Ασαμπίγια

Ο μεγάλος άραβας ιστορικός και φιλόσοφος Ιμπν Χαλντούν έλεγε ότι οι πολιτισμοί στηρίζονται πάνω απ’ όλα σε ένα μαγικό συστατικό που τους επιτρέπει να επιβιώνουν και να ευδοκιμούν, ένα στοιχείο που κάνει ανθρώπους ξένους μεταξύ τους να νιώθουν ένα αίσθημα κοινότητας και αλληλεγγύης, μια «κόλλα» που κρατά ενωμένα τα εθνικά κράτη. Αυτό το στοιχείο το ονόμασε «ασαμπίγια», μια λέξη που σημαίνει «αμοιβαία αφοσίωση και προθυμία να δώσει κανείς ακόμη και τη ζωή του για τον άλλο».

Η βασίλισσα Ελισάβετ καταλάβαινε αυτή την κοινωνιολογική αλήθεια καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον ηγέτη της εποχής μας, γράφει ο Μάθιου Σιέντ στους Sunday Times. Καθώς δεν ήταν εκλεγμένη, δεν ήταν αναγκασμένη να εμπλέκεται σε πολιτικές αντιπαραθέσεις και μπορούσε έτσι να εργάζεται για την ενότητα του βρετανικού έθνους. Μια από τις τραγωδίες των ημερών είναι η τάση των διανοουμένων να υποτιμούν την «ασαμπίγια», να αγνοούν τους λεπτούς δεσμούς που μας ενώνουν. Κάποτε εκθειάζαμε τους μεσολαβητές, τους ανθρώπους που ρίχνουν γέφυρες, τους θεωρούσαμε σοφούς και πολύτιμους. Σήμερα τους θεωρούμε βαρετούς, νερόβραστους, ακόμη και ιδεολογικά ύποπτους.

Οι δημοκρατίες δεν έχουν ισόβιους ηγέτες. Την «ασαμπίγια» αναλαμβάνουν έτσι να προασπίζουν και να καλλιεργούν οι αιρετοί άρχοντες. Δεν τα καταφέρνουν πάντα, είτε επειδή δεν μπορούν είτε επειδή δεν θέλουν, και το αποτέλεσμα είναι ο διχασμός. Στην πρόσφατη ελληνική ιστορία ζήσαμε έντονα αυτό το φαινόμενο την περίοδο των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ. Ποιος θα αναλάμβανε στη συνέχεια να αποκαταστήσει την εθνική ενότητα; Η εκλεγμένη με ευρύτατη πλειοψηφία Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα μπορούσε, αλλά δυστυχώς άρχισαν να την υπονομεύουν πολύ γρήγορα τόσο από τα δεξιά όσο και από τα αριστερά. Οσο για τον Κυριάκο Μητσοτάκη, η εξαρχής έντονη αμφισβήτησή του από ένα μέρος του πολιτικού συστήματος κορυφώθηκε με την υπόθεση των παρακολουθήσεων.

Οι ηγέτες όμως φαίνονται στα δύσκολα. Και είναι προς τιμήν του Πρωθυπουργού ότι απέρριψε τις εισηγήσεις συνεργατών του να αλλάξει τον εκλογικό νόμο και αποφάσισε να παίξει το παιχνίδι στα ίσια, προβάλλοντας τη «σχέση εμπιστοσύνης» με τους πολίτες. Μπορεί το δίλημμα «πρόοδος ή συμφορά» να είναι απλουστευτικό. Μπορεί τα περί «πολιτικής τερατογένεσης» για όποιο κυβερνητικό σχήμα δεν περιλαμβάνει το πρώτο κόμμα να είναι υπερβολικά: στο κάτω-κάτω, ο Αντόνιο Κόστα έγινε τον Νοέμβριο του 2015 πρωθυπουργός της Πορτογαλίας παρόλο που το κόμμα του είχε έρθει δεύτερο στις εκλογές, χωρίς αυτό να τον εμποδίσει να έχει μια πολύ πετυχημένη θητεία. Εκείνος όμως αναλάμβανε για πρώτη φορά την εξουσία με σκοπό τη μεταρρύθμιση, ενώ ο Αλέξης Τσίπρας θέλει να την αναλάβει για δεύτερη φορά με σκοπό την εκδίκηση.

Ο Μητσοτάκης έχει δίκιο να υπενθυμίζει ότι σε λίγους μήνες θα ψηφίσουμε όχι μόνο κυβέρνηση, αλλά και κυβερνήτη. Οι Βρετανοί αναρωτιούνται ποιος θα εγγυηθεί την «ασαμπίγια» μετά τον θάνατο της αγαπημένης τους Λίλιμπετ. Εμείς έχουμε την απάντηση στα χέρια μας.