Τα Πανεπιστήμια μπροστά σε μία δύσκολη χρονιά

Σε έναν κόσμο που αλλάζει με ιλιγγιώδη ταχύτητα και με απρόβλεπτο τρόπο, καλούμαστε να λειτουργήσουμε τα πανεπιστήμια τη νέα ακαδημαϊκή χρονιά. Με κατεύθυνση το κοινό μας όραμα για ένα πανεπιστήμιο κοιτίδα γνώσης και πολιτισμού, συμβατό με τις προκλήσεις του 21ου αιώνα. Με αλληλεγγύη, αξιοκρατία, διαφάνεια και αφοσίωση. Με σεβασμό στους θεσμούς και τη διαφορετικότητα, με διαφάνεια, με σεβασμό στις μειοψηφίες και προσήλωση στο κοινό καλό. Η εποχή μας είναι εποχή που τα παραδοσιακά εργαλεία σκέψης και ανάλυσης δεν μπορούν να απαντήσουν. Χρειάζονται λοιπόν νέες προσεγγίσεις και αλλαγή σκέψης και παραδείγματος. Πρέπει να μείνουμε μακριά από άγονες αντιπαραθέσεις και φαινόμενα λαϊκισμού. Διάλογος, συγκλίσεις και έντιμοι συμβιβασμοί είναι ο δρόμος της προόδου.

Η νέα χρονιά βρίσκει τα πανεπιστήμια μπροστά σε μία σειρά από σημαντικά προβλήματα. Η εφαρμογή του νέου νόμου ήδη προκάλεσε μία σειρά από τροπολογίες, παρά τα θετικά του σημεία. Είναι βέβαιο ότι θα ακολουθήσουν και άλλες. Αυτό βάζει μια δυσλειτουργία στα πανεπιστήμια.

Η παρουσία της Πανεπιστημιακής Αστυνομίας σε τέσσερα πανεπιστήμια θα δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα θα λύσει το μέτρο. Προσωπικά απεύχομαι κάποιο ατύχημα. Το μέλλον δεν ανήκει στη βία. Το μέλλον δεν ανήκει στη δύναμη. Στη λογική ανήκει το μέλλον, όπως σοφά λέει στον Προμηθέα Δεσμώτη, ο Αισχύλος.

Το κόστος της ενέργειας είναι πια μη διαχειρίσιμο. Αρκετά πανεπιστήμια ήδη έχουν καταναλώσει τους διαθέσιμους οικονομικούς πόρους και αναμένουν οικονομική ενίσχυση, διαφορετικά θα προκύψουν σειρά από προβλήματα στην εκπαιδευτική και ερευνητική διαδικασία.

Παρατηρούνται μεγάλες καθυστερήσεις στη μη εκκίνηση του ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανάκαμψης για τα πανεπιστήμια. Υπάρχει παντελής έλλειψη εδώ και 1½ χρόνο πόρων για έργα και υπηρεσίες στα πανεπιστήμια λόγω της μετάβασης από το παλιό ΠΔΕ στο νέο ΕΠΑ. Η κατάσταση είναι πια προβληματική καθώς έργα αντιμετώπισης εκτάκτων προβλημάτων, παρεμβάσεων και ανακαινίσεων σε κτίρια, συντηρήσεις και άλλα πολλά δεν εκτελούνται πια λόγω αυτού του προβλήματος.

Υπάρχουν σειρά σημαντικών προβλημάτων στη φοιτητική μέριμνα που αφορούν την κατασκευή νέων φοιτητικών εστιών και τις ανακαινίσεις των παλαιών. Τα έργα από το ΙΝΕΔΙΒΙΜ καθυστερούν αναιτιολόγητα, με αποτέλεσμα τα κτίρια να έχουν σημαντικά προβλήματα, τα οποία κάνουν τις συνθήκες διαμονής δύσκολες. Επίσης το κόστος σίτισης 1,80 την ημέρα ανά σιτιζόμενο δεν ανταποκρίνεται στις σημερινές συνθήκες.

Τέλος, υπάρχουν ελλείψεις σε εκπαιδευτικό, διοικητικό και τεχνικό προσωπικό, λόγω της μη αναπλήρωσης όσων συνταξιοδοτήθηκαν τα χρόνια της κρίσης. Μετά τη γενναία διάθεση θέσεων στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση από το υπουργείο, τώρα ήλθε η ώρα για μια γενναία ενίσχυση με προσωπικό των πανεπιστημίων.

Σημαντικό θέμα, το οποίο όμως είναι θύμα της ατολμίας και του πολιτικού κόστους, είναι ο ακαδημαϊκός χάρτης των πανεπιστημίων της χώρας ο οποίος πρέπει να συνοδευτεί και από μια Συνταγματική Αναθεώρηση για το Αρθρο 16. Το πολιτικό σύστημα πρέπει να συζητήσει και να συγκλίνει σε μία γενναία αλλά απαραίτητη αλλαγή σελίδας στα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια, για να μπορούν αυτά να είναι χρήσιμα για τη χώρα και διεθνώς ανταγωνιστικά. Η συζήτηση πρέπει να γίνει σήμερα γιατί αύριο θα είναι πολύ αργά.

Ο Χρήστος Ι. Μπούρας είναι πρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών