Να ενισχυθεί το κράτος δικαίου

Η συζήτηση στη Βουλή για την παρακολούθηση των επικοινωνιών του Νίκου Ανδρουλάκη από την ΕΥΠ, για την ευθύνη του Πρωθυπουργού και τις συνέπειες της ευθύνης αυτής και για τον ρόλο των μυστικών υπηρεσιών σε μια δημοκρατική χώρα είχε τη δοσολογία που είχαμε περιγράψει. Ενταση, πολιτικές συγκρούσεις και βασικούς πρωταγωνιστές τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Αλέξη Τσίπρα.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο του ΠΑΣΟΚ, Μιχάλη Κατρίνη, βρισκόταν εκτός του πεδίου της συζήτησης, κι ας μιλούσαν όλοι γι’ αυτόν. Ο Αλέξης Τσίπρας, που τον πατρονάρει σε αυτή την υπόθεση από την πρώτη στιγμή, επιχείρησε να τον υποκαταστήσει απολύτως, κι αυτόν και το κόμμα του, αναλαμβάνοντας προνομιακά να εκφράσει εκείνος το ρεύμα της διαμαρτυρίας και του θυμού, που απαιτούσε παραιτήσεις. Μετά το τέλος της συνεδρίασης, χρειάστηκαν ανακοινώσεις στις οποίες το ΠΑΣΟΚ να δηλώνει αποστάσεις και από τη ΝΔ και από τον ΣΥΡΙΖΑ, προκειμένου να πείσει ότι δεν εκπροσωπείται από τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ. Δεν το λες ακριβώς και θρίαμβο της κομματικής στρατηγικής.

Κατά τα άλλα, το θέατρο της σύγκρουσης, επιβάλλει μερικές σκέψεις για τους δύο βασικούς πρωταγωνιστές:

n Η ΕΥΠ έχει μακρά ιστορία αμαρτιών. Το 2018, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ κατάργησε την εποπτεία της υπηρεσίας από δύο εισαγγελείς, ενισχύοντας θεσμικά την αυθαιρεσία αλλά και το λάθος. Το 2019, για να είναι υπό τον έλεγχό του, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης υπήγαγε την υπηρεσία στον έλεγχό του, τοποθέτησε μάλιστα απολύτως έμπιστο άνθρωπό του επικεφαλής της, χωρίς όπως αποδείχτηκε αυτό να διασφαλίζει τον έλεγχο που επιδίωκε. Το 2021, η αφαίρεση από την Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ) της δυνατότητας ελέγχου των δραστηριοτήτων των μυστικών υπηρεσιών ενίσχυσε την αδιαφάνεια και τελικά την αυθαιρεσία. Ο Πρωθυπουργός διαπίστωσε, με τραυματικό τρόπο, ότι δεν μπορεί να είναι ο ίδιος εγγυητής της δημοκρατίας. Διότι η νομιμότητα, η οποία ως φαίνεται δεν παραβιάστηκε, δεν ήταν αρκετή να προστατεύσει την κυβέρνηση από ένα σκάνδαλο ασφαλείας. Στην κοινοβουλευτική συζήτηση, ο Πρωθυπουργός παραδέχτηκε ακόμα μια φορά το λάθος του.

n Ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, εκτός από την προσπάθεια ιδιοποίησης και μονοπώλησης της διαμαρτυρίας, επιχείρησε να εμφανίσει τον εαυτό του εγγυητή της δημοκρατικής νομιμότητας, με υπερβατικό τρόπο – με τον ίδιο τρόπο που το έλλειμμα πολιτικών προτάσεων το υποκαθιστά η ηθικολογία, κορυφαία έκφραση της οποίας είναι το λεγόμενο «ηθικό πλεονέκτημα». Το έκανε αφού, προηγουμένως, οι βουλευτές συνεργάτες του είχαν περιφρονήσει τη μυστικότητα της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας, διαρρέοντας στον Τύπο αποσπάσματα των θέσεων του νέου διοικητή της ΕΥΠ – τα οποία μάλιστα επιδίωξαν εσκεμμένα να τα παρερμηνεύσουν. Ο Αλέξης Τσίπρας, επίσης, χρησιμοποίησε ψευδείς συκοφαντικές αναφορές στον υπουργό Επικρατείας, Γιώργο Γεραπετρίτη – τις οποίες αναγκάστηκε να πάρει πίσω υπό τη δημόσια απειλή μιας δικαστικής προσφυγής. Είναι αυτός πολιτικός που, ως πολίτης, μπορείς να τον εμπιστεύεσαι;

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι τυχερός που έχει αυτόν τον αντίπαλο, ο οποίος δεν μπορεί να τον πλήξει επί της ουσίας. Αν όμως ο στόχος του όντως δεν είναι η συγκέντρωση των κρίσιμων αρμών της εξουσίας, οφείλει να προχωρήσει και παραπέρα από την επαναφορά της ευθύνης των μυστικών υπηρεσιών σε δύο εισαγγελείς.

Πριν απ’ όλα, είναι απαραίτητη η διασφάλιση της λογοδοσίας, του δημοκρατικού πλαισίου ελέγχου και του αυτοπεριορισμού, ώστε να προστατεύονται αποτελεσματικά τα δικαιώματα του πολίτη και να ενισχύεται το κράτος δικαίου. Εκτός των άλλων, επαναφέροντας ενισχυμένη την προβλεπόμενη από το Σύνταγμα (άρθρο 19) δυνατότητα της ΑΔΑΕ στον έλεγχο.