«Παγίδα» ανάπτυξης

Ποιος να το έλεγε ότι η ελληνική οικονομία θα βρισκόταν… εγκλωβισμένη με ανάπτυξη στην περιοχή του 8% για δύο σχεδόν χρόνια. Και να μην μπορούμε να το απολαύσουμε. Να μην μπορούμε να χαρούμε κάτι που δεν έχουμε καταφέρει ποτέ. Πέντε συνεχόμενα τρίμηνα με σχεδόν διψήφιο ρυθμό ανάπτυξης. Και εντάξει το 2021. Μεγάλη ύφεση λόγω της πανδημίας το 2020 και αμέσως μετά δυναμική επαναφορά. Τότε εντυπωσιαστήκαμε από την άμεση αντίδραση της οικονομίας. Κανένας ωστόσο δεν μπορούσε να προβλέψει. Ούτε καν από το οικονομικό επιτελείο, που μετά βίας έβλεπε ανάπτυξη πάνω από το 3%. Και λογικά το έκαναν δεδομένων των συνθηκών. Θα τους έπαιρναν για τρελούς αν έλεγαν κάτι διαφορετικό.

Ολα αυτά επιτεύχθηκαν εν μέσω δύο πολέμων στην Ευρώπη: Ενός φυσικού με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και ενός οικονομικού με τον ενεργειακό πόλεμο Πούτιν. Συν τις επιπτώσεις από τα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα που μας άφησε η περίοδος της πανδημικής κρίσης. Φανταστείτε να μην υπήρχαν όλα τα παραπάνω. Αλλά αυτή τη φορά δεν χρειάζεται να φανταστούμε τίποτα. Το ζούμε. Επενδύσεις με ρυθμό +8,7%. Κατανάλωση με +8,1%. Αυξημένες καταθέσεις πάνω από 20 δισ. ευρώ την ίδια περίοδο. Καταναλώσαμε, επενδύσαμε, βάλαμε και χρήματα στο πλάι.

Τι σημαίνει πρακτικά υψηλή ανάπτυξη; Οτι το υπέρογκο δημόσιο χρέος γίνεται ως ποσοστό του ΑΕΠ (Ακαθάριστο Εθνικό Προιόν) μικρότερο. Σε ονομαστικό επίπεδο αν προσθέσουμε και τον πληθωρισμό γίνεται ακόμα πιο μικρό. Σημαίνει επιπλέον ότι κονδύλια όπως αυτό των συντάξεων, φαίνεται και είναι πολύ πιο βιώσιμα με μεγαλύτερο ΑΕΠ. Οσο αυξάνει ο αριθμητής τόσο το αποτέλεσμα του κλάσματος μιας σειράς άλλων μεγεθών φαίνονται καλύτερα. Πιο διαχειρίσιμα.

Προφανώς δεν υπάρχουν περιθώρια για γιορτές. Η ανάπτυξη του 2021-2022 θα μείνει στην ιστορία. Αποτελεί παρακαταθήκη και περιουσία του ελληνικού λαού. Αλλά όσο γρήγορα φτιάχτηκε – μετά από μια μακρά περίοδο συρρίκνωσης αρχικά και μετά στασιμότητας – τόσο εύκολα μπορεί να φαγωθεί. Ειδικά αν δεν σχεδιαστεί με υπευθυνότητα η συνέχειά της και την επόμενη χρονιά.

Για να το καταφέρουμε αυτό, πρώτα όμως πρέπει να καταλάβουμε τις αιτίες του φαινομένου. Αναμφισβήτητα συνέβαλε στο αποτέλεσμα το γεγονός ότι μια από τις βασικές πηγές εγχώριου πλούτου αυτό των υπηρεσιών (τουρισμός) δεν επλήγη από αυτή την κρίση. Τουλάχιστον τα τελευταία δύο καλοκαίρια. Ενδεχομένως και συγκυριακό φαινόμενο. Αντίθετα η αλώβητη σε άλλες περιόδους βιομηχανία άλλων χωρών υπέστη μεγάλη ζημιά. Το καλό όμως είναι ότι αυξάνονται για πρώτη φορά με αυτόν τον ρυθμό και οι εξαγωγές αγαθών και αυτό είναι κάτι που μπορεί να συνεχιστεί και την επόμενη χρονιά.

Στο άλμα ανάπτυξης συνέβαλαν και οι συσσωρευμένες εν αναμονή επενδύσεις, οι οποίες τώρα υλοποιούνται μαζί με άλλες που έρχονται, εκμεταλλευόμενες το θετικό περιβάλλον που δημιούργησε η παρούσα κυβέρνηση, αλλά και οι πολλές μεταρρυθμίσεις που έγιναν στα χρόνια του οικονομικού «πόνου». Των μεταρρυθμίσεων των μνημονίων. Και βέβαια τα πολλά εν αναμονή κοινοτικά κονδύλια.

Θα πει κάποιος και τι την κάνουμε αυτή την ανάπτυξη, τη βάζουμε κάτω και την τρώμε; Τρώγεται η ανάπτυξη τη στιγμή που τα πάντα είναι απλησίαστα στην αγορά; Φανταστείτε το ανάποδο. Να είχαμε μόνο την ακρίβεια όπως έχουν και όλες οι ευρωπαϊκές χώρες και μην είχαμε την υψηλή ανάπτυξη – δηλαδή υψηλότερα εισοδήματα, μεγαλύτερο πλούτο – που έχουν λίγοι στην Ευρώπη μεταξύ των οποίων και εμείς…