Ανάφλεξη

1. Μόνο στάχτες

Η μυρωδιά καμένου ανθρώπινου κρέατος καλύπτει ακόμα τον αέρα πάνω από τη Μάρπησσα. Πολλοί κάτοικοι, παραθεριστές και κάποιοι έκπληκτοι τουρίστες έχουν συγκεντρωθεί στο σημείο του συμβάντος και με τα κινητά φωτογραφίζουν και βιντεοσκοπούν τη δράση. Στο επίκεντρό της βρίσκονται μερικοί πυροσβέστες που έχουν τελειώσει τη δουλειά τους και μαζεύουν τις μάνικες, μια ομάδα αστυνομικών με επικεφαλής τον διοικητή του τμήματος στην Παρκιά και δύο τραυματιοφορείς που αποδείχθηκαν σχεδόν αχρείαστοι.

Το συμβάν: Μιάμιση ώρα πριν, η Ελένη Κ., 56 ετών, είχε πιει τον πρωινό καφέ της και, έχοντας το φαΐ στον φούρνο – ρεβυθάδα σε πήλινο τσουκάλι -, είχε βγει στο μπαλκόνι του σπιτιού της για να απλώσει τα ρούχα. Μια ασυνήθιστη οσμή, που είχε ανακατευτεί με τον ζεστό αέρα του Αυγούστου, της τράβηξε το ενδιαφέρον. Κοίταξε προσεκτικά γύρω της: από ένα γκρεμισμένο σπίτι, μερικές δεκάδες μέτρα μακρύτερα, αναδυόταν ελαφρύς καπνός, που άλλαζε αποχρώσεις από το λευκό στο μαύρο. Φωτιά στο χωριό; Αλαφιασμένη, έκλεισε τον φούρνο, άρπαξε το κινητό της τηλέφωνο και έτρεξε, πρώτη απ’ όλους, στο σημείο.

Στο παλιό σπίτι, που από καιρό είχε αφεθεί να καταρρεύσει, βρήκε ένα δεξί αντρικό πόδι, αλλά όχι ολόκληρο – σωζόταν μόνο από το γόνατο και κάτω – και ένα ανθρώπινο κρανίο εντελώς αποφλοιωμένο από τη σάρκα. Ηταν φανερό πως ένας άνθρωπος είχε απανθρακωθεί, αλλά εκεί όπου θα έπρεπε να βρίσκεται το καμένο σώμα, τώρα υπήρχε μόνο ένας σωρός από στάχτη. Το τμήμα του ποδιού που είχε διασωθεί ήταν μαυρισμένο στο πάνω μέρος και το παπούτσι είχε μείνει ανέπαφο από τη φωτιά, όπως και τα γύρω αγριόχορτα.

Η Ελένη Κ. άνοιξε το στόμα της με φρίκη, ενώ μόλις που κατάφερε να ειδοποιήσει την αστυνομία. Κατόπιν λιποθύμησε.

2. Ο στοχαστικός πυροσβέστης

Για τον Θωμά Λ., 28 ετών, η πραγματικότητα έχει βάθος και δεν είναι μόνο μία επιφάνεια πάνω στην οποία γλιστρά η ζωή των ανθρώπων. Κατά τα λοιπά, ο Θωμάς Λ. είναι πυροσβέστης, υπηρετεί στο Πυροσβεστικό Κλιμάκιο Πάρου – μολονότι κατάγεται από τη Φθιώτιδα – και το τελευταίο διάστημα βρίσκεται καθηλωμένος στο σπίτι του στην Αλυκή, εξαιτίας ενός κατάγματος που υπέστη στην κνήμη στη διάρκεια της κατάσβεσης της μεγάλης πυρκαγιάς κοντά στις Λεύκες.

