NON PAPER

Η οικειοποίηση των μύθων

Σταρ, είδωλο, μύθος. Αυτή είναι, κατά τη γνώμη μου, η διαβάθμιση της δημοσιότητας. Ο ορισμός του σταρ – που κατά τη γνώμη μου είναι λειψός και έχει ανάγκη περαιτέρω προσδιορισμού όπως ποπ σταρ, ροκ σταρ, αντιστάρ που είναι η ανάποδη ανάγνωση της ίδιας  ιδιότητας – έχει να κάνει με το αντίκρισμα της λάμψης και της αναγνωσιμότητας, είναι σαν μάρκα, σαν brand για να το πούμε στα σύγχρονα. Το είδωλο, όπως το λέει και η λέξη, παραπέμπει στην ταύτιση, απευθύνεται μεν σε ένα μεγάλο κοινό αλλά, συγχρόνως, διασώζει και τη σχέση με τον κάθε θαυμαστή ξεχωριστά. Ο μύθος ούτε προσδιορίζεται ούτε στριμώχνεται σε περιγραφές. Υπερβαίνει τη συνθήκη της σχέσης ανάμεσα σε μια διασημότητα και τους θαυμαστές της, υπερβαίνει τις «συνταγές» και τις ερμηνείες και, κυρίως, υπερβαίνει τον χρόνο. Με δυο λόγια, οι μύθοι πιστοποιούνται μετά θάνατον. …Ε, μετά από αυτά, υπάρχει και η Μέριλιν Μονρόε.

Εξήντα χρόνια μετά από εκείνο το πρωινό της 5ης Αυγούστου που η καμαριέρα της τη βρήκε νεκρή στο κρεβάτι της, η Μέριλιν Μονρόε «ζει», απασχολεί, εμπνέει, «πουλάει» και διχάζει. Και η ταινία του Αντριου Ντόμινικ «Blonde» που ανέβηκε πρόσφατα στην πλατφόρμα του Netflix επαλήθευσε μια άλλου είδους «κατάρα» των μύθων. Το πώς μπορεί κάποιος να τους οικειοποιηθεί, να τους κοπτοράψει ώστε να τους φέρει στα μέτρα του, να τους παραποιήσει και να τους ερμηνεύσει κατά το δοκούν. Η αποδόμηση των μύθων άλλωστε είναι ευπώλητο «προϊόν». Ευτυχώς όμως, τα τελευταία χρόνια, μπορεί και να καταγγέλλεται ως «εκ του πονηρού».

Ο Ντόμινικ υποβιβάζει, από τον τίτλο κιόλας, τη Μονρόε αποκαλώντας την «Ξανθιά». Την παρουσιάζει ως ένα πλάσμα άβουλο, έρμαιο των άλλων που δεν απολαμβάνει τα πάθη της, απλά υποκύπτει παθητικά σε αυτά. Η περίφημη σκηνή του στοματικού σεξ με τον Κένεντι δείχνει μια γυναίκα ψυχρή και υποταγμένη σε κάτι που ούτε η ίδια ξέρει τι ακριβώς είναι. Και ο τρόπος που «κοιτά» η κάμερα το σώμα της (ή που διεισδύει μέσα σε αυτό) επαναλαμβάνει, κατά κάποιον τρόπο, αυτό που καταδικάζει. Τον βιασμό του μύθου.

Προσωπικά, θεωρώ αυτού του είδους τις απομυθοποιήσεις αφελείς και πρόχειρες. Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 φαντάζομαι ότι υπήρχαν χιλιάδες ξανθές στις ΗΠΑ το ίδιο όμορφες, το ίδιο σέξι και το ίδιο τυχερές (αν υποθέσουμε ότι η τύχη παίζει ρόλο σε τέτοιες αναδείξεις) με τη Νόρμα Τζιν, όπως ήταν το πραγματικό της όνομα. Το ότι αυτή έγινε η Μέριλιν σημαίνει ότι είχε και κάτι παραπάνω. Που δεν είχε να κάνει με την εμφάνιση. Είναι αυτό που εμείς λέμε τσαγανό. Δεν ξέρω πώς λέγεται στα αγγλικά, πάντως το τσαγανό είναι υπόθεση μυαλού και αντίληψης, δεν είναι θείο χάρισμα. Και, πέραν τούτου, την άποψη ότι το τίμημα της δημοσιότητας είναι η ισοπέδωση και η εκμετάλλευση της προσωπικότητάς σου τη θεωρώ και ξεπερασμένη και εντελώς αποκαρδιωτική για τα νέα παιδιά που θέλουν να κάνουν πραγματικότητα αυτό το όνειρο.

Συμβαίνουν και σε εμάς

Αυτήν την παραποίηση των δικών μας μύθων προς ίδιον όφελος, τη βλέπω συχνά στη διαδικτυακή μας εικονική πραγματικότητα. Δημοσιογράφοι και λοιποί δημοσιογραφούντες που κάνουν δουλίτσα με το να σκαρφίζονται ή, έστω, να «τραβάνε από τα μαλλιά» ιστορίες για τον Θεοδωράκη, τη Βουγιουκλάκη, τη Λάσκαρη και να τις δημοσιοποιούν σε κείμενα και podcast. Και επειδή εδώ είμαστε ένα ούτε καν μεγάλο χωριό, διαβάζω για συνήθειες που ποτέ δεν είχαν, για απόψεις που ποτέ δεν εξέφρασαν, για γεγονότα που ποτέ δεν έζησαν, για συμπεριφορές που ποτέ δεν υιοθέτησαν. Σποραδικές σχέσεις βαφτίζονται «βαθιές φιλίες» και δύο μπαρμπούνια, «τραπέζια με αστακούς και γαρίδες». Οσοι δε βάζουν στα παλμαρέ τους ότι υπήρξαν μάνατζερ ή «επί των δημοσίων σχέσεων» της Μελίνας Μερκούρη, ήθελα να ήξερα δεν φοβούνται μη μιλήσουν κάποιοι; Μην πουν ότι η Μελίνα δεν είχε ποτέ ούτε μάνατζερ ούτε σύμβουλο δημοσίων σχέσεων. Εκτός, ίσως, από τον Σεγκελά που της έδινε κάποιες ιδέες αλλά δεν αναφέρομαι σε αυτόν.