Ανταποκριτές σε αναζήτηση ισορροπίας

Η Τουρκία είναι ίσως το πιο πολιτικοποιημένο θέμα της ελληνικής επικαιρότητας και αυτό καθιστά την κάλυψή της ιδιαίτερα πολύπλοκη για τους ανταποκριτές ελληνικών μέσων, είτε αυτοί μένουν μόνιμα εκεί είτε όχι.

Ωστόσο, αν γίνονται σεβαστοί κανόνες της δημοσιογραφίας, τα πράγματα ίσως είναι – θα μπορούσαν και θα έπρεπε να είναι – πιο απλά.

Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τους ανταποκριτές είναι ότι πρέπει διαρκώς να ακροβατούν ανάμεσα στην τουρκική επικαιρότητα, όπως αυτή είναι στην πραγματικότητα, από τη μια μεριά, και το πώς «διαβάζει» η ελληνική επικαιρότητα την Τουρκία. Τις περισσότερες φορές, η επικαιρότητα στην Τουρκία δεν συνάδει με το πώς τη βλέπουμε στην Ελλάδα. Για παράδειγμα, χθες στην Ελλάδα η επικαιρότητα της Τουρκίας ήταν η επίσκεψη Σάλιβαν και οι συμφωνίες με τη Λιβύη. Αλλά στην Τουρκία επικαιρότητα ήταν η άγρια δολοφονία ενός μουσικού στην Αγκυρα, που δολοφονήθηκε επειδή δεν ήξερε το τραγούδι που του ζήτησαν να παίξει οι πελάτες που τον σκότωσαν, αλλά και οι εξελίξεις στην οικονομία. Η Λιβύη ήταν θέμα που προβλήθηκε, αλλά όχι τόσο όσο στην Ελλάδα.

Ετσι, καταρχήν, οι ανταποκριτές πρέπει να βρίσκουν διαρκώς ισορροπίες ανάμεσα στην ελληνική δημοσιογραφική, αδηφάγο «ζήτηση» για Τουρκία και την πραγματικότητα στην Τουρκία. Πολύ δύσκολο έργο που απαιτεί εξαιρετική συνεννόηση με την εκάστοτε αρχισυνταξία.

Παράλληλα, οι ανταποκριτές σχεδόν ανταγωνίζονται με όλους τους ειδικούς και αναγκάζονται να πείθουν τις αρχισυνταξίες τους για το αυτονόητο: αυτοί είναι στην Τουρκία και αυτοί είναι οι καλύτερα τοποθετημένοι να μεταδώσουν ειδήσεις αλλά κυρίως να τις βάζουν στο πλαίσιό τους, μέσα δηλαδή στην τουρκική πραγματικότητα. Επίσης πολύ δύσκολο έργο καθώς τα ελληνικά ΜΜΕ δείχνουν να είναι εθισμένα σε δηλώσεις πολιτικών και «προκλήσεις της Αγκυρας» αλλά και σε διάφορους «ειδικούς». Εδώ πρέπει επίσης να υπογραμμιστεί ότι τα ελληνοτουρκικά και η Τουρκία είναι αλληλοσυμπληρωματικές αλλά διαφορετικές ειδικότητες, όπως για παράδειγμα η καρδιοχειρουργική και η καρδιολογία.

Κι όμως, με την Τουρκία χάνουμε το δάσος γιατί θέλουμε επίμονα να βλέπουμε μόνο το «προκλητικό» δέντρο.

Ο ανταποκριτής πρέπει να στηρίζεται και να προστατεύεται από τη διεύθυνσή του και να μη μετατρέπεται σε «διαβιβαστή» δηλώσεων και απόψεων.

Πόσω μάλλον όταν ο ανταποκριτής έχει ήδη τη μεγάλη πρόκληση αναγκαστικά να προσέχει πώς και τι μεταδίδει λόγω της πολιτικής κατάστασης στην Τουρκία.

Στη συνέχεια, ο ανταποκριτής πρέπει να ξεπερνά την ειδησεογραφία στην Τουρκία, όπως αυτή διαμορφώνεται και αναπαράγεται από τα τουρκικά ΜΜΕ, φιλοκυβερνητικά και αντιπολιτευόμενα, και να κάνει ρεπορτάζ, άλλη μία βασική έννοια της δημοσιογραφίας. Η οποία όμως, όπως φαίνεται, δεν εκτιμάται από τις εκάστοτε διευθύνσεις που επιμένουν να ζητούν δηλώσεις και «προκλήσεις». Ρεπορτάζ με πολιτικούς, παράγοντες, αναλυτές, ακαδημαϊκούς και δημοσιογράφους, το οποίο δυστυχώς καμία διεύθυνση των μεγάλων ελληνικών ΜΜΕ θέλει να καλύψει. Ενας δημοσιογράφος χωρίς δίκτυο γνωριμιών και χωρίς πηγές είναι «τυφλός». Αλλά ούτε αυτό συγκινεί τους ιθύνοντες των ΜΜΕ.

Αν αυτοί οι κανόνες γινόντουσαν σεβαστοί, η κάλυψη της Τουρκίας θα φώτιζε διαφορετικές πτυχές της Τουρκίας, δίνοντας έτσι και στην κοινή γνώμη μια άλλη άνεση να σκεφτεί και να κρίνει και πάνω από όλα να ενημερωθεί σωστά, αλλά και στις πολιτικές ηγεσίες τη δυνατότητα να ερμηνεύσουν διαφορετικά τις καταστάσεις και να τις διαχειριστούν με ψυχραιμία και βαθιά στρατηγική.

Η σωστή κάλυψη της Τουρκίας δεν χρειάζεται μόνο καλούς ανταποκριτές, αυτοί υπάρχουν ήδη. Χρειάζεται σωστές διευθύνσεις…

Ο Ευάγγελος Αρεταίος είναι δημοσιογράφος στη «Real», ερευνητής ΕΛΙΑΜΕΠ και πρώην ανταποκριτής στην Κωνσταντινούπολη