Μέτρο πρόληψης και περιορισμού της υποτροπής

Σε γενικές γραμμές η δημιουργία ενός ειδικού μητρώου για καταδικασθέντες για εγκλήματα κατά της γενετήσιας ελευθερίας σε βάρος ανηλίκων με βρίσκει σύμφωνο, εφόσον πληρούνται ορισμένες βασικές προϋποθέσεις. Πρόκειται για ένα μέτρο που προβλέπεται και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς η χώρα μας υποχρεούται (Σύμβαση Lanzarote, N. 3727/2008) να προβεί σε κάθε απαραίτητη ενέργεια, ώστε να διασφαλίσει ότι οι όροι πρόσβασης σε επαγγέλματα, η άσκηση των οποίων συνεπάγεται τακτικές επαφές με παιδιά, προβλέπουν ότι οι υποψήφιοι για τα επαγγέλματα αυτά δεν έχουν καταδικαστεί για πράξεις γενετήσιας εκμετάλλευσης ή κακοποίησης παιδιών. Παρόμοια μητρώα έχουν ήδη δημιουργηθεί τόσο στις ΗΠΑ, όσο και σε χώρες της Ευρώπης και η λειτουργία τους, παρά τις ενίοτε τεκμηριωμένες αντίθετες επιστημονικές απόψεις, έχει λάβει θετικό πρόσημο.

Πέρα από τα παραπάνω – και ενώ δεν έχουν γίνει γνωστές ειδικότερες λεπτομέρειες για το υπό επεξεργασία, όπως πληροφορούμαστε, σχετικό νομοσχέδιο – αποτελεί χρόνιο αντικείμενο προβληματισμού η περίληψη σε οποιοδήποτε μητρώο (εκτός των καταδικασθέντων) και προσώπων που δεν έχουν ακόμα καταδικαστεί σύμφωνα με τον νόμο, δεδομένου ότι αυτά τα πρόσωπα τεκμαίρονται αθώα. Θεωρώ πως για λόγους πρόληψης του εγκλήματος και κρίνοντας ως υπέρτερο έννομο αγαθό την προστασία της ανηλικότητας, μπορεί να προβλεφθεί ειδική ρύθμιση και για πρόσωπα, σε βάρος των οποίων έχει ασκηθεί ποινική δίωξη ή έχουν παραπεμφθεί να δικαστούν για σχετικό με τα ανωτέρω έγκλημα, προκειμένου να εργαστούν σε συγκεκριμένα επαγγέλματα που σχετίζονται παντοιοτρόπως με παιδιά. Παρόμοιο κώλυμα, άλλωστε, προβλέπεται στο πλαίσιο αντεγκληματικής πολιτικής και για πρόσληψη σε συγκεκριμένες θέσεις εργασίας, ακόμα και πριν από την τελεσίδικη ή αμετάκλητη καταδίκη ενός υποψήφιου εργαζόμενου.

Από την άλλη, η απευθείας πρόσβαση εργοδοτών σε ένα τέτοιο μητρώο θα πρέπει κατά την ορθότερη άποψη να μην επιτρέπεται, επειδή προσβάλλει τα ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα των προσώπων που συμπεριλαμβάνονται σε αυτό. Ορθότερη ρύθμιση είναι η ρητή πρόβλεψη υποχρέωσης του προσώπου που επιθυμεί να προσληφθεί σε θέση εργασίας που σχετίζεται με ανηλίκους να εξασφαλίσει βεβαίωση ότι δεν συμπεριλαμβάνεται στο ειδικό μητρώο καταδικασθέντων ή διωκόμενων προσώπων, σε αντιστοιχία με την πρόβλεψη περί λευκού ποινικού μητρώου για συγκεκριμένες θέσεις εργασίας στον δημόσιο ή ιδιωτικό τομέα.

Το ειδικό μητρώο αποτελεί άμεσο μέτρο πρόληψης εγκλημάτων σε βάρος των παιδιών και εμμέσως μέτρο περιορισμού της υποτροπής των ήδη καταδικασθέντων, όμως – ας είμαστε ρεαλιστές – δεν αρκεί μόνη η σύστασή του για να αποβεί λειτουργικό ως προς την αντιμετώπιση του φαινομένου. Απαιτείται ο συνδυασμός του με πλήθος άλλων προληπτικών και κατασταλτικών μέτρων, προκειμένου να υπάρξουν απτά θετικά αποτελέσματα στο διαχρονικό ζήτημα της θυματοποίησης των ανηλίκων στη χώρα μας και προς το παρόν έχουμε πολλά ακόμα βήματα να κάνουμε ως Πολιτεία και ως κοινωνία.

Ο Διονύσης Χιόνης είναι δικηγόρος, ΜΔΕ Εγκληματολογίας και προέδρος του Κέντρου Μελέτης του Εγκλήματος