Το ρυπαρό ιδανικό

Είναι τόσο σκοτεινό το γεγονός του προαγωγού της 12χρονης και του κυκλώματος που σταδιακά αποκαλύπτεται, που σχεδόν διαλύει και ξανασχεδιάζει με την έντασή του, όλη την υπόλοιπη ειδησεογραφία. Μπαίνουν σε χαμηλή κλίμακα, ειδήσεις που έχουμε σχεδόν συνηθίσει, που επαναλαμβάνονται, που με τη περιοδικότητά τους, έχουν πάψει να εκπλήττουν. Ουκρανικό, Τουρκία, ευρωπαϊκή κρίση κ.λπ., χάνουν κάτι από την ειδησεογραφική επιδραστικότητά τους, ενώ διατηρούν ακέραια τη δραστικότητά τους. Γιατί δεν είναι μόνο το γεγονός της μαστροπείας τερατώδες, είναι ευρύτατη η κοινωνική ενοχή και η συνακόλουθη οργή. Διακόσοι τόσοι «πελάτες», αδίστακτοι τύποι μιας κοινωνικής κατάφασης στο τερατώδες. Πολύ απλά. Δεν είναι αφομοιώσιμο ως γεγονός, δεν μεταβολίζεται. Και εν τέλει είναι μια από τις πιο ανακουφιστικές αντιδράσεις, η ευρύτατη κειμενογραφία, οι σχολιασμοί, τα κείμενα ανάλυσης, τα κείμενα θυμού. Δεν πλεονάζουν τα κείμενα, οι γνώμες, γιατί ο (ηθικός) λάκκος είναι αδύνατο να γεμίσει. Είναι όμως λογική και η πολιτική αντιδικία με βάση το γεγονός, γιατί είτε το θέλει κάποιος, είτε όχι, είναι και πολιτικό γεγονός, εκτός από ηθικό, εκτός από τερατώδες.

Μια ταξινομημένη είδηση π.χ. ένας βομβαρδισμός, η συνοριακή παραβίαση, μια επιθετική δήλωση, το πετρέλαιο, οι σύνοδοι της ηγεσίας, όλα, ενώ είναι καθοριστικά και της προσωπικής οικονομίας και της συλλογικής αίσθησης δημοκρατικής ασφάλειας, χάνουν από την ηθική παρεκτροπή που (ανάμεσα σε πολλές άλλες), έσκασε. Οι ειδήσεις «χάνουν» αποδυναμώνονται, όχι γιατί «πέφτουμε από τα σύννεφα», αλλά γιατί αποκαλύπτεται μια υπόγεια συλλογική τύφλωση, αποκαλύπτεται ένας πυκνοϋφασμένος μιθριδατισμός, που διαταράσσεται κυρίως από τη γνωστοποίηση του γεγονότος.

Η γενιά μου μεγάλωσε με τα στερεότυπα του «χρηστού», «ευυπόληπτου», «νομιμόφρονα» πολίτη. Τα κείμενα στα σχολικά αναγνωστικά ήταν γεμάτα από τους ήρωες του μετεμφυλιακού πολιτικού πουριτανισμού που πρωταγωνιστούσαν στα αφηγήματα ενός προβλέψιμου διδακτισμού. «Καλοί», «φιλάνθρωποι», «ευσεβείς», «συντηρητικοί» ήρωες, «νομιμόφρονες» και «χρηστοί» πολίτες, που συνέθεταν το ιδανικό. Ενα πιστό τους αντίγραφο είναι και ο Μίχος και οι δεκάδες ομοειδείς του. Με μια συνηθισμένη στρατηγική απόκρυψης και παραλλαγής εργάζονταν άοκνα. Ενταξη στο ισχυρό συντηρητικό κόμμα (προσβάλλοντας κάθε μέλος και κάθε ψηφοφόρο του), πλεύρισμα της εκκλησιαστικής δομής της γειτονιάς, κοινωνική ενεργοποίηση της συζύγου, δωρεές (φυσικά με το αζημίωτο και τις απευθείας κρατικές αναθέσεις) και άπειρη φωτογραφική αυτοπροβολή. Ενα διαρκές ανφάς που πετάει στα μούτρα της κοινωνίας αυτό το βορβορώδες που σέρνει πίσω του. Ενας «σεμνός» νάρκισσος, που ακριβώς με το τέχνασμα της διαφάνειας απέκρυπτε το μεγαλύτερο σκοτάδι. Ομως σημασία έχει ότι ακολούθησε τα βήματα ενός νεοελληνικού ιδανικού, εξαλλάσσοντάς το, «καρκινοποιώντας» το. Γιατί πίσω από το μυθοπλαστικό στερεότυπο του «χρηστού πολίτη» που διδαχτήκαμε (ευτυχώς, συχνά με απέχθεια και υγιή εφηβική και νεανική αντίδραση) βρίσκονταν όχι μόνο υποκριτές, αλλά κυρίως και «κανονικοί» βιοπαλαιστές, άνθρωποι της περίσκεψης, του νοικοκυριού. Βεβαίως βρίσκονταν και ανταρτοφάγοι, χαφιέδες, λούμπεν, παλιοί μαυραγορίτες, συναλλασσόμενοι με τη χούντα, τραμπούκοι. Αλλά μη χάνουμε τον μέσο όρο. Αυτόν το πολίτη που αποταμίευε με κόπο για τα παιδιά, που θεωρούσε την προσωπική του φτώχεια ως μεγάλη αποστολή για να «σπουδάσουν τα παιδιά», να ξεφύγουν, να μη γίνουν «σαν και μας».

Οπως και να το δεις, ο παιδοβιαστής, ο ρύπος, ξεσκίζει τα ιδανικά, όλων των ηλικιών, όλων των εκπαιδευτικών και πολιτικών φάσεων. Και των δικών μας και των μεταγενέστερων. Τα διαστρέφει. Ισως έτσι εξηγείται η μεγάλη αντίδραση όλων. Γιατί εκτός από την τέλεση του εγκλήματος, καταστρέφει και κάθε μνημονική αναφορά. Οχι μόνο την περιφρονητική προς τον κάθε «κυρ Παντελή», όχι μόνο την ευθυνόφοβη προς τον κάθε «Χατζηπετρή», αλλά και τη ζώσα, ενεργό αναφορά, προς τον κάθε «διπλανό», τον κάθε συνοδοιπόρο, τον κάθε βιοπαλαιστή, που παλεύει για τα παιδιά του, την οικογένεια, τους άλλους συντρόφους του απόκρημνου βίου.