Αντί πολιτικής, μπινελίκια

Δεν θέλω να ασχοληθώ με τη χθεσινή απρέπεια του καθηγητή και πρώην υπουργού Χριστόφορου Βερναρδάκη κατά της υπουργού Παιδείας, Νίκης Κεραμέως. Νομίζω ότι χθες πήρε ένα μεγάλο μάθημα – και αν μείνει στην πολιτική ίσως του χρησιμεύσει για το μέλλον.

Θέλω όμως να παρατηρήσω ότι ο Βερναρδάκης ενήργησε παρορμητικά, μέσα σε ένα πολιτικό κλίμα ιδιαίτερης έντασης, που καλλιεργείται αποκλειστικά από την αξιωματική αντιπολίτευση, χωρίς να συντρέχει ιδιαίτερος λόγος γι’ αυτή. Μιας έντασης που πολιτικά συνοψίζεται σε στερεότυπους αφορισμούς για τον Πρωθυπουργό. Ο εκπρόσωπος Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ, επίσης εφεκτικός στις παρορμήσεις, σχεδόν καθημερινά κάνει λόγο για τον καταστροφέα Μητσοτάκη, ο δε αρχηγός του, πιο λιτός, χρησιμοποιεί την ίδια ισοπεδωτική καταστροφολογία σε κάθε κοινοβουλευτική αγόρευσή του. Αλλά και πάλι, ο λόγος των κορυφαίων του ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι τίποτα μπροστά στη δημοσιογραφική κοινή γλώσσα των προσκείμενων στο κόμμα της αντιπολίτευσης μέσων. Αλλά κι αυτά δεν πιάνουν μία μπροστά στον λόγο που αρθρώνεται στο Διαδίκτυο, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Είναι μάλιστα τόσο επιδραστικός ο λόγος των τρολ του Διαδικτύου, τόσο κοινότοπα τα υβρεολόγια, τόσο συνηθισμένα τα μπινελίκια και τόσο συχνά επαναλαμβανόμενα ώστε πολύ εύκολα τα υιοθετούν και κανονικοί άνθρωποι στην καθημερινότητά τους, με τέτοια ένταση ώστε έχεις την εντύπωση ότι οι άνθρωποι αυτοί χθες κατέβηκαν από τα δέντρα κι ότι από τον πολιτισμό τους απουσιάζει κάθε ίχνος ακόμα και στοιχειώδους κοινωνικής αγωγής.

Ενδειξη τέτοιας έκπτωσης είναι η δημιουργία, στο Διαδίκτυο, διαφόρων «χάσταγκ» που έχουν στόχο τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, και φτάνουν στο σημείο να τον στοχεύουν απευθείας με υβριστικές εκφράσεις συνδεόμενες με την αγοραία επίκληση της γενετήσιας πράξης. Η φράση «γ@#4σαι Μητσοτάκη» είναι κοινότατη στη μεγάλη σκουπιδιάρα του Τwitter, όπου κάθε πικραμένος γράφει ό,τι του κατέβει. Η φράση αυτή, μάλιστα, που συστηματικά την υποστηρίζουν περσόνες πραγματικές ή επινοημένες του Διαδικτύου, κατά καιρούς ανασύρεται στην πραγματική ζωή και από μέλη ή στελέχη του κόμματος της αντιπολίτευσης για να χρησιμοποιηθεί άμεσα. Πρόσφατα, π.χ., γινόταν διαγωνισμός ρίμας, ποιος θα γράψει τη μεγαλύτερη έμμετρη εξυπνάδα που θα ομοιοκαταληκτεί με το «γ@#4σαι Μητσοτάκη».

Ο Βερναρδάκης, χθες, έπεσε θύμα αυτής της πρακτικής, που εύκολα μεταφέρεται από το καφενείο στον θεσμικό λόγο. Ανάλογα ανοήτως εκφράστηκε, την περασμένη εβδομάδα, ο δημοφιλής ηθοποιός Γεράσιμος Σκιαδαρέσης, που έπαιξε σε παράσταση αρχαίας τραγωδίας και θεώρησε ότι είναι μεγάλη εξυπνάδα να μεταφέρει μια φράση αυτής της σχολής στον κόσμο του Αισχύλου – διότι σημασία έχει να βρίζεις, αλλά με στυλ.

