Σήμερα θα ήταν αποσυνάγωγος

Εδώ και λίγες μέρες ξανάπιασα, τυχαία, να διαβάζω το «Τρίτο στεφάνι» του Ταχτσή. Για πολλοστή φορά, έχω χάσει τον λογαριασμό. Αντίθετα όμως απ’ ό,τι συμβαίνει με βιβλία που έχεις διαβάσει και ξαναδιαβάσει, που τα ξέρεις πια απ’ έξω, τούτο το μυθιστόρημα δεν μπορείς να το διαβάσεις αποσπασματικά, να το αρχίσεις, δηλαδή, από τη μέση, να γυρίσεις προς τα πίσω αν κάτι δεν θυμάσαι, να «τρέξεις» παρακάτω, να πηδήξεις κάποιες σελίδες. Το «Τρίτο Στεφάνι» είναι ένα σύμπαν στο οποίο πρέπει να ενταχθείς κάθε φορά που το διαβάζεις, μία διαδρομή την οποία πρέπει να ακολουθήσεις. Να αρχίσεις από τον πρώτο αναστεναγμό της Νίνας και να φτάσεις, επαγωγικά, στην τελευταία φράση της, ότι δηλαδή, θα βάλει και τέταρτο και πέμπτο στεφάνι αν προλάβει, αφήνοντας, κατά κάποιον τρόπο, το φινάλε της ιστορίας μετέωρο.

Από την άλλη, αν καταφέρεις να ενταχθείς στο σύμπαν του μοναδικού μυθιστορήματος του Ταχτσή, κάθε φορά που θα επανέρχεσαι σε αυτό (και σε αυτόν), θα ανακαλύπτεις πάντα κάτι καινούργιο, σε συνάρτηση με την τρέχουσα πραγματικότητα. Τώρα, για παράδειγμα, που αγωνιούμε για τον δύσκολο, τον κατοχικό, όπως λένε, επερχόμενο χειμώνα, στάθηκα λίγο παραπάνω στη στωικότητα, στο «δεν βαριέσαι» με το οποίο η Εκάβη «υποδέχθηκε» την κήρυξη του πολέμου το ’40. Το ίδιο, ανομολόγητο «δεν βαριέσαι» με το οποίο αντιμετώπισε και το ότι ο εγγονός της έπαιζε με κούκλες. Και που, με ένα συνειρμικό άλμα ογδόντα ετών, με φέρνει κατευθείαν στο σήμερα και στις εξομολογήσεις σύγχρονων τρανς ατόμων για το οικογενειακό τους περιβάλλον. Θέλω να πω ότι αυτό το μυθιστόρημα, δομημένο πάνω σε βασικά ένστικτα του συλλογικού μας θυμικού, δεν είναι μόνο διαχρονικό, είναι πάντα επίκαιρο. Ισως διότι υπερέβη την εποχή που γράφτηκε. Ή μάλλον, όταν το 1962 οι εκδοτικοί οίκοι αρνήθηκαν την έκδοσή του, ο Ταχτσής ήταν στην εποχή του ενώ όλοι οι άλλοι είχαν μείνει πίσω. Και, κατά κάποιον τρόπο, εξάσκησε τους αναγνώστες στο να νοσταλγούν το μέλλον.

Σήμερα συμπληρώνονται ενενήντα πέντε χρόνια από τη γέννηση του Κώστα Ταχτσή. Και αναρωτιέμαι πώς θα στεκόταν ο ίδιος και ο λόγος του ανάμεσα στα τρέχοντα ήθη. Εχω την εντύπωση ότι ο αδιαπραγμάτευτος σαρκασμός του θα συγκρουόταν μετωπικά με τα τείχη της πολιτικής ορθότητας. Η παρενδυσία του ήταν ταγμένη σε ένα περιθώριο εντελώς κόντρα στο «όλα στο φως» που αποτελεί το σύγχρονο αφήγημα. Ο διανοούμενος που θα έλεγε «Ο ομοφυλοφιλικός έρωτας έχει ποιητικότητα επειδή δεν οδηγεί πουθενά […] γιατί ούτε παιδί γεννιέται ούτε η κοινωνία πρόκειται να τον αναγνωρίσει» θα έμπαινε στο στόχαστρο της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας και των κινημάτων και θα κρεμιόταν στα διαδικτυακά μανταλάκια. Ενώ ο «ταχτσικός άνθρωπος» – έτσι όπως αναδύεται στο «Τρίτο στεφάνι» – που θεωρεί ότι πάντα κάποιος άλλος, κάτι άλλο φταίει για τις κακοδαιμονίες του, θα ξεμπρόστιαζε ένα από τα κουσούρια της εποχής μας, την «αναζήτηση του εχθρού».

Ναι, ο Ταχτσής σήμερα θα ήταν αποσυνάγωγος. Αλλά ακριβώς γι’ αυτό είναι επίκαιρος.