Ο μοναχικός δρόμος των σημερινών πρωταθλητών

Γράφτηκε ότι ο Μίλτος Τέντογλου έσωσε πρόσφατα την τιμή του ελληνικού στίβου κατακτώντας το ασημένιο μετάλλιο στο άλμα εις μήκος στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του Ορεγκον: είναι το μοναδικό που κατέκτησε η χώρα μας στη συγκεκριμένη διοργάνωση. Σε αυτή η Αντιγόνη Ντρισμπιώτη στα 35 χλμ. βάδην έφτασε σε μια καθ’ όλα τιμητική τέταρτη θέση και η Κατερίνα Στεφανίδη στο επί κοντώ έδωσε έναν σπουδαίο αγώνα τερματίζοντας πέμπτη, ενώ μόνο ένας ακόμα έλληνας αθλητής, ο σφυροβόλος Χρήστος Φραντσεσκάκης, μπήκε σε τελικό. Ο απολογισμός δεν είναι ο καλύτερος δυνατός, αλλά το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο: οι δυο αθλήτριές μας που διακρίθηκαν είναι η μεν Ντρισμπιώτη, 38 χρόνων, και η δε Στεφανίδη, 32. Στον ορίζοντα δεν φαίνεται να υπάρχουν πίσω τους αθλήτριες ανάλογης κλάσης. Μολονότι οι επιτυχίες της Στεφανίδη έκαναν πολλά κορίτσια να ασχοληθούν με το επί κοντώ, δύσκολα θα υπάρξει διάδοχος της Κατερίνας που θα μπορέσει να κάνει καριέρα ανάλογη. Αλλά για μια στιγμή. Μήπως φαίνεται από πουθενά διάδοχος του Λευτέρη Πετρούνια; Ή της Αννας Κορακάκη; Δεν τους βλέπω.

Στις αρχές

Υπάρχει ένας ωραίος ελληνικός μύθος που έχει να κάνει με τον ελληνικό αθλητισμό και τις κάποτε επιτυχίες της Αννας Βερούλη και της Σοφίας Σακοράφα στο ακόντιο. Λέγεται ότι στις αρχές του 1980, μετά τα δύο μετάλλια που τα τότε χρυσά κορίτσια του ελληνικού στίβου κέρδισαν στο Πανευρωπαϊκό της Αθήνας, χιλιάδες έλληνες πατεράδες αγόραζαν ακόντια για τα παιδιά τους από καταστήματα αθλητικών ειδών. Πρόκειται για τερατώδες ψέμα διότι ακόντια σε καταστήματα αθλητικών ειδών δεν πωλούνται – αυτό μας έλειπε. Επίσης, αν είχαν πουληθεί τόσα, είτε θα είχε γεμίσει ο ουρανός από ακόντια είτε θα κυκλοφορούσαν πολλά παιδιά με τέτοια – δεν θυμάμαι κανένα. Θυμάμαι όμως τον μύθο αυτόν διότι τον ανέφεραν συχνά και για χρόνια διάφοροι παράγοντες ως ένα είδος απόδειξης πως όταν υπάρχουν επιτυχίες στον ελληνικό αθλητισμό, τα παιδιά στρέφονται σε αυτόν μιμούμενα είδωλα. Συμβαίνει. Αλλά συνήθως στα ομαδικά σπορ: όντως, για παράδειγμα, μετά το 1987 όλη η Ελλάδα έπαιζε μπάσκετ. Αλλά ποτέ δεν θυμάμαι παιδιά να πετάνε ακόντια ή να γεμίζουν τα γυμναστήρια του στίβου ή της ενόργανης: αυτά είναι σκληρά σπορ για τα ελληνόπουλα.

Τελικοί

Στα χρόνια που για τον ελληνικό πρωταθλητισμό υπήρχαν χρήματα προέκυψαν και σπουδαίες εθνικές ομάδες και στον στίβο αλλά και αλλού – για παράδειγμα, αξέχαστη έχει μείνει η dream team της άρσης βαρών. Για μια δεκαπενταετία περίπου υπήρξαν πανευρωπαϊκά και παγκόσμια πρωταθλήματα στίβου στα οποία μπαίνανε σε τελικούς πολλοί έλληνες αθλητές και αθλήτριες – και σε πολλά και διαφορετικά αγωνίσματα. Είχαμε δρομείς μικρών αποστάσεων, αλλά και αξιοπρεπέστατους ρίπτες. Είχαμε αθλήτριες που έκαναν σπουδαία πράγματα στις ταχύτητες, αλλά και στο τριπλούν π.χ. Φυσικά στη χρυσή εποχή της άρσης βαρών δεν είχαμε μόνο τον Πύρρο Δήμα κι ας μας έμεινε κυρίως η δική του ανάμνηση στο βάθρο. Σπουδαία πράγματα είχαν κάνει κι ο γίγαντας Κάχι Καχιασβίλι, ο Σαμπάνης, ο Λεωνίδης κ.λπ. – ακόμα και γυναίκες πλασαρίστηκαν σε τελικούς μεγάλων αγώνων εκείνους τους καιρούς. Για χρόνια υπήρξε μια δουλειά που είχε ως στόχευση τα μετάλλια στους Ολυμπιακούς της Αθήνας (αυτοί του 2004 ήταν αυτοί που κατακτήθηκαν από έλληνες αθλητές τα περισσότερα: δεν υπάρχει αμφιβολία πως ο στόχος επετεύχθη εντυπωσιακά). Μπορεί τότε παράλληλα με τις ελληνικές επιτυχίες να είχαμε και δραματικές ιστορίες που είχαν να κάνουν με το ντόπινγκ, αλλά τα μετάλλια ήταν για μια δεκαετία στην ημερήσια διάταξη. Υπήρχε κρατική πρόνοια; Φυσικά και υπήρχε. Υπήρχε οργάνωση καλύτερη; Και βέβαια – και σε όλα τα επίπεδα.

