Η Πεντάμορφη και τα Τέρατα

Eχω την αίσθηση ότι το μυστικό στο παραμύθι «Η Πεντάμορφη και το Τέρας» δεν βρίσκεται στην Πεντάμορφη. Κρύβεται στο Τέρας.

Η Πεντάμορφη τελειώνει την πλοκή του παραμυθιού περίπου όπως την άρχισε. Είναι καλό κορίτσι και κουκλάρα.

Το Τέρας είναι εκείνο που κάνει την κωλοτούμπα κι από τέρας μετατρέπεται σε πριγκιπόπουλο.

Δεν ξέρω αν ο Μητσοτάκης το είχε στο μυαλό του όταν χαρακτήριζε «πολιτική τερατογένεση» μια ενδεχόμενη κυβερνητική σύμπραξη μεταξύ ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ, ΚΚΕ και Βαρουφάκη – υποθέτω τον Βαρουφάκη θα τον πάρουν για τα αγγλικά…

Τυπικά και από συνταγματική άποψη ο χαρακτηρισμός δεν είναι ακριβής.

Oπως εξήγησαν οι Ν. Φίλης (ΣΥΡΙΖΑ) και Π. Γερουλάνος (ΠΑΣΟΚ) μια τέτοια σύμπραξη δεν έχει στα μάτια τους κάτι το τερατώδες, αφού το ζητούμενο για μια κυβερνητική πλειοψηφία είναι αν έχει 151 βουλευτές, όχι ποιοι είναι αυτοί. Σωστά.

Αλλά αν το αριθμητικό άθροισμα είναι το πρόσχημα ώστε την μία τετραετία να κυβερνούν ο ΣΥΡΙΖΑ κι ο Φίλης με τον Βαρουφάκη, τον Λαφαζάνη και τον Καμμένο, μετά μόνο με τον Καμμένο και την Παπακώστα, αλλά την επόμενη φορά με τον Ανδρουλάκη, τον Κουτσούμπα και ξανά τον Βαρουφάκη, τότε μιλάμε για την επιτομή των πολιτικών σαλταδόρων.

Δεν ξέρω αν εννοούσε κάτι τέτοιο ο Γερουλάνος, αλλά νομίζω ότι κανείς δεν κατάλαβε τι εννοούσε.

Το βέβαιο είναι πως μια κυβερνητική πλειοψηφία δεν αποτελεί απλώς ένα αριθμητικό άθροισμα. Είναι ένα πολιτικό μέγεθος. Συνεπώς προσδιορίζεται και από όσους την αποτελούν.

Υποθέτω ότι αυτό εννοούσε ο Μητσοτάκης όταν μιλούσε για «τέρατα». Και σε αυτό ακριβώς αποβλέπουν όσοι, από τον ΣΥΡΙΖΑ ή το ΠΑΣΟΚ, προσπαθούν με κάποιον τρόπο να ξαναβγούν στην επιφάνεια. Να χωθούν στη ζούλα με τους πολλούς να αρπάξουν κανένα υπουργείο. Το λένε «προοδευτική διακυβέρνηση» ή κάπως έτσι.

Ανακρίβεια όμως είναι κι ο αφορισμός του Μητσοτάκη για τον σχηματισμό κυβερνητικής πλειοψηφίας χωρίς το πρώτο κόμμα ή (ακόμη χειρότερα) εναντίον του.

Κανείς δεν το απαγορεύει. Και καμία συνταγματική πρόβλεψη δεν επιβάλλει στην κυβερνητική πλειοψηφία να περιλαμβάνει το πρώτο κόμμα.

Παρόλο που αυτό είναι το σύνηθες. Το εύλογο και το προφανές. Μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού οι περιπτώσεις που σχηματίστηκαν κυβερνητικές πλειοψηφίες χωρίς το πρώτο κόμμα.

Πρόσφατα συνέβη στην Πορτογαλία και η κυβέρνηση Κόστα που προέκυψε καθιερώθηκε με το ελάχιστα κολακευτικό όνομα «μαραφέτι» ή «κόλπο» (2015).

Το εύλογο φυσικά περιέχει μια σαφή λογική. Στη δημοκρατία, τις κυβερνήσεις σχηματίζουν οι νικητές, όχι οι ηττημένοι των εκλογών. Και γι’ αυτό άλλωστε κάνουμε εκλογές.

Αλλά νικητής εξ ορισμού είναι το πρώτο κόμμα. Ούτε το δεύτερο, ούτε το τρίτο.