Τώρα, αργά το απόγευμα, είναι καθισμένος στη βεράντα του σπιτιού του, που έχει θέα στον δρόμο και υπό γωνία σε μια φέτα της θάλασσας και πίνει σούμα με τη συνοδεία θαλασσινών μεζέδων. Απέναντί του, έχει τον συνομήλικο συνάδελφό του Αντώνη Ρ., γέννημα – θρέμμα του νησιού – από τον Κώστο. Εδώ και λίγη ώρα, οι δυο τους παίζουν τους ντετέκτιβ.

«Και ο Μπ. τι λέει;» ρωτάει ο Θωμάς Λ. μασώντας έναν τσίρο.

Ο Αντώνης Ρ. τον κοιτάζει με αβέβαιο βλέμμα.

«Τα ‘χει χαμένα. Υποπυραγός είναι ο άνθρωπος, όχι ντετέκτιβ».

Αδειάζει το ποτήρι του και συνεχίζει ακάθεκτος:

«Στείλαν τα υπολείμματα στον ιατροδικαστή στη Σύρο. Ούτε εκείνος κατάφερε να βγάλει άκρη. Πώς έλιωσε όλο το σώμα και δεν έμειναν ούτε τα κόκαλα; Για να καεί ένα σώμα έτσι, χρειάζονται 3-4 ώρες σε θερμοκρασίες 2.000 βαθμών Κελσίου».

Ο Θωμάς Λ. αργεί να αντιδράσει.

«Μάθατε κάτι για την ταυτότητα του θύματος;».

«Τον ταυτοποίησαν από την οδοντοστοιχία. Ηταν κάποιος Λευτέρης, από την Αθήνα».

«Είχε σχέση με την Πάρο ή είχε έρθει για διακοπές;».

Ο Αντώνης Ρ. γεμίζει ξανά το ποτήρι και κατεβάζει μια γερή γουλιά. «Τίποτα από τα δύο», απαντάει.

Ο Θωμάς Λ. παίρνει το μπουκάλι. «Εχεις να οδηγήσεις…», του λέει. Ο Αντώνης Ρ. αρπάζει το μπουκάλι, χαχανίζοντας. «Δεν έχω ανάγκη. Μόνο μην ανάψεις κοντά μου τσιγάρο κι αρπάξω κι εγώ φωτιά σαν τον φίλο μας τον Λευτεράκη».

Ο Θωμάς Λ., που το ενδιαφέρον του για την υπόθεση έχει εξαφθεί από ώρα, επανέρχεται.

«Λοιπόν, γιατί είχε έρθει στο νησί;».

Ο Αντώνης Ρ. σκύβει προς το μέρος του με το ύφος ανθρώπου που είναι έτοιμος να ανακοινώσει στην ανθρωπότητα τα άδηλα μυστήρια του σύμπαντος. «Για δουλειές. Διέθετε πολλά κεφάλαια κι έψαχνε σπίτια στο χωριό για να τα αγοράσει, να τα μετατρέψει σε πολυτελείς κατοικίες και έπειτα να τα πουλήσει πανάκριβα σε τουρίστες».

Ο Θωμάς Λ. μένει έκπληκτος: «Πού; Μέσα στον παραδοσιακό οικισμό;».

Ο Αντώνης Ρ. γεμίζει το ποτήρι του άτσαλα, μερικές σταγόνες χύνονται στο τραπέζι: «Προφανώς, ήθελε να μετατρέψει όλο το χωριό σε ξενοδοχείο. Μόνον οι τουρίστες και τα φράγκα ενδιαφέρουν πλέον, δεν το ‘χεις πάρει χαμπάρι; Θ’ αφήσουν κανένα παλιό χαμόσπιτο, έτσι για σκηνικό, αλλά μέχρι εκεί».

Με μια γερή γουλιά, αδειάζει κιόλας το μισό ποτήρι του, ενώ ο Θωμάς Λ. αφήνει το δικό του στο στρογγυλό, μαντεμένιο τραπέζι. Βυθισμένος σε σκέψεις, προσπαθεί να δώσει υποτυπώδη συνοχή στα γεγονότα: «Αναρωτιέμαι ποιος είχε συμφέρον να τον βγάλει από τη μέση», λέει τελικά.