Αυστρία

Το 2004 η χώρα μας είχε κατακτήσει στους Ολυμπιακούς της Αθήνας 16 μετάλλια, ενώ η Αυστρία είχε κατακτήσει μόλις 7, εκ των οποίων δυο μόνο χρυσά. Οι στατιστικές έδειχναν τότε ότι στην Ελλάδα αθλούνταν (όχι απαραίτητα εντατικά) μόλις το 8,5% του πληθυσμού μέχρι 40 χρόνων – το ποσοστό αυτό μειωνόταν ακόμα πιο πολύ στις μεγαλύτερες ηλικίες. Στην Αυστρία το ίδιο ποσοστό ήταν της τάξης του 38%! Ο ένας στους τρεις Αυστριακούς πατούσε ένα γήπεδο τρεις φορές την εβδομάδα ή έπαιζε τένις ή έκανε κάποιο χειμερινό σπορ. Στην Ελλάδα υπήρχε πριμοδότηση του πρωταθλητισμού, στην Αυστρία κουλτούρα άθλησης. Το ίδιο και στη Δανία των 6 μεταλλίων, στην Ελβετία των 5, στην Φινλανδία των 2. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι με βάση το ποσοστό των αθλούμενων στην Ελλάδα το φυσιολογικό είναι αυτό που συμβαίνει τώρα. Τώρα οι πρωταθλητές μας είναι κάποια χαρισματικά παιδιά που κάνουν θυσίες για να πετύχουν προσωπικούς στόχους που μοιάζουν απίθανοι. Οχι πριμοδοτούμενοι πρωταθλητές που παράγει ένα σύστημα πρωταθλητισμού που βασίζεται σε μια ύποπτη τεχνογνωσία κάποιων που δήλωναν προπονητές, ενώ άλλες ήταν οι αληθινές τους ικανότητες.

Παραγωγή

Είναι κακό μια χώρα να παράγει πρωταθλητές; Κάποιος θα πει ότι η παραγωγή πρωταθλητών παγκοσμίως βασίζεται στις ίδιες μεθόδους – στα φάρμακα, στην οργάνωση (δηλαδή στο μοίρασμα χρημάτων), στην ικανότητα ομάδων ή προπονητών να βρίσκουν παιδιά διατεθειμένα να βάλουν σε κίνδυνο ακόμα και τη ζωή τους. Ετσι «βγαίνουν» οι πρωταθλητές εκεί που δεν υπάρχει μαζικός αθλητισμός και παραδόσεις – δεν είναι μόνο η χώρα μας που τέτοια δεν έχει. Η απάντηση είναι πως όλα είναι θέμα αξιοπρέπειας και ίσως και αισθητικής: από τα πολλά μετάλλια των υποψιών προσωπικά προτιμώ τα λίγα τα τωρινά. Γιατί τα κερδίζουν αθλητές που δίνουν μάχες σχεδόν μόνοι τους – με τη βοήθεια της οικογένειάς τους αρχικά και ίσως κάποιων χορηγών στη συνέχεια. Δεν είναι θέμα «καθαρών» ή «μη καθαρών» μεταλλίων: είναι θέμα γούστου. Οι τωρινοί μας αθλητές δεν είναι αποτέλεσμα προγραμματισμού: είναι μάλλον η ωραία απόδειξη πως σε αυτή τη χώρα πάντα θα υπάρχουν και χαρισματικά παιδιά. Που απαιτούν και την προσοχή μας και τον θαυμασμό μας.

Τα καταφέρνουν

Ομολογώ ότι τα τελευταία χρόνια οι μεγάλοι αγώνες (οι Ολυμπιακοί, τα παγκόσμια πρωταθλήματα, τα πανευρωπαϊκά κ.λπ.) μου φαίνονται πιο συναρπαστικοί. Κυρίως γιατί έχω την άγια αγωνία ποιοι τρομεροί Ελληνες θα ξεπεταχτούν από το πουθενά, όχι για να σώσουν την τιμή της χώρας, αλλά για να καταπλήξουν. Ο Τέντογλου, η Στεφανίδη, ο Πετρούνιας, τα παιδιά του πόλο, οι απίθανοι ιστιοπλόοι και οι κωπηλάτες πορεύονται μοναχικούς δρόμους – υπέροχους. Και τα καταφέρνουν χωρίς να χρειάζεται καν να αγοράσουμε όλοι ακόντια…