Ευθύνες

Να τα ξεκαθαρίσουμε μια και καλή. Δεν ευθύνονται οι νοικοκυραίοι αν κάποιος που δήλωνε ή έμοιαζε νοικοκύρης βίαζε κι εξέδιδε 12χρονα κοριτσάκια.

Οπως δεν θα ευθύνονταν οι κάτοικοι της Παταγονίας, αν το είχε κάνει Παταγόνας – ή όπως τους λένε…

Ούτε ευθύνονται τα σώματα ασφαλείας αν δυο αστυνομικοί βίασαν μια κοπέλα σε αστυνομικό τμήμα.

Οπως δεν θα ευθύνονταν οι υδραυλικοί, αν το είχε κάνει υδραυλικός.

Ούτε ευθύνονται οι δεξιοί ή οι αριστεροί της χώρας αν κάθε εγκληματίας είναι ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ ή ΚΚΕ. Ούτως ή άλλως, κάτι ψηφίζουν κι οι εγκληματίες.

Θυμήθηκα το 1989. Τότε κυριαρχούσε το ισοπεδωτικό σύνθημα «κάτω οι κλέφτες του ΠΑΣΟΚ».

Ημουν νεαρός δημοσιογράφος κι είχα γράψει (θυμάμαι περίπου τη διατύπωση) πως το σύνθημα είναι βλακώδες διότι το ποσοστό κλεφτών και εντίμων είναι ίδιο σε όλες τις παρατάξεις.

Κανείς λοιπόν δεν κατέχει το μονοπώλιο της αγνότητας ή της διαφθοράς ώστε να βρίζει τους άλλους. Το ήθος κάθε ανθρώπου φέρει ατομικό κι όχι παραταξιακό πρόσημο.

Ανάλογο θέμα τέθηκε ξανά το 2002 με την υπόθεση της «17 Νοέμβρη».

Τότε κυριαρχούσε η αριστερή παρλαπίπα που ασυνείδητα προμήθευε τους εγκληματίες με μάρτυρες ιδεολογικής υπεράσπισης.

Στην πραγματικότητα όμως δεν ενδιέφερε κανέναν για ποιο λόγο, με ποιο πρόσχημα ή ποια ιδέα σκότωναν ο Κουφοντίνας και η παρέα του. Ενδιέφερε ότι ήταν δολοφόνοι.

Στο όνομα του σοσιαλισμού, του ιμπεριαλισμού ή του βελονισμού; Σκασίλα μας μεγάλη και πέντε παπαγάλοι.

Πολύ φοβούμαι τελικά ότι τα ίδια ερωτήματα επανέρχονται κάθε τρεις και λίγο στην πορεία του χρόνου.

Από την αρχή, λοιπόν. Οι εγκληματικές ενέργειες είναι πράξεις ατομικές.

Δεν εμπλέκουν κανέναν πέρα από τον δράστη και ενδεχόμενους συνεργούς. Συνεπώς δεν προσφέρονται ούτε για συμπεράσματα, ούτε για επιχειρήματα, μόνο για ρητή καταδίκη.

Και μια ώριμη δημοκρατία είναι ώριμη όταν μπορεί να διακρίνει ανάμεσα στην ατομική πράξη και τη συλλογική ευθύνη.

Οχι επειδή δεν μας βολεύουν οι ευθύνες. Αλλά επειδή όλοι ευθυνόμαστε για ό,τι μας αναλογεί. Για τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο.

Μόνο κάτι γραφικές «συλλογικότητες» καταγγέλλουν με ανορθόγραφα πλακάτ «τη σαπίλα του συστήματος» και υποδύονται τους απρόσκλητους «αλληλέγγυους» σε υποθέσεις όπου κανείς δεν έχει ζητήσει την αλληλεγγύη τους.

Διότι την ασφαλέστερη αλληλεγγύη παρέχει σε όλους η δημοκρατική πολιτεία.

Ενα «σύστημα» δηλαδή που όχι μόνο δεν είναι σάπιο αλλά με όλες τις δυσκολίες αποδίδει δικαιοσύνη και τιμωρεί κάθε εγκληματική συμπεριφορά.

Με τους κανόνες (φυσικά) μιας δημοκρατικής πολιτείας. Κι όχι με τη νευρασθένεια του κάθε εχθρού της.