Ας θάψουμε μια εθνική εικόνα {LF}που δεν υπήρξε ποτέ

Στη Βρετανία, υπάρχει μια μυρωδιά παρακμής στον αέρα εδώ και καιρό, προσωρινά καλυμμένη από το φτηνό συνθετικό άρωμα της κυβέρνησης του Μπόρις Τζόνσον. Οταν οι άνθρωποι έλεγαν ότι πρέπει να θαυμάζουμε τη βασίλισσα επειδή «κάνει τη δουλειά της τόσο καλά», ποτέ δεν κατάλαβα τι σήμαινε. Από όσο μπορούσα να δω, η δουλειά της ήταν απλώς να εμφανίζεται και να ακολουθεί το πρωτόκολλο. Αυτό που είδαν οι άλλοι ήταν μια επίδειξη εμπιστοσύνης, συνοχής και συνέχειας, όταν η χώρα την οποία κυβερνούσε είχε ελάχιστα από αυτά. Η παρουσία της ήταν εξυγιαντική σε ένα φόντο πολέμων, οικονομικών κρίσεων, Brexit και Covid.

Μας λένε ότι αυτό που πρέπει να κάνει ένας σωστός αρχηγός κράτους είναι να προσφέρει ηθική υποστήριξη σε περιόδους εθνικής έκτακτης ανάγκης και να μένει μακριά από αυτήν σε στιγμές πολιτικής αναταραχής. Αλλά όσο λιγότερα έλεγε ή όσα περισσότερα δεν έλεγε η βασίλισσα, τόσο περισσότερο τύλιγε τη χώρα σε μια νυσταγμένη, ζεστή αγκαλιά μη πραγματικότητας. Αυτό δεν υπάρχει πια.

Οι άνθρωποι έχουν ανάγκη να επιβάλλουν μια αίσθηση λογικής και ανώτερου σκοπού στην ύπαρξή τους. Η σχεδόν θεοποίηση της βασίλισσας εντάθηκε καθώς η χώρα διαλυόταν. Ο πιο σημαντικός ρόλος της, αυτός που την καθιστούσε λιγότερο άνθρωπο και περισσότερο θεότητα, ήταν να αμβλύνει τα χτυπήματα όταν η Βρετανία αντιμετώπιζε λιτότητα στο εσωτερικό και την απώλεια της θέσης της υπερδύναμης στο εξωτερικό. Στον πλούτο και τη μεγαλοπρέπεια της βασιλικής οικογένειας, υπήρξαν αρκετά υπολείμματα της αυτοκρατορικής Βρετανίας, τόσο ζωτικής σημασίας για την ταυτότητα της χώρας.

Οσο η κατάσταση χειροτέρευε, τόσο περισσότερο η βασίλισσα προστάτευε την ταυτότητα της χώρας. Στην πραγματικότητα, δεν υπήρχε ειρηνική αυτοκρατορία και ευγνώμων Κοινοπολιτεία, αυτό ήταν πάντα μια φαντασίωση. Ο ήλιος δεν έδυε στην αυτοκρατορία: ξεσπούσαν συχνά αιματηροί πόλεμοι. Μια εντελώς διαφορετική περιγραφή του αποικισμού άρχισε να εμφανίζεται όταν οι άνθρωποι των αποικιών επέστρεφαν στη Βρετανία με τις οικονομικές, φυλετικές και πολιτικές κληρονομιές τους. Οταν οι χώρες της Κοινοπολιτείας άρχισαν να απομακρύνουν τη βασίλισσα ως αρχηγό του κράτους τους, τότε οι εκκλήσεις να είμαστε πιο ειλικρινείς για το παρελθόν άρχισαν να γίνονται όλο και πιο δυνατές. Και τότε η βασιλική οικογένεια άρχισε να αναφέρεται ως σύμβολο των αιτιών των σκληρών ανισοτήτων της χώρας – τεράστιος κληρονομικός πλούτος αμφίβολης προέλευσης, ενώ κάποια από τα μέλη της συνδέονταν με το δουλεμπόριο, την ταξική υποτίμηση και την ανευθυνότητα.

