Η μνήμη που πληγώναμε {CR}

Προχθές, ύστερα από μία εκδήλωση στην περιοχή, περπατήσαμε την οδό Κυδαθηναίων, με προορισμό τα «Μπακαλιαράκια», τη γνωστή ταβέρνα του Δαμίγου, την παλαιότερη της Αθήνας. Είχε κλείσει. Εννοώ δια παντός. Λουκέτο. Στη θέση της έχει επεκταθεί η κάβα – μπακάλικο του Βρεττού. Θα πρέπει να έγινε πρόσφατα διότι τα λουκέτα στα ιστορικά μαγαζιά της Αθήνας «τιμώνται» με διαδικτυακό, νοσταλγικό θρήνο για την πόλη που σβήνει τα ίχνη του παρελθόντος της, για την αστική μνήμη που χάνεται, για τα τοπόσημα των παιδικών μας χρόνων που κατεδαφίζονται, για τις «αλλαγές χρήσης» που τραυματίζουν τις αναμνήσεις μας και άλλα τέτοια λυρικά και σπαραξικάρδια. Τυχόν κενά μπαζώνονται με ολίγο από ΜΙΝΙΟΝ, λουστρινένια παπουτσάκια, κοντά παντελονάκια και καρό παλτουδάκια και έτοιμη η ελεγεία της απώλειας. Θυμάμαι, για παράδειγμα, τι είχε γίνει όταν έκλεισε το «Αιγαίο» με τους λουκουμάδες. Σπάραξαν, σου λέει, άνθρωποι που είχαν δέκα χρόνια να φάνε μια ολόκληρη μερίδα λουκουμάδες. Και άλλα τόσα να περάσουν την πόρτα του συγκεκριμένου καταστήματος.

Κάπως έχουμε την εντύπωση ότι αυτά τα ιστορικά μαγαζιά μπορούν να εξακολουθούν να λειτουργούν ερήμην μας. Ή μάλλον, έχουμε την απαίτηση να λειτουργούν χωρίς εμάς, για εμάς. Για να συντηρούν, δηλαδή, το άλμπουμ της πόλης μας. Οι πιο κοσμοπολίτες αναφερόμαστε σε παραδείγματα από άλλες πρωτεύουσες, μιλάμε για το Café Le Procope, το παλαιότερο στο Παρίσι, όπου σύχναζαν ο Ντιντερό και ο Βολταίρος, ο Ουγκώ, η Σάνδη και ο Βερλαίν. Ναι αλλά το Le Procope είναι φίσκα κάθε μέρα. Και όχι μόνο από ξένους τουρίστες. Σε εκείνα τα μέρη, το «παλαιό» που έχει επιβιώσει συμπεριλαμβάνει και την αξία του «κλασικού». Στο δικό μας σύγχρονο foodstyle ωστόσο αναρωτιέμαι αν υπάρχει θέση για λουκουμάδες και τηγανητό μπακαλιάρο. Τουλάχιστον τόση ώστε να συντηρήσει καταστήματα.

Ο «Δαμίγος» δεν ήταν, απλώς, μια ιστορική ταβέρνα. Ηταν το ημιυπόγειο στην Πλάκα όπου εδώ και πάνω από ενάμισο αιώνα συναντιόταν, με άλλοθι τον μπακαλιάρο, η πολιτική, πνευματική και καλλιτεχνική Αθήνα. Ιδρύθηκε το 1864 σε μια πρωτεύουσα που ήταν ακόμη υπό κατασκευή. Για να έχουμε μία αίσθηση του χρόνου, στην Αμερική μαινόταν ακόμη ο Εμφύλιος και στην Κρήτη γεννιόταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος. Τα σκαλιά του είχαν κατεβεί όλοι οι πρωθυπουργοί της χώρας, οι μεγάλες προσωπικότητες που μας έχουν επισκεφθεί, οι σπουδαίοι λογοτέχνες, καλλιτέχνες, στοχαστές μας. Ηταν το στέκι του Κωστή Παλαμά και η ταβέρνα που είχε γυριστεί ο «Μεθύστακας» με τον Ορέστη Μακρή.

Προσωπικά, πήγαινα στα «Μπακαλιαράκια» δυο – τρεις φορές τον χρόνο με μία παρέα μεγαλύτερων στην ηλικία φίλων μου και με έναν αυτοματισμό που ερχόταν από την ανάμνηση της χρυσής εποχής των μπουάτ της Πλάκας. Διαισθανόμουν την προσπάθεια των ιδιοκτητών και γνωρίζω τις δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίζει, στις παρούσες συνθήκες, μια τέτοια επιχείρηση. Οι οικονομικές υποχρεώσεις δεν συγκινούνται από το παρελθόν. Θεωρώ όμως ότι τα αρμόδια υπουργεία θα μπορούσαν να διευκολύνουν τη συνέχιση της λειτουργίας τέτοιων μνημείων της αστικής ζωής. Οπως έλεγε και ο Μάνος Κατράκης «Στον Δαμίγο δεν πάμε για να φάμε αλλά για να προσκυνήσουμε».