«Η μαγεία της μεγάλης οθόνης δεν συγκρίνεται με τίποτα»

Ποια γυναικεία μορφή, εκτός του χώρου της πολιτικής, τόσο σε ελληνικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο, θα θεωρούσατε ένα πρότυπο για εσάς;

Την 1η Δεκεμβρίου του 1955 στο Μοντγκόμερι της Αλαμπάμα μια 42χρονη μοδίστρα, η Ρόζα Παρκς, αρνήθηκε να δώσει τη θέση της στο λεωφορείο σε έναν λευκό, αντιστεκόμενη στην πολιτική φυλετικού διαχωρισμού των ΗΠΑ που απαιτούσε από τους μαύρους να κάθονται στο πίσω μέρος του λεωφορείου και να παραχωρούν τη θέση τους στους λευκούς. Συνελήφθη, απολύθηκε και έμεινε για μεγάλο χρονικό διάστημα άνεργη. Κατά τη διάρκεια της δίκης της στις 5 Δεκεμβρίου αποφασίστηκε μποϊκοτάζ των λεωφορείων στην πρωτεύουσα της Αλαμπάμα. Ηταν τόσο μεγάλη η επιτυχία του μποϊκοτάζ ώστε αποφασίστηκε η συνέχειά του και η διάρκειά του έφτασε τις 381 ημέρες. Εναν σχεδόν χρόνο αργότερα, στις 13 Νοεμβρίου του 1956, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ κήρυξε αντισυνταγματικό τον νόμο για τον φυλετικό διαχωρισμό στα λεωφορεία και οι Αρχές της Αλαμπάμα υποχρεώθηκαν να επιτρέπουν στους μαύρους επιβάτες να κάθονται οπουδήποτε. Η Παρκς άνοιξε τον δρόμο για την κατάργηση των φυλετικών διακρίσεων, υπήρξε συνοδοιπόρος του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και είναι σήμερα ένα παγκόσμιο σύμβολο κοινωνικού αγώνα. Γιατί μέσα από το παράδειγμά της άνοιξε δρόμους παροτρύνοντας τους συμπολίτες της να αγωνιστούν για αυτά που θεωρούν σημαντικά. Γιατί αντιστάθηκε με γενναιότητα και τόλμη, γιατί υπερασπίστηκε το δικαίωμα της ίδιας και της κοινότητάς της στην ισότητα και την αξιοπρέπεια.

Η Παρκς ανέλαβε την ευθύνη που της αναλογούσε και περισσότερη από αυτή. Δεν αρκέστηκε στον θυμό και την οργή, γιατί δεν ζητούσε εκδίκηση παρά μόνο δικαιοσύνη και ισότητα. Πήρε τις τύχες μιας ολόκληρης κοινότητας στα χέρια της και αντιστάθηκε με πράξεις, πληρώνοντας ένα τίμημα πολύ βαρύ σε σχέση με τις ανάγκες της.

Αυτή η συνέπεια και η γενναιότητα την καθιστούν για μένα πρότυπο. Ο,τι έκανε ήταν συνειδητό και παρότι γνώριζε πως θα είχε κόστος και συνέπειες το υποστήριξε με παραδειγματικό σθένος και αποφασιστικότητα. Της οφείλει πολλά όχι μόνο η δοκιμαζόμενη σήμερα στο πεδίο της προστασίας των ατομικών δικαιωμάτων Αμερική αλλά και όλος ο σύγχρονος κόσμος.

Αν ναυαγούσατε για ένα διάστημα σε ένα ερημονήσι, τι θα θέλατε να έχετε απαραιτήτως μαζί σας;

Φωτογραφίες των αγαπημένων μου προσώπων, για να μου κρατούν συντροφιά, να μου δίνουν δύναμη και να με κάνουν πιο ανυπόμονη για την επιστροφή μου, βιβλία, γιατί μετά τους φίλους είναι η καλύτερη παρέα. Θα επέλεγα λογοτεχνία, Ιστορία και βιογραφίες.

