Η νέα θύελλα έρχεται μέσω του ιδιωτικού χρέους

Μνήμες 2007-2008 με προβλήματα στη στεγαστική πίστη αναβίωσαν μέσα στην εβδομάδα στις ΗΠΑ και στη Μεγάλη Βρετανία. Συμφωνίες για αγορές κατοικιών άρχισαν να καταρρέουν η μια μετά την άλλη λόγω των αλλεπάλληλων αυξήσεων των επιτοκίων. Μικρού μεγέθους πιστωτικά ιδρύματα άρχισαν να αποσύρονται από την αγορά, αναμένοντας τις επόμενες κινήσεις των κεντρικών τραπεζών. Μεγαλύτερες τράπεζες προχώρησαν στην κατάργηση προϊόντων στεγαστικών δανείων.

Γενικώς όλοι νιώθουν ότι η θύελλα έρχεται. Απλά κανείς δεν μπορεί να πιθανολογήσει ακόμα με ασφάλεια, πού θα «σκάσει» πρώτα. Ποιο θα είναι το τρωτό σημείο του συστήματος.

Το 2007 ήταν τα δάνεια χωρίς εξασφάλιση (subprime loans) που έδιναν μαζικά ιδρύματα χαμηλής φερεγγυότητας. Το παλιρροιακό κύμα που δημιουργήθηκε παρέσυρε στο διάβα του ακόμα και κολοσσούς της παγκόσμιας οικονομίας.

Τώρα ακόμα δεν είναι σαφές ποιος θα είναι ο «αδύναμος κρίκος». Πολλοί ωστόσο εκτιμούν ότι όσο αναμένεται το πρώτο κύμα, οι έξυπνοι λαοί βρίσκουν τον χρόνο για να προετοιμαστούν. Να καλύψουν τις αδυναμίες τους.

Στην Ελλάδα που μόλις τους τελευταίους μήνες η τραπεζική πίστη ανέκτησε την περπατησιά της, όλα όσα ξεκίνησαν να συμβαίνουν σε ΗΠΑ και Μεγάλη Βρετανία, δείχνουν για κάποιους μακριά. Η εμπειρία του 2007-2008 έδειξε ωστόσο ότι δεν είναι και τόσο. Μπορεί τα κόκκινα δάνεια να έχουν φύγει από το τραπεζικό σύστημα, αλλά δεν «εξαφανίστηκαν». Απλά μεταφέρθηκαν στις εταιρείες διαχείρισης, οι οποίες πλέον αναγκαστικά αποτελούν μέρος της τραπεζικής πίστης της χώρας, καθώς διαχειρίζονται το μεγαλύτερο μέρος των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων των ελλήνων πολιτών.

Αρα το πρόβλημα είναι εδώ. Κανονικά θα έπρεπε να το συζητάμε και να προβληματιζόμαστε. Αλλά πού χρόνος… Το πολιτικό σύστημα δείχνει να μην πολυασχολείται. Η κυβέρνηση έχει επαναπαυθεί στο «καθάρισμα» των ισολογισμών των τραπεζών και περιορίζεται να υπενθυμίζει τις ανενεργές στην πράξη διατάξεις του πτωχευτικού νόμου. Η αντιπολίτευση συμπεριφέρεται σαν να είναι εύκολα διαχειρίσιμο πρόβλημα: προστατεύουμε την πρώτη κατοικία και προχωράμε. Ποτέ όμως δεν ήταν τόσο απλό και το έδειξε η κυβερνητική ανοχή της περιόδου 2015-2018. Τίποτα δεν κέρδισαν οι «κοκκινισμένοι» δανειολήπτες. Το χρέος μεγάλωσε και οι δανειολήπτες κέρδισαν χρόνο. Απλά η τότε κυβέρνηση «πέταξε το τενεκεδάκι» παρακάτω.

Στις τράπεζες που φυσιολογικά θα έπρεπε να είχαν ήδη αρχίσει να τους «ζώνουν τα φίδια», δείχνουν έτοιμες να απολαύσουν την περίοδο επιτοκιακής κερδοφορίας που έρχεται, «κλείνοντας τα αφτιά τους» στις φωνές ότι έρχεται θύελλα.

Το πρόβλημα παραμένει εκρηκτικό και ας μην είναι το σύνολο των 250 δισ. ευρώ του ιδιωτικού χρέους δυνατόν να διευθετηθούν. Περίπου τα μισά όμως είναι χρέος «ζωντανό», που επηρεάζει ζωές, επιχειρήσεις, θέσεις εργασίας. Για αυτό το χρέος, η παρούσα κατάσταση όπως διαμορφώνεται δεν σηκώνει άλλη αναβολή.

Θα πει κάποιος, δεν καταφέραμε να το λύσουμε ως θέμα όταν τα επιτόκια της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ήταν σε αρνητικό έδαφος και θα τα καταφέρουμε τώρα που όλοι οι υπολογισμοί γίνονται πιο δύσκολοι, καθώς το επιτοκιακό βάρος φορτώνει υπέρμετρα τις πλάτες των δανειοληπτών;  Προφανώς και έχουν δίκιο. Απλά όσο δεν κάνουμε κάτι γενναίο, κάτι δραστικό τόσο το πρόβλημα θα επιστρέφει ως εφιάλτης, κανονικό «βαρίδι» στις προοπτικές της οικονομίας και «αχίλλειος πτέρνα» για χιλιάδες Ελληνες.