Ευκαιρία διαλόγου ή δήλωση – πρόσχημα;

Δημιουργείται μια κάποια χαραμάδα διαλόγου με την Τουρκία παρά τις νέες εμπρηστικές δηλώσεις του προέδρου Ερντογάν; Οι δηλώσεις του υπουργού Αμυνας Χουλουσί Ακάρ που έρχονται μετά τη συνάντησή του με τον έλληνα υπουργό Αμυνας στο πλαίσιο της συνόδου του ΝΑΤΟ αυτό φαίνεται να υποδεικνύουν. Είναι οι σημαντικότερες δηλώσεις που γίνονται από τούρκο αξιωματούχο τους τελευταίους μήνες, καθώς    ανοίγουν ένα παράθυρο ευκαιρίας, δημιουργούν μια δυνατότητα για διάλογο. Τι λέει ο Ακάρ, ο κατά κανόνα σκληρός της τουρκικής πολιτικής σκηνής; Λέει λοιπόν «είμαστε δύο συμμαχικές χώρες στο ΝΑΤΟ. Πρέπει να λύσουμε μόνοι μας τα προβλήματά μας. Γι’ αυτό, ο διάλογος αναδεικνύεται ως απαραίτητο εργαλείο για εμάς (…) Και αναφερόμενος στα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης (ΜΟΕ), επισημαίνει «οι αντιπροσωπείες μας συναντήθηκαν δύο φορές στο πλαίσιο των μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης (ΜΟΕ). Πήγαμε στην Αθήνα. Η ελληνική αντιπροσωπεία ήρθε μια φορά στην Τουρκία. Ως εκ τούτου εκφράσαμε την άποψη ότι περιμένουμε την ελληνική αντιπροσωπεία στην Αγκυρα για την τέταρτη συνάντηση. Ελπίζουμε ότι  διάλογοι θα ξεκινήσουν τις επόμενες μέρες».

Ο Ακάρ λοιπόν προτείνει διάλογο εδώ και τώρα. Μπορεί η πρότασή του να είναι   προσχηματική, μπορεί η Τουρκία να θέλει διάλογο με όρους και ατζέντα στα μέτρα της. Μπορεί να μπλοφάρει. Αλλά πάντως εμφανίζεται να θέλει διάλογο με συγκεκριμένη πρόταση ειδικά για τα ΜΟΕ. Η Αθήνα θα πρέπει να αδράξει την ευκαιρία αυτή. «Το μπαλάκι βρίσκεται στην αυλή της» καθώς είναι η σειρά της ελληνικής πλευράς να στείλει την αντιπροσωπεία της στην Αγκυρα. Και, ως γνωστόν, εδώ και καιρό η ελληνική πλευρά δεν τη στέλνει επικαλούμενη διάφορους λόγους.  Αλλά  αυτή την περίοδο της ακραίας έντασης «της μιας νύχτας θα έρθουμε ξαφνικά» είναι επιτακτικό να ξανανοίξει μια διαδικασία διαλόγου προκειμένου να σπάσει ο φαύλος κύκλος της κλιμάκωσης (της κατάστασης μη ειρήνης, μη πολέμου). Ως εκ τούτου η Ελλάδα δεν θα πρέπει να λειτουργήσει ούτε φοβικά ούτε και με αφέλεια βέβαια. Οφείλει να ανταποκριθεί στην πρόταση για διάλογο «παγιδεύοντας» όσο γίνεται την Τουρκία στη σχετική διαδικασία (που από μόνη της έχει τεράστια σημασία). Κατηγορούμε και ορθώς την Τουρκία ότι αρνείται τον διάλογο. Τώρα όμως που προσφέρει μια χαραμάδα ευκαιρίας ας την αξιοποιήσουμε στο μέγιστο δυνατόν. Με τον τρόπο αυτό ακυρώνεται  και ένα επιχείρημα που η Τουρκία προβάλλει επιμόνως τελευταία – ότι δηλαδή είναι η Αθήνα που επιμόνως αρνείται τον διάλογο για την επίλυση των προβλημάτων.

Το πιθανότερο είναι ότι στην Αγκυρα παίζεται αυτή την περίοδο το σκηνοθετημένο παιχνίδι του καλού (Ακάρ) και κακού (Ερντογάν). Παρά ταύτα, είναι προφανές ότι θα πρέπει εκ των πραγμάτων να παρακάμψουμε στο μέτρο του δυνατού τον «κακό» αξιοποιώντας την πρόταση Ακάρ. Και εάν μπλοφάρει ας αποκαλύψουμε την μπλόφα («call their  bluff»). Τι πάει να πει δεν μπορεί να υπάρξει επικοινωνία και διάλογος σε περίοδο έντασης; Η συμφωνία Ισραήλ – Λιβάνου, δύο χωρών χωρίς διπλωματικές σχέσεις και σε εμπόλεμη κατάσταση με τη Χεζμπολάχ να βομβαρδίζει το Ισραήλ με ρουκέτες (από τον Λίβανο) δεν μας διδάσκει τίποτα; Μπορεί με βάση το διεθνές δίκαιο. Και στην πράξη θα φανεί εάν είναι μια ειλικρινής πρόταση διαλόγου ή μια δήλωση – πρόσχημα.

Υπόψη πάντοτε: «αυτός που δεν κάθεται στο τραπέζι χάνει τελικά το παιχνίδι»…

Ο καθηγητής Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του ΥΠΕΞ και μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής του  ΕΛΙΑΜΕΠ. Tελευταίο του βιβλίο: Επιτεύγματα και Στρατηγικά Λάθη της Εξωτερικής Πολιτικής της Μεταπολίτευσης (Θεμέλιο).