Η θεωρία Ανδρουλάκη ότι νικητής είναι εκείνος που ανέβηκε περισσότερο από τις προηγούμενες εκλογές δεν έχει βάση. Δηλαδή αν ο Βελόπουλος διπλασιάσει το ποσοστό του και πάρει 8% θα γίνει πρωθυπουργός;

Συνεπώς η καταστρατήγηση κι ακόμη χειρότερα η κατάργηση του διαχωρισμού μεταξύ νικητών και ηττημένων των εκλογών στο όνομα μιας μετεκλογικής διευθέτησης ακυρώνει τις ίδιες τις εκλογές και καταλύει ουσιαστικά το πλειοψηφικό φαινόμενο που βρίσκεται στη βάση της δημοκρατίας.

Αν δεν κάνω λάθος, ποτέ δεν έχει συμβεί κάτι τέτοιο στην Ελλάδα με εξαίρεση τη βραχύβια κυβέρνηση Πλαστήρα, το 1951.

Εκτοτε έχουμε περιπτώσεις που όταν το πρώτο κόμμα δεν είχε απόλυτη πλειοψηφία είτε έκανε νέες εκλογές (Παπανδρέου 1963-64, Μητσοτάκης 1989-90), είτε κυβέρνησε με κάποια κυβέρνηση συνασπισμού (Σαμαράς 2012-15, Τσίπρας 2015-19).

Σε αντίθετη περίπτωση έχουμε μια κατάσταση συνταγματικά αποδεκτή (το Σύνταγμα δεν κάνει κομματικές αξιολογήσεις), αλλά πολιτικά επικίνδυνη.

Κι αυτό μοιάζει σοβαρά με τερατογένεση.

Οχι επειδή όσοι συμπράξουν είναι τέρατα, προς Θεού. Αλλά επειδή η κατάσταση που θα προκύψει κινδυνεύει να αποδειχτεί τερατώδης.

Αφενός θα γεννήσει μια ετερόκλητη κυβέρνηση, της οποίας από την πρώτη μέρα θα αμφισβητείται η πολιτική νομιμοποίηση. Πόσο θα αντέξει και με ποιο κόστος θα πέσει, ουδείς μπορεί να γνωρίζει.

Αφετέρου επειδή χρειάζεται ισχυρή δόση φαντασίας και ισχυρότερη παραισθήσεων για να πιστέψει κανείς ότι ο Τσίπρας με τον Ανδρουλάκη, τον Βαρουφάκη και τον Κουτσούμπα μπορούν να στήσουν ένα «κόλπο» (που έλεγαν οι Πορτογάλοι) ή μια «αρπαχτή» (που λέμε εμείς) για να κυβερνήσουν χάρη στην απλή αναλογική – ακόμη περισσότερο που (αν κατάλαβα καλά) ο Κουτσούμπας απέσυρε ήδη τη συμμετοχή του.

Δεν ξέρω αν κάτι τέτοιο θα συνιστούσε τερατογένεση, αλλά προς το παρόν ταιριάζει περισσότερο σε μπαμπούλα που μια χαρά βολεύει κυρίως τον Μητσοτάκη.

Και μάλιστα για έναν πρόσθετο λόγο. Επειδή εμφανίζεται σαν προέκταση μιας προσπάθειας να διαταραχθεί η δημοκρατική τάξη και να εκβιαστεί η πτώση της κυβέρνησης και του Πρωθυπουργού.

Δεν μιλάω φυσικά για τον Πούτιν ή τον Ερντογάν. Αλλά για ομάδες φανατικών που ελλείψει πολιτικής αντίληψης κι απήχησης ή από απλή βλακεία καλλιεργούν την εκτροπή ως ευκαιρία.

Στο κάτω κάτω, ακόμη κι αν διάφοροι συνταγματολόγοι, δικαιωματιστές και κουβενταδόροι φρονούν εντίμως ότι η κυβέρνηση λειτουργεί καταστροφικά, ακόμη κι αν κάποιοι ακραίοι νομίζουν ότι βιώνουμε «μια κάμψη της δημοκρατίας» (που θα έλεγε κι ο Φίλης), δεν έχουν παρά να κάνουν ελάχιστη υπομονή.

Ακριβώς επειδή δεν βιώνουμε «κάμψη της δημοκρατίας» θα κληθούν σε ελάχιστους μήνες να ασκήσουν τα δημοκρατικά δικαιώματά τους.

Και τότε το εκλογικό σώμα θα αποφανθεί στο σύνολό του όχι ποιος έχει δίκιο, αλλά με ποιον θέλει να πορευτεί την επομένη των εκλογών.

Διότι στη δημοκρατία είναι (σε τελευταία ανάλυση) ο ψηφοφόρος που αποφασίζει ποια είναι η Πεντάμορφη και ποιοι τα τέρατα. Που πολύ δύσκολα μετατρέπονται σε πριγκιπόπουλα.