Ο Αντώνης Ρ. αγανακτεί:

«Πού θες να ξέρω; Τράβα ρώτα τους αστυνομικούς στην Παρκιά και στη Σύρο».

Τσουγκρίζει τα ποτήρια τους.

«Αντε, γεια μας!».

3. Λύση από το πουθενά

Η αλήθεια είναι ότι η συζήτηση με τον Αντώνη Ρ. πυροδότησε τη φιλοπερίεργη ιδιοσυγκρασία του Θωμά Λ. Περιορισμένος αναγκαστικά στο σπίτι, έκανε αναζητήσεις στο Διαδίκτυο για υποθέσεις παρόμοιες με αυτήν της Μάρπησσας και συμβουλεύτηκε έναν φίλο του από την Αθήνα, που μελετούσε εντατικά τα φαινόμενα που βρίσκονται στο μεταίχμιο μεταξύ της φυσικής νομοτέλειας και της υπερφυσικής ερμηνείας.

Οταν στα τέλη του Σεπτεμβρίου άρχισε να βγαίνει από το σπίτι, έστω και με πατερίτσες, διεύρυνε το πεδίο της έρευνάς του: αναζήτησε βιβλιογραφία για το θέμα στη Δημοτική Βιβλιοθήκη του νησιού, συνάντησε άτυπα σε ένα καφενείο κοντά στην εκκλησία του Ταξιάρχη, στην αγορά της Παρκιάς, τον τοπικό αστυφύλακα Γιάννη Φρ., από τον οποίο έμαθε ότι το ενδιαφέρον για την υπόθεση είχε ουσιαστικά εξανεμιστεί, και τέλος επισκέφθηκε το σημείο του συμβάντος, δίχως ωστόσο να εντοπίσει αξιοποιήσιμα στοιχεία – είχε πια περάσει σχεδόν ένας μήνας.

Τώρα, έχοντας καταφέρει να οδηγήσει τους συλλογισμούς του σε ακέραιο συμπέρασμα, κάθεται απέναντι από τον υποπυραγό Μπ., στο γραφείο του δεύτερου στο Πυροσβεστικό Κλιμάκιο, στον δρόμο από την Παρκιά προς τη Νάουσα. Κρατάει έναν φάκελο γεμάτο χαρτιά και ετοιμάζεται να του ξεφουρνίσει το πόρισμά του.

«Ως πυροσβέστες οφείλουμε να ερευνούμε διεξοδικά κάθε θάνατο από φωτιά. Ετσι δεν είναι, κύριε διοικητά;».

Ο Μπ. αφήνει τις φράσεις του Θωμά Λ. να περάσουν ξυστά από το αφτί του.

«Ας πούμε, έτσι. Εσύ, λοιπόν, τι νομίζεις;».

Ο Θωμάς Λ. γκαζώνει:

«Αυτός ο Λευτέρης δεν δολοφονήθηκε. Απλώς, έπεσε θύμα αυτανάφλεξης. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ένας άνθρωπος αρπάζει φωτιά, έτσι ξαφνικά, χωρίς εξωτερική αιτία. Το σώμα απανθρακώνεται σε ελάχιστα λεπτά, η θερμοκρασία ανεβαίνει πολύ, αλλά η φωτιά δεν επεκτείνεται τριγύρω και σχεδόν πάντα κάποιο μέρος του σώματος παραμένει ανέπαφο».

Ο Μπ. κοιτά τον υφιστάμενό του με μια έκφραση ξινίλας.

«Και πώς συμβαίνει αυτό;».

«Η επικρατέστερη επιστημονική, το τονίζω αυτό, εξήγηση είναι πως προκαλείται από κάποια μόρια, που ξαφνικά αυτονομούνται και επιταχύνουν με τρομακτικό ρυθμό τον μεταβολισμό του σώματος, αυξάνοντας απότομα τη θερμοκρασία του. Αλλά, κανείς δεν μπορεί να μιλήσει με βεβαιότητα».

