Πολυτεχνείο, αναφυλαξία και κηραλοιφές

^«Δεν διεξήγε αντιδικτατορικό αγώνα ο ελληνικός λαός, παρά μόνο μεμονωμένα άτομα», ισχυρίστηκε από το βήμα του Κοινοβουλίου ο υφυπουργός Παιδείας Αγγελος Συρίγος. Είναι έτσι; Και ναι και όχι. Πράγματι, μαζικές αντιδράσεις ενάντια στο καθεστώς δεν υπήρξαν στη διάρκεια της επταετίας, πολλές τουλάχιστον, κάτι που μπορεί να οφείλεται στον φόβο και την ανασφάλεια, μπορεί να οφείλεται ακόμη ακόμη και στη σιωπηλή συναίνεση ενός τμήματος της ελληνικής κοινωνίας για την οποία έχουν μιλήσει αναλυτικά κορυφαίοι ιστορικοί όπως ο Γ. Μακνίλ. Είναι επίσης γεγονός, ότι το καθεστώς της 21ης Απριλίου κατέρρευσε τον Ιούλιο του 1974 υπό το βάρος των κριμάτων του και της παροιμιώδους ανικανότητάς του να διαχειριστεί την ελληνοτουρκική κρίση που το ίδιο δημιούργησε με το πραξικόπημα εναντίον του Μακαρίου.

Εν τούτοις, η παρέμβαση του υφυπουργού υπερβαίνει κατά πολύ τις προθέσεις (του) για ένα απλό «μάθημα Ιστορίας». Είναι ιστορικά τεκμηριωμένο εξάλλου ότι η εξέγερση του Πολυτεχνείου στην οποία προχώρησε μαζικά η φοιτητική νεολαία της εποχής, υπήρξε ένα γεγονός τεράστιας σημασίας καθώς ανέτρεψε τους σχεδιασμούς των Απριλιανών ακυρώνοντας οριστικά τον στόχο της μετάβασης σε ένα καθεστώς ελεγχόμενης από τους ίδιους «φιλελευθεροποίησης». Στο εξής, η κατάρρευσή τους ήταν θέμα χρόνου και η χούντα Ιωαννίδη, αποδείχτηκε εξάλλου, ο τελευταίος (και πιο σκληρός) σπασμός του χουντικού συστήματος. Υπό την έννοια αυτή η χούντα μπορεί να μην τελείωσε το ’73, ωστόσο πράγματι «τελείωσε» το ’73 καθώς απονομιμοποιήθηκε πλήρως ενώ παράλληλα εξανεμίστηκαν οι όποιες στοχεύσεις των πρωτεργατών της να συνεχίσουν να έχουν ρόλο στη συνθήκη της επόμενης μέρας.

Αν όμως δεν πρόκειται για «μάθημα Ιστορίας», τότε σε τι αποσκοπεί η παρέμβαση του υφυπουργού; Ο λόγος του κ. Συρίγου, εκτιμώ, επιχειρεί να φέρει στον αφρό μία συγκεκριμένη ερμηνεία της Μεταπολίτευσης επικαιροποιώντας ένα κόρπους τοξικών επιχειρημάτων ενάντια στο Πολυτεχνείο και τη γενιά του το οποίο υπήρξε ιδιαίτερα δημοφιλές στα χρόνια της κρίσης και δη σε ακροδεξιά ακροατήρια.

Σύμφωνα με αυτό, η μεταπολιτευτική κουλτούρα υπήρξε μήτρα μιας κρίσης κατά βάση ηθικής, η οποία κατέληξε (περίπου μοιραία) στην οικονομική καθίζηση της παρ’ ολίγον χρεοκοπίας. Επομένως, ένα πανεπιστήμιο σε «διαρκή εξέγερση» αποτελεί μικρογραφία και απότοκο μιας κοινωνίας «σε κρίση», η οποία διαμορφώθηκε από την ηγεμονία ενός αριστερού λόγου εδραιωμένου πάνω στον «μύθο» του Πολυτεχνείου. Ωστόσο, ακόμη και αν δεχτούμε ότι ο τελευταίος υπήρξε σε έναν βαθμό (μικρό ή και μεγάλο) εργαλειοποιημένη μνήμη για την Αριστερά ή για τμήματά της, δεν θα ήταν άτοπο να επισημάνουμε τη στάση απέναντί του πολιτικών δυνάμεων, προσωπικοτήτων και διανοουμένων που ανήκουν στον χώρο του κ. Συρίγου, προκειμένου να έχουμε τη γενική εικόνα. Και στην περίπτωσή τους, η δυσανεξία της παράταξης αγγίζει διαχρονικά τα όρια της αναφυλαξίας, με αποτέλεσμα η τοποθέτηση του υφυπουργού όσο και να επιθυμεί ο τελευταίος να την παρουσιάσει ως ένα μάθημα Ιστορίας, να καταλήγει να είναι απλώς μια μεταμοντέρνα εκδοχή της κλασικής δεξιάς δυσφορίας για το Πολυτεχνείο, μακιγιαρισμένη μάλιστα στη συγκυρία από αρκετά στρώματα κηραλοιφής.

Ο ιστορικός Κώστας Κατσάπης διδάσκει Πολιτισμική Ιστορία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και Δημόσια Ιστορία στο ΕΑΠ. Από τις εκδόσεις Μωβ Σκίουρος κυκλοφόρησε πρόσφατα το βιβλίο του «Αυστραλία: δέκα ιστορίες».