Υπαρξιακό και στρατηγικό αδιέξοδο{CR}

Μολονότι η διαφωνία μεταξύ Φίλη και Παππά, που σημειώθηκε χθες στην Πολιτική Γραμματεία του ΣΥΡΙΖΑ, είναι ένα γεγονός ασήμαντο στο προσωπικό επίπεδο, αξίζει να το προσέξουμε, καθώς αναδεικνύει το στρατηγικό αδιέξοδο, με το οποίο ο ΣΥΡΙΖΑ πορεύεται προς τις εκλογές. Τι συνέβη: ο Νίκος Φίλης παρατήρησε ότι «δεν υπάρχει μεγάλη δυναμική» υπέρ του ΣΥΡΙΖΑ, επειδή, όπως είπε, «ασχολούμαστε πολύ με τον μεσαίο χώρο και όχι με τους νέους και τις κοινωνικές ομάδες που δοκιμάζονται». Τότε, από την πλευρά των προεδρικών, ο Νίκος Παππάς – με το πασίγνωστο μελίρρυτο ύφος και τη λεπτότητα των τρόπων, που τον κάνουν αξιαγάπητο – του απάντησε ότι η άποψή του «απαξιώνει» τις επίσημες θέσεις του κόμματος. Παρατήρηση, η οποία μάλλον αφορούσε την κομματική ευπρέπεια (δηλαδή, πιπέρι σε όσους λένε κακά λόγια για το κόμμα) παρά την ουσία του ζητήματος.

Αυτό που εισηγείται ο Νίκος Φίλης (και μαζί του η τάση με το ωραίο όνομα «Ομπρέλα») είναι η επιστροφή στο ασφαλές παρελθόν του ΣΥΡΙΖΑ, εκείνο που υπήρχε προτού κυβερνήσει: κινήματα διαμαρτυρίας, πορείες, ακτιβισμός κ.λπ. Ολα αυτά που καταλαβαίνει ο καθένας μας, τέλος πάντων, όταν θυμάται τον Ν. Φίλη να εμποδίζει αυτοπροσώπως την είσοδο της ΠΟΠΠΠΙ στην πανεπιστημιούπολη του Ζωγράφου, επικεφαλής τάγματος του ρωμαλέου φοιτητικού κινήματος. Από την άλλη πλευρά, ο Ν. Παππάς και οι περί τον Τσίπρα, προσπαθούν να ενσωματώσουν στην πολιτική φυσιογνωμία του ΣΥΡΙΖΑ την κυβερνητική εμπειρία πέντε χρόνων, δηλαδή τους συμβιβασμούς που υποχρεώθηκε να κάνει.

Το κάνουν άτσαλα, με μισή καρδιά, με αβεβαιότητα και χωρίς τα κατάλληλα πνευματικά και ιδεολογικά εφόδια – νεοκομμουνιστές, άλλωστε, είναι οι περισσότεροι, με παιδεία παλαιοκομμουνιστών. Εντούτοις, το προσπαθούν όπως όπως, επειδή έχουν καταλάβει ότι δεν υπάρχει πίσω. Και η θέση του Ν. Φίλη, όμως, έχει τη λογική της. Αφού, σου λέει, ο μετασχηματισμός σε κάτι σοσιαλδημοκρατικό (ψιλοδήθεν, έστω) δεν προχωρεί, ας ξεκολλήσουμε και ας πάμε πίσω όπου υπάρχει έδαφος για να τρέξει το κίνημα. Αφού μπροστά βρίσκουμε τοίχο, όπισθεν ολοταχώς, όπως θα έλεγε ο γνωστός μακαριστός…

