Νέα ενεργειακή συμμαχία Βορρά – Νότου;

Την περασμένη εβδομάδα, η ομάδα των «4» – Βέλγιο, Ελλάδα, Ιταλία, Πολωνία – κατέθεσαν την πρότασή τους για το πλαφόν στο φυσικό αέριο. Πρότειναν τον περιορισμό του αυξανόμενου κόστους του φυσικού αερίου με την εισαγωγή ενός «διαδρόμου δυναμικών τιμών φυσικού αερίου», ενός εύρους δηλαδή γύρω από ένα ανώτατο όριο τιμών στους μεγαλύτερους εμπορικούς κόμβους της περιοχής. Οι ενστάσεις σε αυτή την πρόταση ήταν έντονες, με πιο «σκληρές» τη Γερμανία και την Ολλανδία (συντάσσονται μαζί τους και άλλες χώρες), που δήλωσαν δημόσια τη διαφωνία τους, καθώς προτιμούν να διαπραγματεύονται με φιλικούς προμηθευτές φυσικού αερίου για να μειώσουν την τιμή, χωρίς να θέσουν σε κίνδυνο τις ροές τους.

Αυτά είναι τα δύο βασικά γκρουπ χωρών. Δεν είναι όμως τα μοναδικά. Η Γαλλία προτείνει ένα ανώτατο όριο τιμών για το φυσικό αέριο μόνο για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ Γαλλία και Ισπανία επιδιώκουν το δικό τους μοντέλο, η «Ιβηρική εξαίρεση», να αποτελέσει πλέον τον ευρωπαϊκό κανόνα.

Σημαντική εξέλιξη των τελευταίων ημερών σε αυτό το «μπρα ντε φερ» των κρατών-μελών της ΕΕ είναι μία διαφαινόμενη συνεννόηση των «4» με τις πιο «σκληρές» χώρες, όπως αυτό αποτυπώνεται μέσω μιας κοινής επιστολής Βελγίου, Ελλάδας, Ιταλίας, Πολωνίας και Ολλανδίας, με κύριο στόχο να αποτραπεί η επικράτηση της πρότασης της Γαλλίας και των Ιβήρων.

Αυτός είναι ο συμβολισμός συμμετοχής της Ολλανδίας (προφανώς σε συνεννόηση με τη Γερμανία) στον πυρήνα των «4» που υπογράφουν τη νέα επιστολή προς την ΕΕ (13/10). Στην επιστολή αναγράφονται ξεκάθαρα μόνο δύο βασικά σημεία, που θεωρούνται τα πιο σημαντικά για περαιτέρω διερεύνηση: η επιβολή πλαφόν στην αγορά χονδρικής τιμής αερίου (1ο σημείο) και ο προσδιορισμός ενός νέου δείκτη που συνδέει την τιμή του αερίου στα μακροπρόθεσμα συμβόλαια (2ο σημείο).

Προφανώς, το 1ο σημείο δεν βρίσκει σύμφωνη την Ολλανδία. Εχουν όμως εξαρχής αποκλειστεί ξεκάθαρα οι προτάσεις της Γαλλίας και των Ιβήρων.

Η συμφωνία στο πλαφόν παραμένει δύσκολη. Ετσι όμως όπως διαμορφώνονται οι συνθήκες, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για μία τρίτη, συνδυαστική των δύο, λύση.

Ποια είναι αυτή; Για αυτόν τον χειμώνα, η ομάδα των «σκληρών» να χρηματοδοτήσει ένα μέρος των συμβολαίων, που είναι βασισμένα στον δείκτη του ολλανδικού χρηματιστηρίου ΤΤF, των οικονομικά ασθενέστερων χωρών (μεταξύ των οποίων και της Ελλάδας).

Αυτό το κόστος, της τάξεως των 30 δισ. ευρώ, μπορεί ρεαλιστικά να το σηκώσει από μόνη της η Γερμανία, αμβλύνοντας με αυτόν τον τρόπο τις εντυπώσεις για το πακέτο στήριξης των 200 δισ. ευρώ της γερμανικής οικονομίας, που μονομερώς ανακοίνωσε και ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων.

Ο Χάρης Δούκας είναι αν. καθηγητής ΕΜΠ