Αγνοούσαν την επικινδυνότητα

Πλήρη άγνοια για την επικινδυνότητα του φορτίου του ουκρανικού αεροσκάφους Antonov-12 φαίνεται πως είχαν οι ελληνικές Αρχές και κυρίως η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ), καθώς η αεροπορική εταιρεία Meridian Aviation, στην οποία ανήκε το αεροσκάφος, όπως και η σερβική Πολιτική Αεροπορία απέκρυψαν ότι επρόκειτο για τη μεταφορά πυρομαχικών.

Επιπλέον, από τα διαθέσιμα στοιχεία προκύπτει ότι, λόγω ακριβώς της απόκρυψης του φορτίου, η ουκρανική εταιρεία δεν έλαβε ποτέ από τις ελληνικές Αρχές (υπουργείο Εξωτερικών, Γενικό Επιτελείο Εθνικής Αμυνας – ΓΕΕΘΑ και ΥΠΑ) τις απαραίτητες άδειες για την υπέρπτηση του Antonov-12 πάνω από την Ελλάδα, όπως αποκάλυψαν χθες «ΤΑ ΝΕΑ».

Το γεγονός αυτό οδήγησε χθες το πρωί το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών να ζητήσει εξηγήσεις από τη Σερβία μέσω του έλληνα πρεσβευτή στο Βελιγράδι σχετικά με το επικίνδυνο φορτίο που μετέφερε το Antonov-12, αλλά και για το γεγονός ότι δεν υπήρξε πρότερη ενημέρωση της ελληνικής πλευράς για τη φύση του φορτίου του αεροσκάφους που συνετρίβη πλησίον της Καβάλας. Αντίστοιχο διάβημα έκανε με εντολή του υπουργού Εξωτερικών Νίκου Δένδια και ο γενικός γραμματέας Θεμιστοκλής Δεμίρης στον ουκρανό πρεσβευτή στην Αθήνα.

Συγκεκριμένα, όπως αποκάλυψαν τα χθεσινά «ΝΕΑ», στο σχέδιο πτήσης του Antonov-12 αναγραφόταν ως αιτιολογία το «Ferry Flight» (απλή πτήση από αεροδρόμιο σε αεροδρόμιο) αντί του «Cargo Flight» (εμπορική πτήση). Δηλαδή, επιχειρήθηκε να αποκρυβεί όχι μόνο ότι υπήρχε φορτίο εντός του αεροσκάφους, αλλά και η ίδια η «ταυτότητα» του φορτίου, που ήταν τα πυρομαχικά. Συνήθως, η αποφυγή προσδιορισμού του φορτίου, όπως αναφέρουν αεροπορικές πηγές, παραπέμπει σε πρακτικές παράνομης διακίνησης οπλισμού ή διακίνησης απαγορευμένων χημικών ή ραδιενεργών όπλων. Οι πτήσεις αυτές, προσθέτουν, εκτελούνται συνήθως νυχτερινές ώρες ή μέρες αργιών.

Στην προκειμένη περίπτωση, τονίζουν οι ίδιες πηγές, όχι μόνο θα έπρεπε να δηλωθεί εξαρχής «η φύση και η επικινδυνότητα του φορτίου», αλλά και να έχει ληφθεί ειδική άδεια υπέρπτησης πάνω από τη χώρα μας από το υπουργείο Εξωτερικών, µε τη σύµφωνη γνώµη του ΓΕΕΘΑ (γραφείο Α7 του ΓΕΑ) και της ΥΠΑ (διεύθυνση Α1). Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν συνέβη.

ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ. Σημειώνεται ότι η μεταφορά εκρηκτικών υλών εντάσσεται στην ειδική «κατηγορία 2.4» των εμπορικών αεροπορικών μεταφορών που, σύμφωνα με τους κανονισμούς και τις τεχνικές οδηγίες του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO), απαιτεί ιδιαίτερα μέτρα και προφυλάξεις. Στις περιπτώσεις αυτές, η νομοθεσία προβλέπει ότι οι υπερπτήσεις και οι προσγειώσεις ανάγκης πολιτικών αεροσκαφών που µεταφέρουν εκρηκτικά απαιτούν ειδική άδεια από το προαναφερόμενο υπουργείο και τις υπηρεσίες.

Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι κάθε αεροσκάφος που έχει αδειοδοτηθεί για να εκτελέσει υπέρπτηση με εκρηκτικά πάνω από τη χώρα παρακολουθείται συνεχώς από τους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας από τη στιγμή που εισέρχεται στον εθνικό εναέριο χώρο έως τη στιγμή που εξέρχεται από αυτόν. Μάλιστα, το αεροσκάφος αυτό εμφανίζεται με ειδικό κωδικό και χρωματισμό (κόκκινο) στα ραντάρ των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας, ώστε να μη χαθεί ούτε στιγμή από την εποπτεία – προσοχή τους.

