Αστική ατζέντα και ενεργειακή κρίση

Καθώς όλες οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προσπαθούν να βρουν το αντίδοτο για την ενεργειακή κρίση που βιώνουμε και όλοι μιλούν πλέον για τον πιο δύσκολο χειμώνα της μεταπολεμικής περιόδου, υπάρχουν λύσεις και πρωτοβουλίες που μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης στον αστικό ιστό. Αυτές οι λύσεις και πρωτοβουλίες σε τοπικό επίπεδο σαφώς δεν θα εξαλείψουν το πρόβλημα αλλά τουλάχιστον θα μπορέσουν να το κάνουν πιο διαχειρίσιμο.

Τι απαιτείται; Ενδυνάμωση και ενασχόληση. Η ενδυνάμωση έρχεται από τα πολλά υπάρχοντα προγράμματα και θεματικές συνεργασίες που προέρχονται από την αστική ατζέντα της ΕΕ. Hδη από το 2016 και το σύμφωνο του Aμστερνταμ λειτουργούν 14 εταιρικές σχέσεις και πρωτοβουλίες που μεταξύ άλλων σχετίζονται με τις ακόλουθες ενότητες: ποιότητα του αέρα, κυκλική οικονομία, προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, ψηφιακή μετάβαση, ενεργειακή μετάβαση, κατοικία, ένταξη μεταναστών και προσφύγων, θέσεις εργασίας και δεξιότητες στην τοπική οικονομία, βιώσιμη χρήση της γης, αστική κινητικότητα και αστική φτώχεια.

Ολες αυτές οι θεματικές πρωτοβουλίες ή τουλάχιστον οι περισσότερες από αυτές είναι πιο επίκαιρες από ποτέ. Χρηματοδότηση σε τοπικό, αστικό και περιφερειακό επίπεδο για πρωτοβουλίες που έχουν να κάνουν με ενεργειακή μετάβαση, κυκλική οικονομία, προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή επίσης υπάρχει ή θα μπορούσε να βρεθεί. Στην περίπτωση της Ελλάδας τα περισσότερα περιφερειακά προγράμματα έχουν εγκριθεί, συνεπώς τα χρήματα είναι εκεί και περιμένουν και αυτό που απομένει είναι οι προτάσεις που θα συμβάλουν στην ενεργειακή εξοικονόμηση.

Ηδη υπάρχουν εγκεκριμένα προγράμματα των δήμων ή των περιφερειών για αντικατάσταση των δημοτικών λαμπτήρων με λιγότερο ενεργοβόρους, έργα που έχουν να κάνουν με αναβάθμιση συστημάτων θέρμανσης και αντικατάσταση κουφωμάτων σε δημόσια και δημοτικά κτίρια. Σε αυτό το πλαίσιο θα μπορούσαν επίσης να δοθούν και μεγαλύτερα κίνητρα στους δήμους και τις περιφέρειες μέσω μεγαλύτερης χρηματοδότησης για να προβούν σε ενέργειες μεγαλύτερης εξοικονόμησης. Το πρόγραμμα ΗΛΕΚΤΡΑ που πρόσφατα ανακοινώθηκε, κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση.

Πέραν της ενδυνάμωσης μέσω των προγραμμάτων απαιτείται και η ενασχόληση, η εμπλοκή και η μεγαλύτερη συμμετοχή της κοινωνίας, των τοπικών αρχών αλλά και των κατοίκων σε αυτή την κοινή προσπάθεια ενεργειακής άμυνας. Οι πολίτες, η κοινωνία των πολιτών, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές θα πρέπει να συμβαδίζουν και να συνεργάζονται έτσι ώστε να αναπτύξουν τα προγράμματα αστικής ανάπτυξης που θα καταπολεμήσουν το πρόβλημα της ενέργειας.

Αλλωστε ένα πρόγραμμα για να επιτύχει, απαιτεί τη συμμετοχή όλων, καθώς θα πρέπει να αναπτυχθεί το αίσθημα της ιδιοκτησίας του έργου και η τοπική κοινωνία αλλά και η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών να είναι σαφώς προσηλωμένες προς τον κοινό στόχο: την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης.

O Γιώργος Μελέας είναι εθνικός εμπειρογνώμονας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή