Στροφή

Σε συνέντευξη που έδωσε την περασμένη εβδομάδα στο αμερικανικό κανάλι PBS, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε ότι ο ρώσος πρόεδρος επιδιώκει να τελειώσει τον πόλεμο το συντομότερο δυνατό. «Αυτή είναι η εντύπωση που μου έδωσε», τόνισε αναφερόμενος στη συνάντηση που είχε μαζί του στη Σαμαρκάνδη, «γιατί η εξέλιξη των πραγμάτων είναι μάλλον προβληματική». Λίγες μόλις ώρες αργότερα, ο Βλαντίμιρ Πούτιν διέταξε την πρώτη επιστράτευση μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και εξέφρασε την πρόθεσή του να προσαρτήσει άμεσα τις περιοχές της Ουκρανίας που ελέγχονται από τον ρωσικό στρατό.

Ηταν η μεγαλύτερη κλιμάκωση του πολέμου μετά την εισβολή της 24^ης Φεβρουαρίου. Και ήταν η ηχηρότερη διάψευση των εκτιμήσεων στις οποίες είχε προβεί ο Ερντογάν. Υπάρχουν λοιπόν δύο ενδεχόμενα, ή μάλλον τρία. Το τρίτο είναι ο τούρκος πρόεδρος να έχει χάσει την μπάλα, να μην καταλαβαίνει τι του λένε, να έχει ψυχιατρικά προβλήματα και γενικά να μην έχει επαφή με την πραγματικότητα. Αν και τίποτα δεν μπορεί να αποκλειστεί, αυτή η εξήγηση δεν μοιάζει πολύ πειστική.

Το δεύτερο ενδεχόμενο είναι ο Ερντογάν να κάνει τους γνωστούς ελιγμούς, να πατάει πότε σε μια βάρκα και πότε σε μια άλλη, να λέει στον καθένα αυτά που θέλει να ακούσει και γενικά να παίζει σε πολλά ταμπλό προσπαθώντας να αποκομίσει όσο το δυνατόν περισσότερα οφέλη. Ομως στην ίδια αυτή συνέντευξη, σε ερώτηση αν πρέπει να επιτραπεί στη Ρωσία να διατηρήσει τα εδάφη που έχει καταλάβει μετά την 24^η Φεβρουαρίου, απάντησε «όχι, αναμφίβολα όχι». Ακόμη και η Κριμαία, είπε, πρέπει να επιστραφεί στους «νόμιμους ιδιοκτήτες της». Και στην ομιλία του στη Γενική Συνέλευση, εκτός από την επίθεση που εξαπέλυσε στην Ελλάδα για το προσφυγικό, ο τούρκος πρόεδρος δήλωσε κατηγορηματικά ότι δεν πρόκειται να αναγνωρίσει τα αποτελέσματα των «δημοψηφισμάτων» στις κατεχόμενες περιοχές της Ουκρανίας.

Κερδίζει έτσι έδαφος το πρώτο ενδεχόμενο: ότι ο Ερντογάν αιφνιδιάστηκε από την απόφαση του ρώσου ομολόγου του να κλιμακώσει τον πόλεμο. Οτι βλέπει το «πλοίο του Πούτιν με τους τρελούς να βυθίζεται γρήγορα», όπως ευφυώς έγραψε ο Σάιμον Τίσνταλ στην Guardian, και δεν θέλει να είναι ανάμεσα στους επιβάτες. Και ότι, κατά συνέπεια, έκανε την επιλογή να συμπορευτεί με τη Δύση, έστω κι αν δεν είναι διατεθειμένος να την ακολουθήσει πιστά στον δρόμο της επιβολής κυρώσεων στη Μόσχα.

Οσο κι αν η δυσπιστία είναι όχι μόνο δικαιολογημένη αλλά και επιβεβλημένη (για τον Ερντογάν μιλάμε), μια τέτοια στρατηγική στροφή είναι θετική για την Ελλάδα και πρέπει να ενθαρρυνθεί. Μια απομονωμένη Τουρκία, ή μια Τουρκία που συνεργάζεται με αυταρχικά καθεστώτα, είναι μια επικίνδυνη Τουρκία. Η πρόσδεσή της στη Δύση, αντιθέτως, συνοδεύεται από όρους. Και ο πρώτος από αυτούς τους όρους είναι ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου.