Εύστοχο σύμπαν

νάμεσα στο λαϊκό και το λόγιο, το παραμύθι και τη φιλοσοφία, ανάμεσα στην παράδοση και το μοντέρνο, την κωμωδία και την τραγωδία, ανάμεσα στην παροιμία και τη μεταφορά, το ρομάντζο και την επιφυλλίδα: κάπου εκεί, σε αυτό το «άυλο» σημείο τομής όπου συναντώνται όλα τα προαναφερθέντα (και πολλά ακόμα) αντιθετικά δίδυμα, ξεπροβάλλουν ο Μποστ και ο κόσμος του. Κι αυτός ο κόσμος βρίσκει την έκφρασή του στις τόσες και τόσες ιδιότητες του ευφυούς δημιουργού. Σκιτσογράφος και γελοιογράφος, ζωγράφος, θεατρικός συγγραφέας και στιχουργός, ο Χρύσανθος Βοσταντζόγλου (1918-1995), γεννημένος στην Κωνσταντινούπολη, κατάφερε να αφήσει όχι μόνο το προσωπικό του στίγμα αλλά να κάνει αυτό το στίγμα μοναδικό.

Η «Φαύστα» (1964) και η «Μήδεια» (1993) βρίσκονται στην κορυφή του συγγραφικού του καταλόγου, μέσα στον οποίο συνυπάρχουν τα ανορθόγραφα έργα ενός αριστοφανικού απογόνου.

Επιλογή του Εθνικού Θεάτρου για το φετινό καλοκαίρι (μαζί με τον «Αίαντα» του Σοφοκλή), αυτη η «Μήδεια» αποτελεί ένα καθαρόαιμο δείγμα του σύμπαντος του Μποστ. Με τον μύθο του Ευριπίδη στον πυρήνα, το έργο σχολιάζει, ως θεματική επιθεώρηση, τα κακώς κείμενα όχι μόνον της εποχής που γράφτηκε, αλλά κάθε εποχής. Με σχόλια που ενοχλούν και σοκάρουν, με μια σατιρική διάθεση που δεν αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης, η ευριπίδεια ηρωίδα και η τραγική της μοίρα έγιναν υλικό για κοινωνικό και πολιτικό σχόλιο. Η απατημένη ηρωίδα δεν σκοτώνει τα παιδιά της για να εκδικηθεί τον Ιάσονα, αλλά γιατί τα παιδιά της, παρότι ανήλικα, παραστράτησαν ποικιλοτρόπως…

Με τη σαφή διάθεση να αναδείξει τον κόσμο του Μποστ μέσα από τη «Μήδεια» και συγχρόνως να φρεσκάρει το κείμενο, ο Γιάννης Καλαβριανός έφτιαξε μια παράσταση με γνήσια υλικά. Οι δραματουργικές παρεμβάσεις του – σε συνεργασία με την έμπειρη Ερι Κύργια – συντονίστηκαν με το πρωτότυπο, παραμένοντας αναγνωρίσιμες. Ο λόγος του Μποστ, σε δεκαπεντασύλλαβο, αναδείχθηκε ξεκάθαρα και λειτούργησε σε βάθος, μην αφήνοντας κενά και ερωτηματικά. Η παράσταση διατηρεί τον σουρεαλιστικό της χαρακτήρα και ζωντανεύει με τη μορφή μιας ζωγραφιάς του Μποστ: πολυχρωμία και υπερβολή συνθέτουν ένα σύμπαν όπου το κιτς όχι μόνο δεν στερείται γοητείας αλλά προσθέτει.

Εξαιρετικά εύστοχο το σκηνικό της Εύας Μανιδάκη με τα «απομεινάρια» από τους χρυσούς τσιμεντόλιθους μέσα στη λιτότητα και την καθαρότητά του. Οσο για τα κοστούμια της Βάνας Γιαννούλα, φέρουν πάνω τους την αισθητική από τις ζωγραφιές του Μποστ, με μια επιπλέον «καλόγουστη» πινελιά (10μελής Χορός γυναικών).

Ο ΘΙΑΣΟΣ. Η Γαλήνη Χατζηπασχάλη στον ρόλο της Μήδειας και η Σύρμω Κεκέ, καλόγρια, και οι δύο εξαιρετικά εύστοχες στην ερμηνευτική τους προσέγγιση, είναι οι επικεφαλής του ευφάνταστου θιάσου. Ξεχωρίζουν ο Στέλιος Ιακωβίδης (Ευριπίδης), ο Γιώργος Γλάστρας (Τροφός), η Ανδρη Θεοδότου (Αντιγόνη) και ο δεκαμελής Χορός – με τη Μαρία Κοσκινά κορυφαία.

Ο μεγάλος όμως πρωταγωνιστής της παράστασης είναι ο Θοδωρής Οικονόμου με το μουσικό του ταλέντο και τις συνθέσεις του: η μουσική του, ένα μείγμα πρωτότυπων ήχων και (περιορισμένων) διασκευών, καταθέτει, με τις νότες του, ένα ηχητικό σύμπαν, ακολουθώντας το έργο σε κάθε του βήμα, σε κάθε σκηνή και επεισόδιο.

Ο Γιάννης Καλαβριανός οργάνωσε το σύνολο – κείμενο, ηθοποιοί, μουσικοί – με γνώση και σεβασμό, με λιγότερη αθωότητα και περισσότερη περίσκεψη.

info

Σκηνοθεσία – δραματουργική επεξεργασία: Γιάννης Καλαβριανός

Δραματουργική επεξεργασία: Ερι Κύργια

Σκηνικά: Εύα Μανιδάκη

Κοστούμια: Βάνα Γιαννούλα

Μουσική: Θοδωρής Οικονόμου

Χορογράφος: Μαριάννα Καβαλλιεράτου

Φωτιστής: Νίκος Βλασόπουλος

Παίζουν: Γαλήνη Χατζηπασχάλη, Γιώργος Γλάστρας, Θανάσης Δήμου, Ανδρη Θεοδότου, Στέλιος Ιακωβίδης, Σύρμω Κεκέ, Σταύρος Σβήγκος κ.ά.

Παραστάσεις: Θέατρο Βράχων Μελίνα Μερκούρη – Βύρωνας (16/9) και Δημοτικό Θέατρο Ηλιούπολης Δημήτρης Κιντής – Ηλιούπολη (18/9).

Ωρα έναρξης: 21.00

Η νέα «συγκατοίκηση»…

Φέτος το φαινόμενο δεν νομίζω να έχει προηγούμενο: Ο αριθμός των τηλεοπτικών σειρών σε όλα τα κανάλια, που θα ξεκινήσουν σύντομα, ξεπερνά, ίσως, τις τέσσερις δεκάδες. Το μενού περιλαμβάνει προτάσεις για κάθε γούστο. Η θεματολογία απλώνεται από κωμωδίες και κοινωνικά δράματα και φτάνει ως οικογενειακές, ιστορικές και ερωτικές ιστορίες. Η επιστροφή της μυθοπλασίας μοιάζει με επιδρομή. Δεκάδες, εκατοντάδες είναι οι ηθοποιοί που θα συμμετάσχουν, διαμορφώνοντας το πλαίσιο μιας πλούσιας παραγωγής.

Παράλληλα, σχεδόν συγχρόνως, θα χτυπήσει και το τρίτο κουδούνι του θεάτρου για τη νέα σεζόν, με παραστάσεις που διεκδικούν μια θέση στον αθηναϊκό χάρτη. Με επαναλήψεις που πέτυχαν από πέρυσι κα ξαναδοκιμάζονται και με πληθώρα καινούργιων έργων και συνεργασιών – ακόμα και νέων θεατρικών χώρων, το τοπίο παρέχει ποικιλία. Μεταφράσεις και συγγραφείς, ηθοποιοί και σκηνοθέτες, σκηνογράφοι και μουσικοί βρίσκονται στο τελευταίοο στάδιο των προβών. Η αυλαία είναι έτοιμη να ανοίξει.

Εχει πραγματικό ενδιαφέρον να δούμε πώς θα δουλέψει η φετινή «συγκατοίκηση»: Από τη μια η τηλεόραση που παρέχει εύκολα και απλόχερα το υλικό της στον τηλεθεατή. Κι από την άλλη το θέατρο που απαιτεί κόπο και χρόνο από το κοινό. Συγκοινωνούντα δοχεία, που τροφοδοτούν το ένα το άλλο, κι έχουν ως κοινό παρονομαστή το έμψυχο υλικό που θα μας πει μια ιστορία, η τηλεόραση και το θέατρο εμφανίζονται φέτος εξαιρετικά «σφιχταγκαλιασμένοι»…

Μετά το πρόσφατο, εξαιρετικά γόνιμο, φαινόμενο της συνεργασίας ηθοποιών με σημαντική διαδρομή στο σανίδι, σε τηλεοπτικές σειρές, αναρωτιέμαι αν όλο αυτό θα φέρει καρπούς. Αν δηλαδή θα στρέψει τους (τηλε)θεατές στις αίθουσες.

Ετσι κι αλλιώς το γεγονός ότι «άνοιξαν οι δουλειές» στην τηλεόραση είναι ενθαρρυντικό για τους ηθοποιούς. Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει την αναγνωρισιμότητα που τους προσφέρει – μαζί με το οικονομικό κομμάτι. Απλώς θα ήταν ακόμα πιο αισιόδοξο να φέρει στο θέατρο όλο και περισσότερο κόσμο. Εναν κόσμο που δεν συνήθιζε να το έχει εντάξει στη ζωή του. Κι έτσι θα βγουν όλοι κερδισμένοι από αυτή τη νέα «συγκατοίκηση».