Για τον απλό λόγο ότι κανένα όπλο δεν έχει ιδία βούληση και όλα κινούνται, πυροβολούν ή εκρήγνυνται διότι κάποιος το αποφάσισε. Δεν υπάρχει βόμβα με τοπική αυτοδιοίκηση, αυτόβουλη, με νόηση και κρίση, με διάκριση και θέληση. Καμιά σχισμή δεν διευρύνεται χωρίς τον πόθο, γράφει ο Εμπειρίκος.

Πάντα υπάρχει κάποιος από πίσω που κινεί τα όπλα. Ισως μόνο σε κάποια μεταφυσικά δημώδη άσματα, τα άρματα του παλικαριού, μετά τον θάνατό του, παίρνουν μόνα τους εκδίκηση, αυτεπαγγέλτως. Ή αποκτούν, πια, δόξα καθαυτά, που είναι το κλέος του αφεντικού τους. (Οπως παλιότερα τα όπλα του Αχιλλέως κ,λπ.) Αλλα αποκτούν οικονομική αξία μετά την τελευτή του ιδιοκτήτη τους ή γιατί σκότωσαν με αυτά κάποιον διακεκριμένο – όπως το Μάουζερ με το οποίο δολοφονήθηκε ο τσάρος ή το χρυσό πιστόλι του Χίτλερ. Κάποιοι ιδιόρρυθμοι συλλέκτες πλήρωσαν πολύ χαρτί για να τα αποκτήσουν. (Μάλλον είναι ψυχρή επένδυση.)

Αν φτάσουμε στο σημείο να αποφασίζουν μόνα τους τα ντρόουν, τότε μαύρο φίδι που μας έφαγε. Είναι το ίδιο φιλοσοφικό-υπαρξιακό ερώτημα που τίθεται και για τα ρομπότ. Πάντως, και προς το παρόν, όλα είναι ή μπορούν να γίνουν δυνάμει όπλα: ένα καρεκλοπόδαρο, μια βαριοπούλα, ένα μαχαίρι κουζίνας, ένα ψαλίδι αθώας μοδίστρας, ένα κομμάτι σκοινί, μια πέτρα, ένα γουδοχέρι, το βιτριόλι – τα πάντα. Πόσα εγκλήματα έχουν διαπραχθεί από διάφορα αντικείμενα ή χωρίς τίποτε; Προχθές ένας πυγμάχος από το Καζακστάν σκότωσε με μια απλή γροθιά έναν ψαρά που του έκανε παρατήρηση να μην κολυμπάει ανάμεσα στις τσέρουλες.

Μήπως δεν υπάρχουν ένα σωρό πολεμικές τέχνες που θανατώνουν με γυμνά χέρια ή σε στέλνουν στις αγκάλες του Ιωσήφ με μια αεροπλανική κλωτσιά; Μήπως το αυτοκίνητο δεν είναι ένας κανονικός πύραυλος στους δρόμους που εξοντώνει διαρκώς εκατομμύρια; Μέχρι και η αγάπη σκοτώνει (στραγγαλίζει) που είναι ενίοτε το πιο επικίνδυνο συναίσθημα. Ξέρω: άλλο είναι τα όπλα μαζικής καταστροφής, οι βόμβες αφανισμού που ξυρίζουνε μια ολόκληρη πόλη σε δευτερόλεπτα κι άλλο τα λεγόμενα αγχέμαχα όπλα, που σκοτώνουνε έναν ή λίγους εκ του συστάδην. Εξάλλου η αγωνία των κρατών και των εθνών ανέκαθεν ήταν να αποκτήσουν υπεροπλία και στα αγχέμαχα και στα τηλέμαχα ή να βρούνε γρήγορα αντίμετρα στα όπλα του αντιπάλου. Και είναι ιστορικό παράδοξο, αλλά μόνο έτσι σώζεται η ειρήνη. Διότι υπάρχει αιώνια δυσπιστία και η παραφροσύνη του ανθρώπινου γένους είναι αυτοκαταστροφικά απρόβλεπτη – σπάνια περίπτωση να νικήσεις με τα λόγια: «Ο τοις όπλοις κρατήσας εάλω λόγων δεινότητι». Αυτός που επικράτησε με τα όπλα νικήθηκε από τη δεινότητα των λόγων.

Τώρα κάποιοι που διαθέτουν χιλιάδες πυρηνικές κεφαλές (περισσότερες από τις πολιτικές) διαλαλούν ότι οι Ουκρανοί φτιάχνουνε «βρώμικη βόμβα». Εκ πρώτης φαίνεται κλασική συνταγή της Κα-Γκε-Μπε, απλοϊκή προβοκάτσια, καθώς λέγεται, αν όχι φαιδρή παραπλάνηση: λες αυτό που θες να κάνεις εσύ ότι προτίθεται να το κάνει ο άλλος και προβαίνεις σε δήθεν προληπτικό χτύπημα. Ανιαρό. Εχει ξαναγίνει χιλιάδες φορές στην Ιστορία. Αλλά, από την άλλη, πώς εσύ δικαιούσαι να έχεις ένα σωρό πυρηνικά και να απειλείς με αυτά, αλλά ο άλλος δεν δικαιούται, αν χτυπηθεί, να μη ρίξει μια έστω «βρώμικη βόμβα» περιορισμένης ισχύος; Ο συλλογισμός είναι θλιβερός, αλλά τον κάνεις αναπόφευκτα – σαν την Τουρκία που ενοχλείται, λέει, με τους εξοπλισμούς μας, διότι έχει καβαλήσει κάλαμον και περίμενε να πούμε σφάξε με πασά μ’ ν’ αγιάσω. Απλώς επειδή έχει (ή είχε) κάποια όπλα περίμενε μέχρι και να της κατεβάσουμε τη μαϊμού απ’ το δέντρο.

Τελικά, δηλαδή, το θέμα δεν είναι τα όπλα καθαυτά, αλλά το ότι πέντε-δέκα μαλάκες ταλαιπωρούν όλον τον πλανήτη – μαζί, βέβαια κι εκείνοι που τους ψηφίζουν και που δεν είναι και λίγοι. Ποτέ δεν ήταν – δεν βλέπεις την κολοκυθιά που παίζουν σε κοτζάμ Αγγλία; Τις μπούργκες στο Ιράν; Τις ολοκάθαρες βόμβες που εκσφενδονίζει κάθε μέρα ο ειρηνόφιλος Κιμ στην Βόρεια Κορέα; Τους τραμπιστές;

Ποια «βρώμικη βόμβα»; Πού απευθύνονται; Το κρίμα είναι ότι άντε τώρα να κάτσεις να (ξαβα) διαβάσεις Μαγιακόφσκι, Γεσένιν ή Άννα Αχμάτοβα. Με τι κέφι; Σε τι αντιστοιχούν, πια, αυτοί οι άνθρωποι και το έργο τους; Σε ποιον λαό; (Θα πεις: ακόμα και οι δικοί τους, εν ζωή, τους τσάκισαν.)