Τι μάθαμε στη δίκη Λιγνάδη

Χθες το απόγευμα, εκδόθηκε η απόφαση μιας πολύκροτης δίκης. Ο πρώην διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου, σκηνοθέτης και ηθοποιός Δημήτρης Λιγνάδης, κηρύχθηκε ένοχος για τις δύο από τις τέσσερις κατηγορίες βιασμού που του είχαν απαγγελθεί, με ψήφους 4-3 στη μία κατηγορία και 5-2 στην άλλη. Η ποινή ανέρχεται σε 12 χρόνια κάθειρξη. Η έφεση θα έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα.

Η απόφαση δεν άρεσε σε ορισμένους απ’ όσους παρακολουθούσαν τη δίκη, την υποδέχτηκαν με φωνές και αποδοκιμασίες. Μαθαίνω ότι πολλοί από όσους αποδοκίμασαν δεν εμπλέκονταν αμέσως στην υπόθεση, δεν ήταν φίλοι ή συγγενείς των κατηγόρων, αλλά παρατηρούν από κοινωνικό ενδιαφέρον. Θα έπρεπε να μη μου κάνει εντύπωση ότι υπάρχουν αργόσχολοι που τρέχουν στα δικαστήρια για ξένα νιτερέσα; Τι προσδοκούν άραγε; Είναι τόσο ισχυρό κίνητρο η πιθανή απόφασή τους να αλλάξουν, να διορθώσουν τον κόσμο; Τόσο ισχυρά κίνητρα, δηλαδή, παρέχει στους ανθρώπους η ιδεολογία, ώστε να τους κάνει φανατικούς;

Μερικές παρατηρήσεις.

Παρατήρηση πρώτη: Η δίκη δεν έχει τελειώσει. Θα μεταφερθεί στο Εφετείο. Εκεί θα εκτεθούν εκ νέου τα γεγονότα. Η πλευρά του πρωτόδικα καταδικασθέντος θα επιδιώξει να βρει κι άλλες μαρτυρίες που ενισχύουν τα επιχειρήματά της, η άλλη πλευρά ήδη γνωρίζει ότι οι δίκες δεν μπορούν να γίνονται στον απόηχο της εντύπωσης που έκανε η υπόθεση στην κοινή γνώμη.

Παρατήρηση δεύτερη: Η πρόεδρος του δικαστηρίου, όπως φάνηκε, δεν πείστηκε από το κατηγορητήριο. Εχει ενδιαφέρον να μάθουμε τους λόγους της διαφορετικής αποτίμησης σε χρόνια ποινής για καθέναν από τους δύο βιασμούς που το δικαστήριο έκρινε ότι διαπράχθηκαν.

Παρατήρηση τρίτη: Στα κράτη δικαίου δικάζουν τα δικαστήρια. Ούτε τα ΜΜΕ, ούτε οι πολιτικοί, ούτε τα κοινωνικά δίκτυα, ούτε τα καφενεία, ούτε οι ταξιτζήδες. Ηταν ατόπημα για την αντιπολίτευση που συνέδεσε την ποινική υπόθεση Λιγνάδη με τους πολιτικούς της αντιπάλους, ουσιαστικά καταργώντας το τεκμήριο αθωότητας ενός πολίτη – το ίδιο τεκμήριο αθωότητας που επικαλούνται για ιδεολογικά συγγενείς τους υπόδικους. Ατόπημα ήταν και η δήλωση της υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη, που αποκάλεσε τον Λιγνάδη «επικίνδυνο άνθρωπο». Το έκανε υπό πίεση; Δεν είναι σοφό ιδίως τα δημόσια πρόσωπα να ενεργούν υπό την πίεση της κοινής γνώμης, παραβιάζοντας θεμελιώδεις κανόνες του κοινωνικού συμβολαίου που έχουν ταχθεί να υπερασπίζουν.

Παρατήρηση τέταρτη: Είναι αντίφαση ότι ο Λιγνάδης προφυλακίστηκε πριν υπάρξει δικαστική απόφαση, αλλά μετά την πρωτόδικη καταδίκη του αφέθηκε με όρους ελεύθερος. Που σημαίνει ότι, ακόμα μια φορά, ελήφθη μια απόφαση υπό την πίεση της κοινής γνώμης. Υπενθυμίζω ότι ο μακαρίτης καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, Σταύρος Τσακυράκης, είχε δώσει αγώνα κατά της προφυλάκισης κατηγορουμένων (μεταξύ των οποίων και κατά της προφυλάκισης του Εφραίμ): «Παραβιάζει τη θεμελιώδη αρχή του κράτους δικαίου που υπαγορεύει ότι κανείς δεν στερείται της ελευθερίας του παρά μόνο μετά από απόφαση νόμιμα συνιστάμενου δικαστηρίου».

Παρατήρηση πέμπτη, και τελευταία: Δεν είναι καλές οι αποφάσεις που γουστάρουμε και κακές οι αποφάσεις που δεν γουστάρουμε. Τα πράγματα είναι σύνθετα, υπάρχουν νόμοι και χρειάζονται αποδείξεις. Πίστευα ότι δεν θα άκουγα κραυγές περί συσχέτισης της απόφασης με την κυβέρνηση. Ακουσα. Προς τιμή της, η κυβέρνηση αποδέχτηκε σιωπηλά την κακή για τους ισχυρισμούς της απόφαση περί της Novartis, σεβόμενη την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης. Ετσι είναι οι δικαστικές αποφάσεις, μπορούμε να τις κρίνουμε αλλά τις αποδεχόμαστε – επειδή δεν είμαστε στο Φαρ Ουέστ των γουέστερν όπου κρεμάνε όποιους δεν τους αρέσει η φάτσα τους.

Ελευθερία α λα καρτ

Χθες, δυο άγνωστοι έβαλαν γκαζάκια στην είσοδο των γραφείων του Real FM και της «Real News». Το κτίριο λαμπάδιασε όπως στη Marfin και μόνο χάρη στην έγκαιρη επέμβαση της Πυροσβεστικής δεν υπήρξαν θύματα και δεν έγιναν ακόμα πιο εκτεταμένες ζημιές. Την τρομοκρατική επίθεση την καταδίκασαν όλοι. Ειδικά ο Αλέξης Τσίπρας δήλωσε τα εξής: «Η εμπρηστική επίθεση στον RealFm, ακόμη μια επίθεση στην ελευθερία του Τύπου και της ενημέρωσης. Η Πολιτεία οφείλει άμεσα να φέρει τους δράστες στη δικαιοσύνη».

Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ δεν προσδιορίζει ως τρομοκρατική την επίθεση, αλλά τη θεωρεί «ακόμη» μία επίθεση κατά του Τύπου. Με συγκίνησε το ενδιαφέρον του και έψαξα να βρω αν είχε κάνει ανάλογη δήλωση όταν έβαλαν φωτιά στα γραφεία της «Athens Voice», τον Νοέμβριο του 2014. Και τότε δεξιά κυβέρνηση είχαμε ακόμα, γιατί δεν θυμήθηκε να καταδικάσει την εμπρηστική επιθεση;

Μήπως διότι το δήθεν ενδιαφέρον του ΣΥΡΙΖΑ για την ελευθερία του Τύπου στην ουσία είναι ενδιαφέρον για τον Τύπο που είναι δικός μας. Αλλά η ελευθερία του Τύπου έχει σημασία για όσους δεν συμφωνούν με τα εξουσιαστικά συστήματα οποιωνδήποτε. Και έχει αξία η καταδίκη των εμπρηστών και του Real Fm και της Athens Voice. Ετσι προασπίζει κανείς τη δημοκρατία.