Η βασίλισσα {LF}χωρίς ιδιότητες

Ποιες βασίλισσες αποτελούν καλό υλικό για τους συγγραφείς; Η απάντηση είναι σχεδόν αυτονόητη: οι κακές, μοχθηρές, ιδιότροπες, οι κυνηγημένες, οι δολοφονημένες. Τώρα που το σκέφτομαι, ακόμα κι αυτές, δεν πολυγίνονται ηρωίδες μυθιστορημάτων. Γίνονται περισσότερο λαϊκό αφήγημα, προφορικοί βίοι βασιλισσών που βασίζονται σε βιογραφικά στοιχεία διανθισμένα με πικάντικες ή αυθαίρετες ψυχολογικές λεπτομέρειες που μοιάζουν να ταιριάζουν στο γενικότερο πλαίσιο. Ακόμα και τότε, οι πριγκίπισσες είναι αυτές που έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να βρεθούν στο επίκεντρο της προσοχής. Οσο δεν έχουν ανέβει ακόμα στον θρόνο έχουν το δικαίωμα για πειραματισμούς, περιπέτειες, παιχνίδια, δημόσια επίδειξη συναισθημάτων. Οταν έρθει το πλήρωμα του χρόνου και αναλάβουν βασιλικά καθήκοντα, περνάμε στο «έζησαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα», κοινώς κανείς δεν ενδιαφέρεται να μάθει τι στο καλό έκαναν γιατί προφανώς είναι κάτι πολύ βαρετό. Καθόλου τυχαία, εμφανίζονται περισσότερο σε παραμύθια και γενικότερα σε παιδικά βιβλία.

Αλλωστε, ο σύγχρονος ηγεμόνας οφείλει να είναι διακριτικός. Ο σύγχρονος ηγεμόνας δεν ασκεί πραγματικά εξουσία, δεν έχει ανάγκη να επιδεικνύει τη δύναμή του, δεν χρειάζεται να δολοπλοκεί και να ανησυχεί ότι θα δηλητηριαστεί, μαχαιρωθεί, καθαιρεθεί ανά πάσα στιγμή. Ο σύγχρονος μονάρχης οφείλει να είναι μια ενωτική δύναμη. Η σύγχρονη βασίλισσα δεν χρειάζεται να έχει κάτι το μητρικό, χρειάζεται να είναι απλώς το πρόσωπο του έθνους της. Η σύγχρονη βασίλισσα μοιάζει να κρατάει κάθε απόπειρα μετατροπής της σε λογοτεχνική ηρωίδα μακριά.

Η βασίλισσα Ελισάβετ Β΄αποχωρεί και παρά τα εβδομήντα χρόνια βασιλείας της, τα μυθιστορήματα που της δίνουν έναν κεντρικό ρόλο είναι ελάχιστα. Της έλειπε κάτι; Ενα κορίτσι που ερωτεύτηκε στα 13 και παντρεύτηκε τελικά αυτόν τον εκλεκτό της παρά την αντίθετη γνώμη των γονιών της, μια γυναίκα που έδειχνε να έχει σταθερά αλλά ιδιαίτερα πάθη (η αγάπη της για τα σκυλάκια corgi είναι σίγουρα μυθιστορηματική λεπτομέρεια), δεν διέθετε άραγε στοιχεία προσωπικότητας που να την καθιστούν αξιόλογο λογοτεχνικό χαρακτήρα; Και από πότε η λογοτεχνία απαιτεί τέτοιες ιδιότητες; Ο «Στόουνερ» του Τζον Γουίλιαμς, δεν είναι ακριβώς αυτό; Ενας λογοτεχνικός ήρωας που δεν έχει τίποτα το αξιοπρόσεκτο, που ζει αθόρυβα σαν όλους τους άλλους; Εδώ λοιπόν βρίσκεται το κλειδί. Η βασίλισσα Ελισάβετ δεν μπορεί να είναι σαν όλους τους άλλους. Είναι ο άνθρωπος που εκτέλεσε υποδειγματικά το καθήκον του, που ταυτίστηκε απόλυτα με τον θεσμό που εκπροσωπούσε, που κατάφερε να μην μπει στον πειρασμό να σκανδαλίσει, που κατείχε μια θέση απολύτως ιδιαίτερη. Οσο δεν είχα νιώσει την ανάγκη να ασχοληθώ μαζί της όσο βρισκόταν εν ζωή, τόσο μου φαίνεται τώρα συναρπαστικό, και μυθιστορηματικό, το ταλέντο με το οποίο έζησε τη δημόσια, τουλάχιστον, ζωή της όχι ως άνθρωπος, αλλά ως βασίλισσα.

Η Μυρσίνη Γκανά είναι ποιήτρια και μεταφράστρια. Η πρόσφατη συλλογή της «Εγώ έχω κι άλλα πράγματα που αγαπώ» κυκλοφορεί από το Μελάνι