Προκειμένου, δε, να εγκριθεί η υπέρπτηση, στα σχετικά έγγραφα αναφέρονται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του επικίνδυνου φορτίου του αεροσκάφους (κατηγορίες εκρηκτικών, όπλων κ.λπ), ενώ από το υπουργείο Εξωτερικών ελέγχεται εάν τα πυρομαχικά που μεταφέρει κατευθύνονται νόμιμα σε χώρα για την οποία, εκτός των άλλων, δεν υπάρχει απαγορευτικό (εμπάργκο) προμήθειας όπλων από τους διεθνείς οργανισμούς (ΟΗΕ, ΝΑΤΟ κ.λπ).

Οταν το αεροσκάφος που μεταφέρει εκρηκτικά και είναι ενταγμένο στην ειδική «κατηγορία 2.4» βρεθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, όπως συνέβη με το ουκρανικό Antonov-12, οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας ακολουθούν συγκεκριμένους κανόνες και διαδικασίες, οδηγώντας το σε συγκεκριμένο αεροδρόμιο, το οποίο εφαρμόζει ειδικό σχέδιο υποδοχής του.

δεν γνωριζαν. Στην περίπτωση του Antonov-12 και δεδομένου ότι οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας της προσέγγισης του Πύργου Ελέγχου της Θεσσαλονίκης δεν γνώριζαν για την επικινδυνότητα του φορτίου που μετέφερε, στις συνομιλίες τους με τον ουκρανό κυβερνήτη τού έδωσαν την επιλογή να πραγματοποιήσει προσγείωση ανάγκης είτε στο αεροδρόμιο Θεσσαλονίκης είτε σε αυτό της Καβάλας. Φυσικά, εάν γνώριζαν για τα πυρομαχικά, η διαχείριση του ουκρανικού αεροσκάφους θα ήταν εντελώς διαφορετική, καθώς θα εφαρμοζόταν ειδικό σχέδιο αποτροπής του κινδύνου το αεροσκάφος να πέσει σε κατοικημένη περιοχή.

Σε αντίθεση με τους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας, ο κυβερνήτης του ουκρανικού Antonov-12, που γνώριζε ότι μετέφερε πυρομαχικά χωρίς να έχει εξασφαλίσει τις απαιτούμενες άδειες υπέρπτησης πάνω από την Ελλάδα, στις 22.37 ενημέρωσε το Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών – Μακεδονίας (ΚΕΠΑΘΜ) ότι λόγω προβλήματος (operation reasons) δεν θα συνεχίσει για τον τελικό του προορισμό και πως θα επιστρέψει στο αεροδρόμιο αναχώρησης, στη Νις της Σερβίας. Ο λόγος που οδηγήθηκε σε αυτήν την προσωρινή απόφαση, λένε αρμόδιες πηγές, ήταν ότι γνώριζε πως αν προσγειωνόταν σε ελληνικό αεροδρόμιο, αφενός θα αποκαλυπτόταν το «μυστηριώδες» φορτίο του αεροσκάφους και αφετέρου υπήρχε ο κίνδυνος κατάσχεσής του από τις ελληνικές Αρχές. Αυτό εξηγεί και τη στροφή των 180 μοιρών που έκανε ο κυβερνήτης στα ανοιχτά του όρους Αθω, κινούμενος βορειοδυτικά με σκοπό να επιστρέψει στη Σερβία.

Ωστόσο η φωτιά στον κινητήρα «4» του αεροσκάφους τον ανάγκασε στις 22.42 να αλλάξει απόφαση και να κατευθυνθεί πλέον προς το αεροδρόμιο της Καβάλας. Ομως, δεδομένου ότι το Antonov-12 είχε ήδη κατεύθυνση βορειοδυτική, ο κυβερνήτης του επιχείρησε να φτάσει στην Καβάλα μέσω των ορεινών όγκων του Παγγαίου όρους και όχι επιλέγοντας τη γρηγορότερη διαδρομή πάνω από τη θάλασσα, μέσω της οποίας εκτιμάται ότι θα έφτανε στο αεροδρόμιο σε περίπου 6 λεπτά και πιθανότατα να είχε προλάβει να προσγειωθεί.

Στο μεταξύ, η Επιτροπή Διερεύνησης Ατυχημάτων και Ασφάλειας Πτήσεων έχει ήδη στα χέρια της το ένα από τα δύο «μαύρα κουτιά» του αεροσκάφους, το οποίο θα αξιοποιήσει προκειμένου να εντοπίσει τα αίτια και τις συνθήκες συντριβής του ουκρανικού Antonov-12.