Αυτό είναι το στρατηγικό αδιέξοδο του ΣΥΡΙΖΑ, όπως εκτίθεται μέσα από τη διαφωνία Φίλη – Παππά. Δεν πρόκειται για κάτι καινούργιο, το βλέπουμε άλλωστε σε όλες τις θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ και την αμφισημία τού «ναι μεν αλλά» που μονίμως τις χαρακτηρίζει. Στην πραγματικότητα, η εσωτερική σύγκρουση του ΣΥΡΙΖΑ είναι μία σύγκρουση, η οποία, παρότι διεξάγεται τώρα, ανήκει στο παρελθόν. Είναι η σύγκρουση ανάμεσα σε δύο περιόδους του παρελθόντος του: την απώτερη και αντισυστημική και την πιο πρόσφατη, την κυβερνητική. Με άλλα λόγια, η σύγκρουση ανάμεσα σε εκείνο που ήταν και σε αυτό που δεν έγινε (και προσπαθεί, κακήν κακώς, να γίνει).

Ουσιαστικά, λοιπόν, όταν ο ΣΥΡΙΖΑ κουβεντιάζει για την ταυτότητά του, αυτό που κάνει είναι να παρελθοντολογεί. Ο ΣΥΡΙΖΑ ανήκει στο παρελθόν, γιατί εκεί αισθάνεται πιο άνετα. Δείτε, ας πούμε, τη στάση τους στο Ουκρανικό. Θρηνούν για τον «χαμένο παράδεισο» μιας Ελλάδας που υποτίθεται ότι ήταν γέφυρα των κόσμων, εγγυητής της ειρήνης, πρωτοπόρος της διεθνούς κατανόησης και άλλα τέτοια γαπικά (ας μου επιτραπεί ο νεολογισμός, διότι όλα αυτά μου θυμίζουν τον ΓΑΠ στις καλύτερες ώρες του). Στο ουσιώδες, όμως, αν θέλει να πάμε με τον Πούτιν ή να υπερασπιστούμε τον κόσμο μας, δεν παίρνει θέση.

Ο ΣΥΡΙΖΑ, λοιπόν, ούτε θέλει ούτε μπορεί να πάρει θέση έναντι της νέας πραγματικότητας στις διεθνείς σχέσεις, αυτής που εγκαινίασε ο Πούτιν με την εισβολή στην Ουκρανία. Το μόνο που κάνει είναι να θρηνεί το χαμένο μυθικό παρελθόν και να μέμφεται την κυβέρνηση που δεν θρηνεί μαζί του. Κατ’ αναλογία, πρόκειται για την ίδια στάση με εκείνη που είχε ο ΣΥΡΙΖΑ μέχρι να κάνει την κωλοτούμπα: άρνηση της πραγματικότητας, δηλαδή της χρεοκοπίας. Παρομοίως και τώρα με το Ουκρανικό. Η πολιτική τους, δηλαδή, την οποία αντιπαραβάλλουν με την κυβερνητική είναι το αλησμόνητο «μας κλέψανε τα όνειρα», αλλά με όρους εξωτερικής πολιτικής και Ουκρανικού. Ο ίδιος ιδεολογικός στρουθοκαμηλισμός. Αξιοθρήνητη στάση, για κόμμα εξουσίας τουλάχιστον.

Πάντως, αυτή η διαλεκτική (για να το πω με τους όρους τους) μεταξύ της επιστροφής στο παρελθόν και της σοσιαλδημοκρατικής μεταμόρφωσης, που ποτέ δεν παύει, κατά παράδοξο τρόπο προσφέρει στον ΣΥΡΙΖΑ μια βασική υπηρεσία: εγγυάται την ενότητά του. Γιατί, αν επικρατούσε αποφασιστικά είτε η μία είτε η άλλη τάση, τότε η διάσπαση θα ήταν αναπόφευκτη, όπως μετά την κωλοτούμπα του 2015. Μένουν μαζί, επειδή ελπίζουν ότι τελικά οι δικές τους θέσεις θα επικρατήσουν. Αν ξέρουν όμως ότι αυτό είναι αδύνατο, δεν έχουν λόγο να μένουν μαζί. Η ασάφεια, δηλαδή, δεν είναι δημιουργική, αλλά συγκολλητική. Συνεπώς, δεν πρόκειται να πάψει να υπάρχει…