Δεν είμαι του ευσεβισμού, δεν θεωρώ ότι στις συναναστροφές μας ή στην ιδιωτική ζωή μας πρέπει να μιλάμε σαν ιεροκήρυκες. Και το αστείο θα πούμε, και όσους αντιπαθούμε θα θάψουμε και προσωπικώς τα μπινελίκια τα έχω πρόχειρα. Αλλά υπάρχει ένα όριο, κι αυτό είναι το όριο του δημόσιου λόγου. Εκεί ουδείς δικαιούται να ξεφεύγει, επειδή η δημόσια αντιπαράθεση χρειάζεται επιχειρήματα, χρειάζεται νηφαλιότητα και όχι κραυγές. Χρειάζεται προγράμματα, χρειάζεται δουλειά. Χρειάζεται θέσεις και όχι κηρύγματα μίσους. Διότι το μίσος προκαλεί μίσος – και στην Ελλάδα έπρεπε να έχουμε μάθει ότι στην πολιτική τις παρορμήσεις τις πληρώνουμε ακριβά.

Ο ΣΥΡΙΖΑ αδυνατεί, ακόμα και σήμερα, να κατανοήσει ότι, για να γίνει αποδεκτός εκτός των κύκλων του ιδεολογικού φανατισμού του, οφείλει να αντιπαρατίθεται προγραμματικά, με θέσεις και στοιχεία. Ως υπεύθυνη πολιτική δύναμη (δύσκολο, διάφοροι οκνηροί πρέπει να δουλέψουν) και όχι ως χουλιγκανική αρμάδα.

Οδύσσεια του Διαστήματος
Δεν είναι παρά μερικές φωτογραφίες. Από παλιά άστρα, ήδη νεκρά δισεκατομμύρια χρόνια πριν, που έγιναν αστρική σκόνη. Φωτογραφίες της απεραντοσύνης του σύμπαντος, γεμάτες από σήματα φωτός που σήμερα έχει σβήσει, στο μεταξύ όμως άναψαν άλλα φώτα, άλλοι γαλαξίες, άλλοι πλανήτες, άλλα μετέωρα.
Ο,τι πριν από λίγες δεκαετίες ήταν μυστήριο που προσπαθούσαν να το λύσουν οι αστρονόμοι και επιδίωκαν να το κατανοήσουν οι συγγραφείς, σήμερα είναι στο επίκεντρο του επιστημονικού πεδίου των ανθρώπινων πολιτισμών. Ο Ισαάκ Ασίμοφ, ο Φίλιπ Ντικ, ο Στάνισλαβ Λεμ, ο Ρόμπερτ Χενλάιν αποδείχτηκαν πρωτοπόροι όταν προσπαθούσαν να συλλάβουν την προσπάθεια του ανθρώπου να εξηγήσει το σύμπαν, συχνά καταλύοντας τα όριά του. Χθες, μαζί με τις φωτογραφίες του σύμπαντος, εκτεταμένου στον χώρο και στον χρόνο, οι άνθρωποι σκεφτήκαμε την ασημαντότητά μας, το απειροελάχιστο της ύπαρξής μας, τη ματαιότητα.
Αλλά υπάρχουν κι εκείνοι, οι οπτιμιστές, που μαζί με το σύμπαν θαυμάζουν την ανθρώπινη επινοητικότητα, τις δυνατότητες της επιστήμης, τις κατακτήσεις της προόδου. Τη θαυμαστή διεύρυνση της ανθρώπινης γνώσης και την εκλαΐκευσή της, τη δημοκρατική συμμετοχή όλων μας σε μια κατάκτηση που γίνεται δυνατή χάρη σε ειδικούς, οι οποίοι δεν κατέχουν μια μυστική γνώση αλλά γνώση δημοκρατικά κατακτημένη σε πανεπιστήμια, χώρους διεύρυνσης της συνείδησης. Είμαστε τυχεροί, ζούμε σε μια πολύ ενδιαφέρουσα εποχή.