Εκλογές με φουστανέλα

Το σκηνικό που στήνεται για τις εκλογές το βλέπουμε όλοι και υποψιάζομαι πως ούτε μπορεί, ούτε είναι εύκολο να αλλάξει.

Τέσσερα στοιχεία βοηθούν τη σκέψη μας.

Πρώτον, η Τουρκία επιδιώκει πιεστικά μια διμερή διαπραγμάτευση με την Ελλάδα ώστε να επιβάλει την επικυριαρχία της στην περιοχή ή έστω «να πάρει κάτι» σε μια γενικότερη αναδιανομή.

Η πίεση προς την Ελλάδα είναι άλλοτε ρητορική (στα όρια της γελοιότητας), άλλοτε έμμεση (όπως με τις δοκιμές πυραυλικών συστημάτων) κι άλλοτε άμεσα απειλητική με το Μεταναστευτικό και τα νησιά.

Δεύτερον, η Τουρκία επιδιώκει «να μην εμπλακούν τρίτοι» στην υπόθεση ή έστω αν εμπλακούν, να πιέσουν την Ελλάδα ώστε να κάτσει στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης.

Στο μυαλό της Αγκυρας τα ελληνοτουρκικά είναι «διμερές πρόβλημα» κι αν δεν εμπλέκονται τρίτοι υπέρ της «κακομαθημένης Ελλάδας» τότε εκείνη γίνεται αυτομάτως ο ισχυρός του τραπεζιού.

Τρίτον, τέτοιες πιέσεις πολύ δύσκολα μπορεί να έχουν αποτέλεσμα στην Ευρωπαϊκή Ενωση όπου η Τουρκία δεν είναι και ιδιαίτερα δημοφιλής.

Γι’ αυτό χρησιμοποιεί το Μεταναστευτικό ως μέσο εκβιασμού – με περιορισμένη επιτυχία όσο φρουρούνται τα σύνορα σε πείσμα του «μεταναστευτικού λόμπι» στο Ευρωκοινοβούλιο…

Αλλά στις ΗΠΑ υπάρχουν πολλοί (όπως για παράδειγμα στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ) ή ακόμη και στο ΝΑΤΟ που θεωρούν ότι η πολιτική του Λευκού Οίκου και του Κογκρέσου είναι μεροληπτική και διαταράσσει την επιβαλλόμενη ισορροπία Ελλάδας – Τουρκίας – αυτό είναι επιχείρημα και της Τουρκίας…

Επιθυμούν δηλαδή μια λογική ίσων αποστάσεων (ορατή σε πολλές δηλώσεις του Στέιτ Ντιπάρτμεντ) επειδή κατά την κρατούσα αντίληψη «δεν πρέπει να χάσουμε την Τουρκία» και είναι επιτακτικό «να την κρατήσουμε με κάθε τρόπο» στη Δύση.

Να θυμίσω ότι η αμερικανική πολιτική συνηθίζει να ζει κάθε τρεις και λίγο με τον εφιάλτη πως έχασε κάτι.

Εκατοντάδες χιλιάδες σελίδες έχουν γραφεί «Πώς χάθηκε η Κίνα» (το 1949), «Πώς χάθηκε η Κούβα» (το 1959) ή «Πώς χάθηκε το Ιράν» (το 1979). Τώρα είναι η Τουρκία.

Τέταρτον, η Ελλάδα θα υποστεί μια πίεση υπέρ της αποκλιμάκωσης της έντασης αλλά και υπέρ διαλόγου ή διμερών διαπραγματεύσεων.

Ηδη παράγοντες του Στέιτ Ντιπάρτμεντ συνιστούν πονηρά «τώρα που έχετε την απόλυτη στήριξή μας να βοηθήσετε δίνοντας κάτι και στην Τουρκία. Μας συμφέρει όλους». Είναι περίπου η γλώσσα της υφυπουργού Βικτόρια Νούλαντ.

Ενδεχομένως συμφέρει πολλούς. Αλλά δεν είναι προφανές γιατί συμφέρει την Ελλάδα. Τι «κάτι» θα δώσουμε;

Γι’ αυτό δεν υπάρχει περίπτωση ούτε μία στο εκατομμύριο να πάει υπό αυτές τις προϋποθέσεις η Ελλάδα σε διαπραγματεύσεις με την Τουρκία, ιδίως όσο βρισκόμαστε σε προεκλογική περίοδο.

Και φυσικά δεν θα το κάνει ο Ερντογάν χωρίς να έχει διασφαλίσει τις δικές του επιδιώξεις.

