Και οι νάνοι ξεκίνησαν μικροί

Το περίμενα το άδοξο τέλος του Μπόρις Τζόνσον. Εγγράμματος και χειριστικός των ΜΜΕ, με ενδιαφέρουσα προσωπικότητα, αδιαφόρησε και για την Ευρώπη και για τη Βρετανία. Από ναρκισσισμό; Από κάτι χειρότερο: από τυφλή φιλοδοξία, αλλά και από την κυνική βεβαιότητα ότι στο τέλος θα είναι ο κερδισμένος, επειδή η Βρετανία υπήρχε πριν από την Ευρωπαϊκή Ενωση και θα υπάρχει και μετά. Λόγω αυτής της πεποίθησης πολιτεύτηκε σαν να κυβερνά μια κραταιά Μεγάλη Βρετανία. Και βρέθηκε επικεφαλής μιας χώρας με πολλαπλές κρίσεις, που απλώς νοσταλγούσε το αυτοκρατορικό παρελθόν της.

Εδώ και πολύ καιρό, ο Τζόνσον δεν ήταν καθόλου αγαπητός στους πολιτικούς κύκλους που επηρεάζουν τα πράγματα στη Βρετανία. Ο «Economist» κυκλοφόρησε χθες με τίτλο «Clownfall». Συμπυκνώνει το ότι υπήρξε επιπόλαιος και τυχοδιώκτης, αναξιόπιστος και συχνά αναξιοπρεπής. Ηταν ένδειξη περιφρόνησης των πολιτών η παραβίαση εκ μέρους του του σκληρού λοκντάουν λόγω της πανδημίας και το πάρτι που έγινε τον Μάιο του 2020 στους κήπους του πρωθυπουργικού γραφείου του, ενώ κάτι ανάλογο ήταν απαγορευμένο για τους πολίτες. Κι ήταν υπόδειγμα αναξιοπρέπειας η στάση του να μην αναλαμβάνει τις ευθύνες που του αντιστοιχούν όταν έγινε γνωστή η γεμάτη περιφρόνηση στους ψηφοφόρους στάση του. Ποιος όμως θέλει για ηγέτη έναν τύπο που τον περιφρονεί κατάμουτρα;

Ο Βέρνερ Χέρτζογκ έχει σκηνοθετήσει μια ταινία με τον ευρηματικό τίτλο «Και οι νάνοι ξεκίνησαν μικροί». Ο Μπόρις Τζόνσον ανήκει στα πρόσωπα της μεταφορικής αυτής φράσης. Ανέκαθεν ήταν της ευκολίας από την οποία προσδοκούσε μεγάλα οφέλη, αδιαφορώντας για τη δεοντολογία ή για τις συνέπειες. Πριν από μερικές εβδομάδες σε αυτή τη σελίδα είχα παραθέσει μια ιστορία (που τη διηγείται η Αν Απλμπάουμ στο τελευταίο βιβλίο της «Το λυκόφως της δημοκρατίας. Η σαγήνη του απολυταρχισμού», εκδ. Αλεξάνδρεια) από τα χρόνια που ήταν διαπιστευμένος δημοσιογράφος της «Daily Telegraph» στις Βρυξέλλες, στην ΕΕ:

«Η ειδικότητά του ήταν διασκεδαστικές μισοαληθινές ιστορίες φτιαγμένες γύρω από έναν κόκκο (ή μερικές φορές και λιγότερο από κόκκο) αλήθειας οι οποίες διακωμωδούσαν την Ευρωπαϊκή Ενωση παρουσιάζοντάς την σταθερά ως αστείρευτη πηγή κανονιστικής τρέλας. Τα άρθρα του είχαν τίτλους όπως “Απειλούνται τα βρετανικά ροζ λουκάνικα”, επαναλάμβαναν (ψευδείς) φήμες ότι οι γραφειοκράτες των Βρυξελλών θα απαγόρευαν τα διώροφα λεωφορεία ή τα πατατάκια με διάφορες γεύσεις. […] Οι αρχισυντάκτες άλλων εφημερίδων απαιτούσαν από τους ανταποκριτές στους στις Βρυξέλλες να βρουν και να στείλουν παρόμοιες ιστορίες…». Κάπως έτσι φούντωσε το λαϊκιστικό ρεύμα του Brexit, στο οποίο εύκολα ανέβηκε και ο ίδιος, καταφέρνοντας να ταυτίσει τον πολιτικό ρόλο του με τη νίκη του απομονωτισμού – σε μια από τις πρώτες πράξεις του λαϊκισμού κατά της παγκοσμιοποίησης.

Και τι κατάφερε; Πήρε μια χώρα με υψηλό κύρος στην Ευρώπη, του πιο σημαντικού συνδέσμου ανάμεσα στην ΕΕ και στις ΗΠΑ, και την απομάκρυνε, απομονώνοντάς τη σε ένα νησί που μαστίζεται από προβλήματα. Στο μεταξύ, η πανδημία και η οικονομική κρίση που έφερε άλλαξε τον κόσμο, αλλά η Βρετανία ψάχνει τον ρόλο της. Ο Τζόνσον νόμιζε πως τον βρήκε στην κρίση μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Αλλά, φευ…

Το 1962, ο αμερικανός πολιτικός Ντιν Ατσεσον είχε πει ότι «η Μεγάλη Βρετανία έχασε μια αυτοκρατορία αλλά δεν βρήκε ακόμα ένα ρόλο». Ενα ρόλο η χώρα θα αναζητήσει και μετά τον Μπόρις Τζόνσον. Θα τον βρει; Ή θα βυθιστεί περισσότερο στην κρίση της;