Γιατί η Ρωσία δεν έκλεισε τον αγωγό

Δεν αποτελεί έκπληξη η επαναλειτουργία του αγωγού Nord Stream 1. Ηταν λανθασμένη η εκτίμηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι η Ρωσία θα έκλεινε τη ροή του αερίου προς τη Γηραιά Ηπειρο. Και αυτό γιατί η πώληση αερίου προς την Ευρώπη, σε περιορισμένες ποσότητες αποτελεί ένα δυνατό «εργαλείο» αύξησης της πολιτικής ισχύος έναντι της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Με μοχλό το αέριο, η Μόσχα έχει τη δυνατότητα να επηρεάζει τα πολιτικά πράγματα του μπλοκ και να το δυσκολεύει κατά το δοκούν. Πρόκειται για πολύ σημαντικό εργαλείο, το οποίο το Κρεμλίνο δεν επιθυμεί να απωλέσει.

Εάν έκοβε εντελώς τις ροές φυσικού αερίου θα έχανε τη δυνατότητα να επηρεάζει τα πολιτικά πράγματα στην ΕΕ. Στόχος του καθεστώτος Πούτιν είναι μπαίνοντας ο χειμώνας η Ευρώπη να εξαρτάται ακόμη από το ρωσικό αέριο. Επίσης, η Ρωσία δεν φαίνεται διατεθειμένη να εμπλακεί σε νομικές αντιδικίες με τους πελάτες της. Εξάλλου, η Gazprom έχει χάσει στο παρελθόν πολλές αγωγές στα διεθνή δικαστήρια. Η Ρωσία και το καθεστώς Πούτιν θα συνεχίσει με διάφορες δικαιολογίες να κρατά τις ροές χαμηλές, ώστε να μην μπορέσει να γεμίσει τις αποθήκες στο ποσοστό που επιδιώκουν.

Κάτι που είναι δεδομένο καθώς η Ευρώπη δεν προλαβαίνει ως το τέλος του 2022 να απεξαρτηθεί. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν τα απαραίτητα εργαλεία για ένα τέτοιο εγχείρημα. Το μόνο που θα πρέπει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να στοχεύει είναι σε μέτρα, τα οποία θα μειώσουν τις τιμές και όχι να προσπαθεί να μειώσει την κατανάλωση αερίου. Πώς θα μπορούσε να πετύχει μείωση των τιμών; Εδώ που φθάσαμε δυστυχώς δεν υπάρχουν επιλογές. Ο τρόπος που χειρίστηκε την όλη κατάσταση η Ευρώπη ήταν αυτός που την έφερε σε αυτή τη δύσκολη θέση σήμερα.

Δεν έχουμε αυτή τη στιγμή εργαλεία να μπορέσουμε να πιέσουμε τις τιμές προς τα κάτω. Αυτή είναι μια πραγματικότητα που πρέπει να αποδεχθούμε. Αυτό που θα έπρεπε να γίνει από την αρχή με διαφορετικό τρόπο είναι να μην είχαν μπει στην εξίσωση των κυρώσεων πράγματα που δεν θα μπορούσαμε να αντέξουμε. Το λάθος έγινε πριν από πολλούς μήνες και με αυτά που κάνουμε το συνεχίζουμε. Αμφιβάλω εάν θα μπορέσει η Ευρώπη να πετύχει τη μείωση με το σχέδιο που εκπόνησε η Κομισιόν, ενώ εάν υποχρεώσει τα κράτη μέλη τότε θα υπάρξει πρόβλημα συνοχής. Και είναι λογικό γιατί τα κράτη μέλη που δεν έχουν αντικειμενικό πρόβλημα δεν θα δεχθούν να έχουν μειωμένη βιομηχανική παραγωγή…

Η ενεργειακή κρίση χτύπησε την Ευρώπη σε μια περίοδο που η ολοκλήρωση της ενεργειακής αγοράς δεν είχε τελειώσει. Κάθε χώρα έχει το δικό της ενεργειακό μίγμα και είναι λογικό να αντιδρά διαφορετικά. Υπάρχουν κράτη μέλη που το 70% της παραγωγής του ηλεκτρικού έρχεται από πυρηνικά και χώρες όπως η Βουλγαρία που το 40% έρχεται από λιγνίτη. Είναι πολύ επικίνδυνο η Επιτροπή να προσπαθήσει τώρα να επιβάλλει με τόσες πιέσεις συνθήκες περιορισμού με οριζόντιο τρόπο.

Ο Μιχάλης Μαθιουλάκης είναι αναλυτής ενεργειακής στρατηγικής, ακαδημαϊκός διευθυντής του Greek Energy Forum