Αυτοάνοσος διαβήτης των ενηλίκων

Ο αυτοάνοσος διαβήτης είναι μια ευρεία πολυπαραγοντική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από αυτοάνοση καταστροφή των β κυττάρων του παγκρέατος. Αυτό οδηγεί σε ανεπάρκεια ινσουλίνης και επακόλουθη υπεργλυκαιμία. Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 (ΣΔ1) είναι η πιο επιθετική μορφή αυτοάνοσου διαβήτη και, ιστορικά, έχει θεωρηθεί διαταραχή των παιδιών και των εφήβων. Ωστόσο, έχει αναγνωριστεί ότι ένας αυξανόμενος αριθμός νέων περιπτώσεων αυτοάνοσου διαβήτη εμφανίζεται και κατά την ενήλικη ζωή. Πρόκειται για τύπο διαβήτη που έχει γίνει ευρέως γνωστός ως LADA (late autoimmune diabetes of adults).

Τα κλινικά χαρακτηριστικά των ασθενών με LADA είναι μεταξύ ΣΔ1 και ΣΔ2, ωστόσο οι ασθενείς αυτοί είναι νεότεροι και πιο λεπτόσωμοι από εκείνους με ΣΔ2, αλλά έχουν μεγαλύτερη ηλικία, υψηλότερο δείκτη μάζας σώματος και περίμετρο μέσης από εκείνους με ΣΔ1, συνήθως. Υπάρχει, βέβαια, μεγάλη ετερογένεια στην κλινική εικόνα που σχετίζεται κυρίως με τα επίπεδα αυτοαντισωμάτων στο αίμα και καθιστά τη διάγνωση δύσκολη αρκετές φορές. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι ασθενείς αυτοί συχνά να λαμβάνουν λανθασμένη διάγνωση ως ΣΔ2, γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα χειρότερο μεταβολικό έλεγχο μακροπρόθεσμα.

Δεν υπάρχουν καθολικά συμφωνημένα διαγνωστικά κριτήρια για τον LADA. Τα μέχρι σήμερα πιο ευρέως χρησιμοποιούμενα κριτήρια ορίστηκαν το 2005 και είναι τα εξής: α) ηλικία διάγνωσης >30 έτη, β) παρουσία οποιουδήποτε αυτοαντισώματος σχετιζομένου με παγκρεατική αυτοανοασία και γ) απουσία απαίτησης ινσουλινοθεραπείας για τουλάχιστον 6 μήνες μετά τη διάγνωση. Οι ασθενείς με τέτοια διάγνωση μπορεί να φτάνουν ως και 12% (2-12% στις διάφορες μελέτες) όλων των ασθενών που πρωτοεμφανίζουν διαβήτη στην ενήλικη ζωή.

Η ετερογένεια της νόσου καθιστά δύσκολη τη χρήση ενός τυποποιημένου θεραπευτικού αλγορίθμου για όλους. Παρόλο που τα άτομα αυτά δεν χρειάζονται ινσουλίνη από την αρχή της διάγνωσης, πρέπει να μη διαφεύγει από τον θεράποντα ιατρό ότι είναι διαφορετικά από αυτά με ΣΔ2 και σύντομα είναι πιθανό να τη χρειαστούν. Ετσι, η ινσουλίνη είναι τελικά η πιο συχνή θεραπευτική επιλογή σε ασθενείς με LADA. Ωστόσο, ορισμένοι ασθενείς που εμφανίζουν ινσουλινοαντίσταση μπορούν να επωφεληθούν από ευαισθητοποιητές ινσουλίνης, όπως η μετφορμίνη. Παράγοντες που εξουθενώνουν τα β κύτταρα, όπως οι σουλφονυλουρίες, πρέπει να αποφεύγονται. Οι ασθενείς με LADA θα πρέπει να επανεξετάζονται σε τακτική βάση, τουλάχιστον κάθε 6 μήνες.

Ο Θάνος Δημόπουλος είναι καθηγητής Θεραπευτικής Αιματολογίας – Ογκολογίας, πρύτανης του ΕΚΠΑ