Ευρωπαϊκή Πολιτική Κοινότητα: θα πετύχει;

Ενας νέος ευρωπαϊκός πολιτικός θεσμός γεννιέται σήμερα στην Πράγα, στην πρωτεύουσα της χώρας (Τσεχία) που ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου Υπουργών της ΕΕ: η Ευρωπαϊκή Πολιτική Κοινότητα (ΕΠΚ). Πρόκειται για έναν οργανισμό, μια πλατφόρμα, που περιλαμβάνει τις είκοσι επτά χώρες – μέλη της ΕΕ και δεκαεπτά άλλες χώρες, από Βρετανία, Νορβηγία, Ισλανδία μέχρι Ουκρανία, Τουρκία και Αζερμπαϊτζάν. Συνολικά 44 χώρες. Προτάθηκε από τον γάλλο πρόεδρο Εμ. Μακρόν τον περασμένο Μάιο και μέσα σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα γίνεται πραγματικότητα. Στόχος της ΕΠΚ είναι μετά τις δραματικές συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία «να φέρει όλους τους ευρωπαίους ηγέτες πιο κοντά και να επιτρέψει τον πολιτικό διάλογο και τη συνεργασία σε ισότιμη βάση πάνω σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος για την ενίσχυση της ασφάλειας, της σταθερότητας και της ευημερίας της Ευρώπης στο σύνολό της». Πρόκειται επομένως για ένα πανευρωπαϊκό forum διαλόγου που φέρνει σ’ ένα κοινό πλαίσιο τις χώρες – μέλη της ΕΕ, τις υποψήφιες για ένταξη χώρες και άλλες ευρωπαϊκές ή οιονεί ευρωπαϊκές χώρες που συνδέονται με την Ενωση με διάφορους δεσμούς. Το ερώτημα είναι βεβαίως εάν μπορεί ο θεσμός της ΕΠΚ να αποδώσει κάτι συγκεκριμένο και χρήσιμο. Και για να αποδώσει θα πρέπει να αποφευχθούν:

Πρώτον, η ΕΠΚ να λειτουργήσει ως υποκατάστατο της διεύρυνσης της Ενωσης για τις χώρες εκείνες που ενδιαφέρονται ή είναι υποψήφιες για πλήρη ένταξη (Δ. Βαλκάνια, Ουκρανία, Μολδαβία, Γεωργία και Τουρκία στο απώτερο ίσως μέλλον ίσως). Να υπενθυμίσουμε εδώ ότι ακριβώς παρόμοιος θεσμός, η Ευρωπαϊκή Συνέλευση, είχε ιδρυθεί το 1997 αλλά ως υποκατάστατο της διεύρυνσης και έπειτα από μια συνάντηση εγκαταλείφθηκε. Ενώ το 1991 ο πρόεδρος Μιτεράν είχε προτείνει την Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία προκειμένου να σταματήσει τη διαδικασία της διεύρυνσης επίσης. Η ΕΠΚ θα πρέπει να λειτουργήσει ως forum διαλόγου πανευρωπαϊκής εμβέλειας, αλλά η διαδικασία της διεύρυνσης θα πρέπει να συνεχισθεί (και επιταχυνθεί).

Δεύτερον, η ΕΠΚ δεν θα πρέπει να περιορισθεί στην παραγωγή απλώς κάποιων πολιτικών δηλώσεων χωρίς συγκεκριμένο περιεχόμενο. Θα πρέπει στις δύο ή τρεις ετήσιες συναντήσεις της στο μέλλον να μπορεί να παράγει συγκεκριμένα, πολιτικώς τουλάχιστον, δεσμευτικά αποτελέσματα. Διαφορετικά θα εξελιχθεί σε ένα οιονεί «πανευρωπαϊκό καφενείο» και ως εκ τούτου θα απαξιωθεί.

Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, είναι σημαντικό ότι στην ΕΠΚ συμμετέχει με ελληνική υποστήριξη η Τουρκία. Οποιος θεσμός φέρνει Ελλάδα και Τουρκία από κοινού γύρω από ένα τραπέζι συνιστά θετική εξέλιξη. Στο μέτρο που η Τουρκία λειτουργεί σε ευρωπαϊκό περιβάλλον, που «κλειδώνεται» σε ευρωπαϊκούς θεσμούς (είτε ΕΠΚ είτε ΕΕ), στο μέτρο αυτό μπορούν να δημιουργηθούν συνθήκες και ατμόσφαιρα εξομάλυνσης των διμερών σχέσεων. Το εάν στη σημερινή πρώτη σύνοδο της ΕΠΚ στην Πράγα θα υπάρξει συνάντηση του έλληνα Πρωθυπουργού με τον πρόεδρο Ερντογάν παραμένει μέχρι στιγμής που γράφονται οι αράδες αυτές άγνωστο. Και τίποτα πρακτικό να μην έδινε, θα ήταν θετικό να υπάρξει ή συνάντηση για να σπάσει ο πάγος μεταξύ των δύο ανδρών. Πάντως έχει προβλεφθεί ένα τρίωρο (4 – 7 μ.μ.) για διμερείς συναντήσεις των ηγετών που συμμετέχουν στην ΕΠΚ. Και είναι σημαντικό ότι Ελλάδα, Τουρκία και Κύπρος (που η Αγκυρα δεν αναγνωρίζει διπλωματικά) βρίσκονται για πρώτη φορά τα τελευταία χρόνια γύρω από ένα τραπέζι διαλόγου.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής, πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του ΥΠΕΞ και μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής του ΕΛΙΑΜΕΠ. Tελευταίο του βιβλίο: «Επιτεύγματα και στρατηγικά λάθη της εξωτερικής πολιτικής της Μεταπολίτευσης» (Θεμέλιο)