Ο Θωμάς Λ. ακουμπά τον φάκελο πάνω στο γραφείο.

«Να, εδώ έχω όλα τα σχετικά στοιχεία. Μπορείτε να τα δείτε».

Ο Μπ. δυσκολεύεται να χωνέψει όσα έχει ακούσει και εκτοξεύει χολή: «Δηλαδή, μπορεί να τους καίει και ο Θεός για τις αμαρτίες τους;…».

Ο Θωμάς Λ. δεν πτοείται.

«Εγώ πιστεύω ότι τον συγκεκριμένο τον έκαψε το ίδιο το χωριό!».

Ο Μπ. αφρίζει: «Εχεις ξεφύγει εντελώς, Θωμά, ή είναι η ώρα που λέμε ανοησίες;».

Ο Θωμάς Λ. παραμένει ατάραχος.

«Το θύμα πέθανε δύο μέρες πριν από το φεστιβάλ “Διαδρομές στη Μάρπησσα”. Σκόπευε να αγοράσει ακίνητα και να τα μετατρέψει σε πολυτελείς κατοικίες για τουρίστες. Δηλαδή, να αλλάξει τελείως τον χαρακτήρα του χωριού».

Ο Μπ. ανάβει τσιγάρο για να κατευνάσει την ταραχή του.

«Και λοιπόν;».

«Αντίθετα, το φεστιβάλ θέλει να προβάλει την αυθεντικότητα του χωριού και τη βιωματική σχέση των κατοίκων και των επισκεπτών μαζί του, χωρίς γραφικότητες ή διάθεση φτηνής εμπορικής εκμετάλλευσης. Αρα…».

«Αρα, τι;», εξανίσταται τώρα ο Μπ.

«Αρα, κατά κάποιον τρόπο, το χωριό τον εκδικήθηκε».

Ο Μπ. πέφτει στην πλάτη της καρέκλας του, έτοιμος να παραδώσει το πνεύμα.

«Αν δεν σε ήξερα, Θωμά, θα έλεγα πως είσαι παλαβός».

Ο Θωμάς Λ. χαμογελά κάπως και με κάποια δυσκολία ανασηκώνεται.

«Ο,τι και αν ισχύει, πάντως, η ουσία δεν αλλάζει. Είμαι βέβαιος ότι αυτός ο Λευτέρης κάηκε μόνος του. Εσείς, μπορείτε να κάνετε ό,τι νομίζετε. Εγώ, θα επιστρέψω στην υπηρεσία μόλις τελειώσει η αναρρωτική μου άδεια. Γεια σας, κύριε διοικητά».

Με τις πατερίτσες, πηγαίνει προς την πόρτα. Τον κόβει η φωνή του Μπ., που τώρα έχει γλυκάνει.

«Αν βγουν αληθινά όσα μου είπες, Θωμά… Θέλω να πω… Γνωρίζω κόσμο στο Αρχηγείο. Μπορώ να σε προτείνω για το Ανακριτικό. Σ’ ενδιαφέρει;».

Ο Θωμάς Λ. κοιτάζει τον άλλο με θριαμβευτική ηρεμία. Υστερα, χωρίς να πει λέξη, βγαίνει από το δωμάτιο, κλείνοντας την πόρτα πίσω του.

Ο Γιάννης Ράγκος (1966) είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος. Τελευταίες εκδόσεις του: «Μυρίζει αίμα» (Καστανιώτης, 2019), το graphic novel «Ληστές» (σχέδιο Γιώργου Γούση, Polaris, 2020) και οι συμμετοχές με διηγήματα στους συλλογικούς τόμους «33 ιστορίες για το 1821» (Gema, 2021), «Μάνη νουάρ» (Δρόμων, 2022) και «Ελληνικά εγκλήματα 6» (Καστανιώτης, 2022)