Τι προτιμάτε: να διαβάζετε ένα μυθιστόρημα ή μια νουβέλα, ή να τα βλέπετε διασκευασμένα στο θέατρο και στον κινηματογράφο;

Ανάλογα με τον χρόνο, το πόσο απερίσπαστη είμαι και τη διάθεσή μου. Το μυθιστόρημα, πολυπρόσωπο, πολυεπίπεδο, με βάθος στην ανάλυση και συνήθως μεγάλη έκταση, μπορεί να είναι ακραία συναρπαστικό και οι σελίδες του να ξετυλίγονται με τη μαγεία μιας κινηματογραφικής ταινίας. Από την άλλη, σε μια νουβέλα μπορεί κανείς να συναντήσει συμπυκνωμένη λογοτεχνική αξία που εγγράφεται στη μνήμη με ένταση ανάλογη με αυτήν της μεγάλης ποίησης. Σε κάθε περίπτωση προτιμώ να τα διαβάζω παρά να τα βλέπω σε κινηματογραφική μεταφορά και αυτό παρά το γεγονός ότι είμαι σινεφίλ και παρά το ότι έχω δει υπέροχες μεταφορές λογοτεχνικών έργων στον κινηματογράφο, όπως για παράδειγμα τα «Απομεινάρια μιας μέρας» του Ισιγκούρο, τον «Γατόπαρδο» του Λαμπεντούζα, τον «Ταλαντούχο κύριο Ρίπλεϊ» της Χάισμιθ, την «Εξιλέωση» του ΜακΓιούαν και πολλά άλλα.

Σας τρομάζει ή θεωρείτε ευεργετική την πολυφωνία του Διαδικτύου;

Είναι τόσο καταλυτική η είσοδος του Διαδικτύου στην επαγγελματική και προσωπική μας καθημερινότητα που με δυσκολία πλέον μπορώ να θυμηθώ τη λειτουργία μας προ Διαδικτύου.

Προτιμώντας να μην αναπολώ με νοσταλγία το παρελθόν και ό,τι θετικό συμπεριελάμβανε, αλλά να στέκομαι στην πρόοδο που το παρόν ενσωματώνει και εκείνη που το μέλλον υπόσχεται, προσπαθώ να ισορροπήσω ανάμεσα στα αγαθά που συγκρούονται. Από τη μία, η πολυφωνία ως δημοκρατική έκφραση, ως πλουραλιστική και αχειραγώγητη ενημέρωση, ως αδιαμεσολάβητη επικοινωνία και αλληλεπίδραση έχει οπωσδήποτε θετικό αντίκρισμα και ευεργετική επίδραση στις σύγχρονες κοινωνίες. Από την άλλη, οι ψευδείς ειδήσεις, οι μηχανισμοί προπαγάνδας με επίφαση δημοκρατικότητας και φασιστική μεθοδολογία, η χυδαιότητα της ανώνυμης συκοφαντίας, οι επιθέσεις σε πρόσωπα και θεσμούς με τη ρομφαία της λαϊκής ορθότητας.

Ολα τα τελευταία είναι και τρομακτικά και επικίνδυνα. Χρειάζονται επειγόντως θεσμικά αντίβαρα, μέθοδοι ιχνηλάτησης που θα απαγορεύουν τις ανεξιχνίαστες επιθέσεις σε πρόσωπα, θεσμούς και εκλογικές διαδικασίες και θα αποτρέπουν την κατ’ επάγγελμα διασπορά ψευδών ειδήσεων από απρόσωπα κέντρα που βρίσκονται σε διατεταγμένη υπηρεσία. Αν δεν επέμβουμε εγκαίρως, ο πλούτος και οι ευκαιρίες τις οποίες μάς προσφέρει η πολυφωνία του Διαδικτύου σε λίγα χρόνια θα έχουν σαρωθεί από τη βαρβαρότητα μιας εργαλειοποιημένης πολυφωνίας που καταπατά ατομικά δικαιώματα και μας γυρίζει πίσω ολοταχώς σε σκοτεινές περιόδους της Ιστορίας.

Ποια τέχνη αναγνωρίζετε ως πλησιέστερη στην ιδιοσυγκρασία σας;

Για να εμπλουτίσω τις απαντήσεις μου μια που αναφέρθηκα στη μαγεία της λογοτεχνίας στην τρίτη ερώτησή σας, θα πω η έβδομη τέχνη, δηλαδή ο κινηματογράφος. Η κινηματογραφική γραφή, ως αλληλουχία εικόνας και λόγου, έχει φτάσει από τη γέννηση του κινηματογράφου μέχρι σήμερα σε σημεία κορυφαίας καλλιτεχνικής δημιουργίας. Ως θεατής έχω ζήσει στιγμές σπάνιας αισθητικής, διανοητικής και καλλιτεχνικής απόλαυσης, παρακολουθώντας κινηματογράφο. Οσο δε και αν οι πλατφόρμες έχουν μπει στη ζωή μας, ειδικά με την πανδημία, όσο και αν γυρίζονται με κινηματογραφικές πλέον προδιαγραφές ωραίες σειρές, η μαγεία της σκοτεινής αίθουσας, της μεγάλης οθόνης και του ελληνικού θερινού σινεμά δεν συγκρίνονται με τίποτα!