Συνεπώς το σκηνικό αυτό όχι μόνο θα διατηρηθεί αλλά και μάλλον θα ενισχυθεί στον δρόμο προς τις εκλογές – ελπίζω χωρίς να ξεφύγει.

Ακόμη περισσότερο που κανείς δεν έπαθε τίποτα κάνοντας εκλογές τυλιγμένος στη σημαία.

Ο Μητσοτάκης βρήκε έναν «εξωτερικό εχθρό» που κλιμακώνει μόνος του την ένταση, πράγμα που σημαίνει ότι ο ίδιος δεν χρειάζεται καν να συμπράξει.

Βρήκε κι έναν «εσωτερικό αντίπαλο» που δεν έχει καθαρές αποστάσεις, ούτε διαφοροποιείται με απόλυτη σαφήνεια από τον «εξωτερικό εχθρό».

Το αντίθετο. Εμφανίζεται ακόμη και να συμπλέει με την τουρκική ρητορική σε ζητήματα όπως το Μεταναστευτικό και οι εξοπλισμοί.

Κι ακόμη χειρότερα, να παίρνει αμφίσημες αποστάσεις από τον «δυτικό κανόνα».

Χαρακτηριστική είναι η δήλωση Τσίπρα ότι «ο Πούτιν είναι βολική επιλογή» για το παγκόσμιο κύμα ακρίβειας (17/10).

Ή η δραστηριότητα ευρωβουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ εναντίον της FRONTEX και υπέρ αμφιλεγόμενων ΜΗΚΥΟ που επιδιώκουν καταφανώς την εξουδετέρωση της Ελλάδας απέναντι στον μεταναστευτικό εκβιασμό του Ερντογάν (όπως απέδειξε και η συζήτηση στο Ευρωκοινοβούλιο για το πόρισμα OLAF, 18/10).

Ή η άποψη πως «καθήκον μας είναι να ενσωματώσουμε τους μετανάστες ακόμη και τους παράνομους» (Ν. Κοτζιάς, 18/10).

Ή το μνημειώδες αίτημα βουλευτή του ΚΚΕ «να σταματήσει η αποστολή οπλισμού από τη χώρα μας στον πόλεμο στην Ουκρανία» (Γ. Μαρίνος, 18/10). Αυτό ακριβώς δηλαδή που ζητάει η Μόσχα!

Ολες αυτές οι απόψεις είναι ακραία μειοψηφικές. Γιατί λοιπόν να στενοχωρηθεί ή να υποχωρήσει ο Μητσοτάκης; Μόνο ο Τσίπρας πήγε να κλείσει το Μακεδονικό λίγους μήνες πριν από τις εκλογές από μειονεκτική θέση και με τα γνωστά αποτελέσματα.

Φυσικά αυτό δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι η Τουρκία θα καταστεί το επίδικο των προσεχών εκλογών. Καμία εκλογή μετά το 1974 (ίσως και πριν…) δεν κρίθηκε από εξωτερικό θέμα. Ούτε ποτέ επιχειρήθηκε έως τώρα να κάνουμε «εκλογές με φουστανέλα».

Η φουστανέλα άλλωστε δεν είναι πάντα σοφό πολιτικό κριτήριο.

Αλλά όπως δείχνουν οι μετρήσεις, η Τουρκία αποκτά όλο και μεγαλύτερο βάρος στους φόβους και τις ανησυχίες των ελλήνων πολιτών. Εχει καταστεί ορατή απειλή.

Λογικό κι αναμενόμενο. Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία απέδειξε (έστω κι αν ελπίζουμε τελικά  να διαψευστεί…) ότι δεν υπάρχουν δεδομένα, ούτε γεωπολιτικά τετελεσμένα στον σύγχρονο κόσμο.

Οι φόβοι και οι ανησυχίες λοιπόν δεν είναι αβάσιμοι. Το ερώτημα είναι πώς θα επιδράσουν στη συμπεριφορά του εκλογικού σώματος ιδίως στη διάρκεια μιας προεκλογικής περιόδου.

Για να είμαι ειλικρινής κανείς δεν μπορεί να το προσδιορίσει ή να το προεξοφλήσει. Ιδίως επειδή δεν είναι το μοναδικό επίδικο. Η ακρίβεια και η επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης θα έχουν ενδεχομένως μεγαλύτερη επίδραση.

Αλλά οι εκλογές απέκτησαν μια πρόσθετη παράμετρο. Η οποία δύσκολα θα μείνει έξω από το αποτέλεσμα σε μια μακρά προεκλογική περίοδο δύο εκλογών.