Η σύγκρουση Βενιζέλου – Μητσοτάκη και το Κέντρο

Φαινομενικά η σύγκρουση του Ευάγγελου Βενιζέλου με τον Πρωθυπουργό αφορούσε τη διαφορετική ερμηνεία του Συντάγματος σχετικά με το ζήτημα της παρακολούθησης των τηλεφωνικών συνδιαλέξεων των βουλευτών. Κατά την άποψη του Πρωθυπουργού, (α) δεν υπάρχει αλάθητο στην ερμηνεία του Συντάγματος, και (β) κανείς δεν εξαιρείται a priori από την παρακολούθηση για λόγους εθνικής ασφάλειας, μόνο που για τους βουλευτές «η τεκμηρίωση πρέπει να είναι εξαιρετικά στοιχειοθετημένη». Την ακριβώς αντίθετη άποψη, ως μοναδική ερμηνεία του Συντάγματος, διατύπωσε ο κ. Βενιζέλος, ότι δηλαδή «οι βουλευτές περιβάλλονται με ειδικές συνταγματικές εγγυήσεις ως προς το απόρρητο των επικοινωνιών τους». Ας σημειωθεί ότι ο Αντώνης Μανιτάκης, με άρθρο του στην εφημερίδα «Καθημερινή» (28-08-22), δικαίωσε έμμεσα τον Πρωθυπουργό και ως προς τα δύο σκέλη της άποψής του.

Τα βαθύτερα αίτια της σύγκρουσης του κ. Βενιζέλου με τον Πρωθυπουργό εντοπίζονται στην υπόδειξη που έκανε ο πρώτος στον δεύτερο να λαμβάνει υπόψη τις νομικές απόψεις του, διότι θα μπορούσαν να τον βοηθήσουν να αντιμετωπίσει «την κρίση του συγκεντρωτικού και μονοπρόσωπου μοντέλου εξουσίας». Μιλώντας εξ ονόματος του πολιτικού Κέντρου, ο κ. Βενιζέλος υπαινίχθηκε, όπως δήλωσαν άνθρωποι του περιβάλλοντός του στην εφημερίδα «Το Βήμα» (28-08-22), ότι ο Πρωθυπουργός επιδιώκει να θέσει τους κεντρώους ενώπιον του τεχνητού διλήμματος «ή εμείς ή καταστροφή», και με άλλα λόγια «είτε Μητσοτάκης και ας κάνει ό,τι θέλει είτε το εθνικό δράμα της επιστροφής Τσίπρα!».

Εκτός από την παρακολούθηση του τηλεφώνου του κ. Ανδρουλάκη, κανένα από τα άλλα τρία στοιχεία που επικαλούνται οι συνομιλητές του κ. Βενιζέλου σε βάρος της παρούσας κυβέρνησης (δημοσιονομικός λαϊκισμός, επικοινωνιακή χρήση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, ανεξέλεγκτη δράση των παραδικαστικών κυκλωμάτων) δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί πολιτικά ισοδύναμο με το δεύτερο σκέλος του «τεχνητού διλήμματος». Διότι η πολιτική σταθερότητα αποτελεί κορυφαίο αγαθό για έναν ψηφοφόρο του κεντρώου χώρου και κατά συνέπεια δεν θα μπορούσε να «εκβιάσει» τη συνείδησή του. Ακόμη χειρότερα, είναι δυνατόν το ενδεχόμενο επιστροφής του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία να αντιμετωπίζεται με ειρωνική ελαφρότητα; Σαν να μην αρκούσαν όσα έχουν υπαινιχθεί κατά καιρούς τα στελέχη του κόμματος, ο ίδιος ο πρόεδρός του φρόντισε πρόσφατα, με τη «Διακήρυξη της 12ης Αυγούστου», να γίνει απολύτως ξεκάθαρος ως προς τις κυβερνητικές προθέσεις του: «Εδώ που φτάσαμε δεν αρκεί μια απλή εναλλαγή στην εξουσία. Απέναντι στο κράτος – οικογενειακό λάφυρο, απαιτείται ένα σχέδιο ανάταξης της 3ης Ελληνικής Δημοκρατίας, που θα αφορά όχι μόνο την ΕΥΠ αλλά και Δικαιοσύνη, λειτουργία των ΜΜΕ, ανεξάρτητες αρχές και ελεγκτικούς μηχανισμούς».

Τους κεντρώους ψηφοφόρους δεν ανησυχεί το επιτελικό κράτος αφού, σε αντίθεση με το «δοκιμασμένο» μοντέλο όπου κάθε υπουργός ασκούσε προσωπική πολιτική, μπορεί να είναι λειτουργικό και αποτελεσματικό, αρκεί να αναγνωρίζονται και να αντιμετωπίζονται οι αστοχίες -εξάλλου, η παρακολούθηση Ανδρουλάκη θα μπορούσε να είχε συμβεί ακόμη κι αν ο Πρωθυπουργός δεν είχε υπό την εποπτεία του την ΕΥΠ. Αυτό που τους ανησυχεί βαθύτατα είναι η διατύπωση προσχηματικών διλημμάτων, τα οποία υιοθετούν και προωθούν το πολιτικό αδιέξοδο (αν είναι δυνατόν!) έναντι της πολιτικής σταθερότητας.

Ο Μιχαήλ Πασχάλης είναι ομότιμος καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης