Οι παρέες του Περιστερίου

Προ καιρού έβλεπα στο YouTube πλάνα από μια συναυλία που είχε δώσει ο Μίκης Θεοδωράκης το 1974, στο Καραϊσκάκη μάλλον. Οταν η κάμερα στράφηκε κάποια στιγμή στις κερκίδες, πρόσεξα το μέγα πάθος των θεατών, σε αντίθεση με το πόσο ξενέρωτοι γίναμε αργότερα.

Γυναίκες με μακριά μαλλιά και συντηρητικά χτενίσματα, γιγαντιαία γυαλιά μυωπίας, ζιβάγκο, και κάτι σεμνά ντεκολτέ, στον αντίποδα των αβυσσαλέων που ακολούθησαν. Αντρες με δυο και τρία κουμπιά του πουκαμίσου ξεκούμπωτα στο στήθος, πελώριες φαβορίτες, μικρά και μεγάλα μουστάκια, και γένια, όχι ελαφρώς αξύριστοι, όπως είναι πια η μόδα.

Επίσης, οι περισσότεροι ήταν σαφώς πιο αδύνατοι απ’ ό,τι σήμερα, και γενικότερα έδιναν μια εντύπωση ανέχειας. Μου θύμισαν αόριστα τους Αλβανούς όταν πρωτοήρθαν στην Ελλάδα, ή και τους κατοίκους στο Περιστέρι όπου μεγάλωσα. Ή μήπως φταίει η χρονική απόσταση που, όταν δεν εξωραΐζει, αλλοιώνει απλώς τα πράγματα;

Το 1974 είχαμε σίγουρα λιγότερα λεφτά και υλικά αγαθά, και, μολονότι συγκριτικά υστερούσαμε σε πανεπιστημιακή μόρφωση ως λαός, μας χαρακτήριζε υψηλότερη πνευματικότητα. Τα βιβλία που έβγαιναν σαν να ήταν πιο ουσιαστικά, το ίδιο και οι ταινίες, και τα τραγούδια. Στις μέρες μας, τέχνη ίσον ψυχαγωγία (ή διακόσμηση, όπως το θέτει ο Ουελμπέκ).

Με την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία, και με τις επιδοτήσεις της ΕΟΚ, οι πρώην λαϊκές, εργατικές συνοικίες, σαν το Περιστέρι, προβιβάστηκαν σε μικροαστικές. Τα καλά νέα; Η σοσιαλδημοκρατία α λα Ανδρέα εκδημοκράτισε το μετεμφυλιακό, αστυνομικό κράτος της Δεξιάς, κι έκανε πράξη το κράτος πρόνοιας. Τα κακά νέα; Εγιναν καθεστώς ο επιθετικός ατομικισμός και η νεοπλουτίστικη στενομυαλιά των νοικοκυραίων.

Δεν προτείνω να φτωχύνουμε για να γίνουμε καλύτεροι. Εξάλλου, η οικονομική κρίση του 2008 γκρέμισε τη μεσαία τάξη, και ποιος ξέρει τι μας περιμένει εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία.

Εφόσον το όραμα του καταναλωτισμού δεν αντικαταστάθηκε από κάποιο άλλο, οι ψυχές διψάνε πάντα για γκάτζετ κι αυτοκίνητα, χωρίς να μπορούν να τ’ αποκτήσουν. Με αποτέλεσμα το τοξικό μείγμα από εγωκεντρισμό και τυφλή οργή, που αποπνέουν τα κοινωνικά δίκτυα.

Στο Περιστέρι των παιδικών μου χρόνων και της εφηβείας μου, κι όχι μόνο στον Αγιο Αντώνιο όπου ήταν το πατρικό μου, ζούσαμε στις αυλές των μονοκατοικιών, στους χωματόδρομους αρχικά, και στους ασφαλτοστρωμένους δρόμους στη συνέχεια, και στις αλάνες. Παίζαμε γκαζές, χαρτάκια, ξυλίκι, μπάλα, κρυφτό, μήλα, κι άλλα ομαδικά παιχνίδια. Μόνο η παρέα μπορούσε να σε χρίσει βλάκα ή έξυπνο, άξιο καζούρας ή θαυμασμού.

Ουδεμία σχέση με τα εσώκλειστα στα διαμερίσματα, μοναχικά παιδιά, τα καρφωμένα μπροστά σε οθόνες, με το μυαλό τίγκα στην πληροφορία, και το σώμα ελαφρώς αδέξιο, σε κατάσταση παρατεταμένης εφηβείας. Αλλά δεν εννοώ ότι στο παρελθόν ήταν όλα ωραία, και τώρα χάλια. Κάθε εποχή έχει τις αρετές και τα ζόρια της.

Σύμφωνα με τον Σαρτρ, η κόλαση είναι οι άλλοι. Για μένα, μερικές φορές είναι η κόλαση, συνήθως όμως είναι ο παράδεισος. Και για την ακρίβεια, πιστεύω ότι είμαστε – οι – σχέσεις – μας – με – τους – άλλους.

Ποιους από το Περιστέρι εξακολουθώ να συναναστρέφομαι πέραν των οικείων μου; Μόνο παλιούς συμμαθητές και συμμαθήτριές μου, από το 1ο Δημοτικό Περιστερίου ή από το ΙΑ’ Γυμνάσιο Αρρένων, επειδή ταιριάζουν τα χνότα μας.

Τηλέμαχος Κυριακόπουλος. Λογιστής, φανατικός ιστιοπλόος, ερασιτέχνης μουσικός, μανιακός με την ιατρική. Τις δύο τελευταίες κλίσεις του κληρονόμησαν η κόρη και ο γιος του. Πιο πράος και πιο διαλλακτικός από όσο θα ήθελε ακόμη και ο ίδιος μερικές φορές. Ο ορισμός του φίλου. Καθόλου τυχαία, μια νεανική, κοινή φωτογραφία μας κοσμεί το εξώφυλλο του σύντομου μυθιστορήματός μου «Φίλοι».

Σάββας Χουλιαράς. Διευθυντής παραγωγής διαφημιστικών. Από τα πρώτα ονόματα κάποτε στη σκηνοθεσία βίντεο κλιπ, με δύο πεζογραφήματα στο ενεργητικό του. Παλιά οι συνομήλικες κόρες μας μάς έφεραν πολύ κοντά. Υστερα βρεθήκαμε να παραθερίζουμε και οι δυο στη νότια Εύβοια. Γύρισε ένα ντοκιμαντέρ με τον εύγλωττο τίτλο «100% Ραπτόπουλος». Ζωντανή εγκυκλοπαίδεια, παρακολουθεί άγρυπνα τα πολιτικά, παραμένοντας αριστερός από τότε που τον θυμάμαι, και κομματικά άστεγος.

Μανώλης Ζαχαριουδάκης. Ζωγράφος. Θαυμάζω τη δουλειά του, κι έχει εικονογραφήσει τα περισσότερα από τα πρώτα μου εξώφυλλα. Αληθινός πανεπιστήμων και δημιουργός τριών υβριδικών βιβλίων. Δυστυχώς, έχουμε χαθεί εδώ και κάποια χρόνια, αφότου μετακόμισε στον γενέθλιο τόπο του, την Κρήτη.

Αντώνης Βλαστάρης. Συνταξιούχος εκπαιδευτικός, ερασιτέχνης ζωγράφος και φωτογράφος. Από τον ίδιο πρωτοάκουσα την υπόθεση του μυθιστορήματός μου «Η Μεγάλη Αμμος», που εκτυλίσσεται στην πατρίδα του, την Κύθνο. Οπότε και, αυτοδικαίως, περιλαμβάνει λίγα σχέδιά του, ενώ ένας πίνακάς του φιγουράρει στο εξώφυλλο. Εχουμε όμοια μουσικά γούστα κι αίσθηση του χιούμορ.

Τάκης Αναγνωστόπουλος. Το 1980-’81, σπούδαζε κι εκείνος στη Σουηδία, αλλά όχι στη Στοκχόλμη, όπως η αφεντιά μου. Κι έτσι δεν κάναμε παρέα στη χώρα του Στρίντμπεργκ και του Μπέργκμαν. Καθηγητής κιθάρας στο Δημοτικό Ωδείο Περιστερίου, λάτρης του Γιάννη Σπάθα των Socrates. Τον φωνάζω «ο Ελληνας Τζον ΜακΛάφλιν».

Αννα Μπαλτατζή. Ευαίσθητη και μαζί σκληρή, καλλιεργημένη, κι όμως άνθρωπος της πιάτσας, πρώην διαφημίστρια-φαινόμενο, και νυν ξεναγός και πεζογράφος.

Αργύρης Γιαϊτζόγλου. Γραφίστας κι ερασιτέχνης φωτογράφος. Δαιμονισμένα αεικίνητος. Μια πόζα που μου τράβηξε στον σταθμό του ΗΣΑΠ στο Ηράκλειο αποτελεί το εξώφυλλο του βιβλίου μου «Η υψηλή τέχνη της αποτυχίας»…

Ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος είναι συγγραφέας