Αλλά όσο περισσότερο η αλλαγή στην κουλτούρα, η ταξική δομή και το οικονομικό προφίλ της χώρας απαιτούσαν αυτές τις αντιπαραθέσεις με την πραγματικότητα, τόσο περισσότερο η βασίλισσα γινόταν καταφύγιο. Οσο υπήρχε η βασίλισσα, υπήρχε και αυτή η χώρα. Κάθε φορά που έκλεινε ένα ορυχείο, που μια στερημένη περιοχή ξεσηκωνόταν κατά της αστυνομίας, που γινόταν παράνομη εισβολή σε μια ξένη χώρα, που περικοπτόταν ένα επίδομα, η αφήγηση της «μεγάλης» χώρας δοκιμαζόταν. Ομως το να έχεις τη βασίλισσα με το χαμόγελο και τις καρφίτσες της, ήταν κάτι ανακουφιστικό.

Για να παίξει αυτόν τον σταθεροποιητικό ρόλο, έπρεπε να προστατευτεί πάση θυσία, διότι στην εικόνα της ενυπήρχαν όλα τα άλυτα συμπλέγματα της χώρας – νοσταλγία, λαχτάρα για εξουσία, ανάγκη για ένα σταθερό σημείο αναφοράς – καθώς η Βρετανία όδευε στο άγνωστο χωρίς γραπτό Σύνταγμα και μόνο το παρελθόν να την ορίζει. Μέσω ενός συνδυασμού σιωπής και μακροζωίας, η βασίλισσα εξυπηρέτησε αυτές τις ανάγκες. Ηταν μια συνεχής παρουσία στη διάρκεια ζωής σχεδόν όλου του σημερινού πληθυσμού της Βρετανίας. Εγινε ψευδώς οικεία από το γεγονός ότι οι λεπτομέρειες της ζωής της οικογένειάς της – γεννήσεις, γάμοι, διαζύγια και θάνατοι – αναφέρονταν και θα συνεχίσουν να αναφέρονται με λαχανιασμένη χαρά,  καταιγιστική προβολή και βαθιά θλίψη.

Οταν οι πολιτικοί σου ψεύδονται και χρειάζεσαι απεγνωσμένα να πιστέψεις κάπου, όταν τα κοινά πολιτισμικά στοιχεία θρυμματίζονται από ένα εκατομμύριο παρόχους περιεχομένου και όταν η ευρύτερη οικογένειά σου διαλύεται, τότε ο κόσμος θέλει κάτι ιερό. Θέλει τη βεβαιότητα και την αυτοπεποίθηση να πει, ναι, στη σύγχρονη Βρετανία όλα μπορεί να αμφισβητηθούν, αλλά αυτό όχι.

Ομως τίποτα δεν είναι ιερό. Ούτε η βασίλισσα, ούτε η οικογένειά της, που τα τελευταία χρόνια έχει ταλαιπωρηθεί από κατηγορίες, για εμπλοκή του πρίγκιπα Αντριου με ανήλικο θύμα σεξουαλικής εμπορίας και για επενδύσεις σε ακίνητα αμφισβητήσιμων funds. Νιώθω ότι κάποιοι από εσάς πτοούνται, αγαπητοί αναγνώστες. Καταλαβαίνω. Κάποιοι μπορεί να πιστεύουν ότι είναι πολύ νωρίς για να μιλήσουμε για ατέλειες. Αλλά με τον θάνατο της βασίλισσας, πρόκειται να μπούμε σε ένα νέο κεφάλαιο όπου η μόνη ελπίδα που έχουμε για μια χώρα με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και συνοχή είναι να μιλάμε περισσότερο για τις ατέλειές μας. Η βασίλισσα έφυγε, και μαζί της θα πρέπει να αφήσουμε και τις φαντασιώσεις μας για το έθνος. Είναι ώρα εκείνη να ξεκουραστεί. Και ώρα η χώρα να ξυπνήσει.