{CR}{CR}Παλεύεται η ακρίβεια;

Η απάντηση που δίνουν οι πολλοί είναι, προφανώς, «Δεν παλεύεται»! Κάποιος στυγνός οικονομολόγος θα εξηγούσε ότι «παλεύεται» με βελτίωση της παραγωγικότητας και την ανάλογη βελτίωση του διαθέσιμου εισοδήματος. Κάποιος άλλος, πιο «προσγειωμένος» θα προτιμούσε να εξηγήσει ότι «χρειάζεται υπομονή». Ενας πολιτικός θα έσπευδε να πει πως «φταίει η κυβέρνηση».

Να θυμήσω ότι από το 1973 ως και το 1994, δηλαδή για 22 χρόνια, οι τιμές καταναλωτή έτρεχαν με διψήφιο ρυθμό: σχεδόν 18% κάθε χρόνο. Δεν γνωρίζω πολλούς που να τα θυμούνται ως «μαύρη περίοδο». Το τότε ήταν ότι παρά τις κατά καιρούς τιμαριθμικές προσαρμογές των μισθών, ο πληθωρισμός συνέχιζε την πορεία του. Ο λόγος ήταν, ότι οι αποδόσεις της οικονομίας χειροτέρευαν συνεχώς, ενώ οι άλλες ανταγωνίστριες χώρες διόρθωναν τα βαθύτερα προβλήματά τους, αυτά που λέμε «διαρθρωτικά».

Υπάρχει ομοιότητα ανάμεσα στο τότε και το σήμερα; Υπάρχει στο γεγονός ότι και τότε και σήμερα ζούμε επεισόδια ενεργειακού σοκ. Πρόκειται για κατ’ εξοχήν εισαγόμενο πληθωρισμό. Ομως, εδώ και μερικούς μήνες, υπάρχουν δύο ακόμη εξελίξεις που επιταχύνουν την άνοδο των τιμών. Μία είναι η γρήγορη επάνοδος όλων μαζί των οικονομιών του κόσμου στην ομαλότητα μετά την ταυτόχρονη ύφεση που προκάλεσε η πανδημία. Η άλλη εξέλιξη είναι η επίθεση Πούτιν, που έστειλε στον ουρανό και τα καύσιμα (αέριο και πετρέλαιο) αλλά και εμπόδισε (όταν δεν κατέστρεψε) τεράστιες ποσότητες δημητριακών και άλλων αγροτικών εφοδίων, με δυσμενέστατες επιπτώσεις στον τομέα των τροφίμων. Ολα τα παραπάνω προκάλεσαν την ακρίβεια. Επιπροσθέτως ήρθε και η υποχώρηση του ευρώ έναντι του δολαρίου, με το οποίο πληρώνονται σχεδόν όλα τα διεθνή προϊόντα, που θα αντιστραφεί μόνον όταν η κεντρική τράπεζα του ευρώ σηκώσει κι άλλο τα επιτόκια.

Εκεί που τα πράγματα διαφέρουν είναι σε δύο σημεία. Ενα είναι πως, μέχρι στιγμής, το κράτος παρεμβαίνει ενισχύοντας το εισόδημα πολλών ενώ ταυτόχρονα απορροφά το μεγαλύτερο μέρος του κόστους για να έχουμε… ρεύμα. Πετυχαίνει και τα δύο με αναδιανομή των εσωτερικών πόρων, χωρίς μεγαλύτερα κρατικά ελλείμματα. Σημειώστε επίσης ότι η μείωση ΦΠΑ μπορεί να οδηγήσει σε εφάπαξ μείωση των τιμών με την προϋπόθεση ότι οι εμπορευόμενοι δεν θα αυξήσουν το κέρδος τους. Ομως, στην επόμενη άνοδο του κόστους, ο ΦΠΑ θα μείνει ουδέτερος και η αύξηση της τιμής θα περάσει. Στο μεταξύ θα είχε χαθεί η δυνατότητα της κυβέρνησης να επιτύχει τη μεγαλύτερη αναδιανομή εισοδημάτων που έγινε ποτέ στη μεταπολεμική περίοδο. Το κράτος πρέπει να κάνει οικονομίες. Σε λίγους μήνες έχει να πληρώσει τις πολύ δίκαιες τιμαριθμικές προσαρμογές των σχεδόν τριών εκατομμυρίων συνταξιούχων.

Η αλήθεια είναι πως το κράτος, δηλαδή η κυβέρνηση, δεν μπορεί να εμποδίσει το εμπόριο να περνά στις τιμές το αυξημένο κόστος παραγωγής γιατί θα ψαχνόμαστε στη «μαύρη αγορά». Σε τελευταία ανάλυση, ο πολίτης είναι, πρακτικά, ο μόνος που θα παλέψει για να κερδηθεί η (πολύ) δύσκολη μάχη με τον πληθωρισμό. Δυστυχώς, μειώνοντας την κατανάλωση.

Ο Μπάμπης Παπαδημητρίου είναι δημοσιογράφος και βουλευτής