Η συνταγή πέτυχε

Είδος αναντικατάστατο και ευφυέστατο, υψηλών απαιτήσεων και εξίσου υψηλού κινδύνου, η (καλή) επιθεώρηση κινείται πάντα επάνω σε ένα τεντωμένο σκοινί. Οσο εύκολη μοιάζει, τόσο και ακόμα παραπάνω δύσκολη είναι στην κατασκευή της, κι αυτό αποδεικνύεται από το πόσο δυσεύρετη είναι πλέον. Με περισσότερο από έναν αιώνα ιστορίας, καθώς γεννήθηκε προς τα τέλη του 19ου, η επιθεώρηση έχει αποκτήσει πλέον ελληνική ταυτότητα (με ιταλικές, ίσως, ρίζες) και, παρά τα σκαμπανεβάσματά της, αντέχει ακόμα.

Από τις λαμπρές εποχές των «Παναθηναίων», απ’ όπου ξεχώρισε και η Μαρίκα Κοτοπούλη, ως τα χρυσά χρόνια του Ελεύθερου Θεάτρου και της Ελεύθερης Σκηνής και τα μετέπειτα μιας άτυπης παρακμής της, η επιθεώρηση ξέρει να επιβιώνει. Αρκεί να βρεθούν τα κατάλληλα υλικά και οι αντίστοιχες συνθήκες.

Με τον τίτλο «Τι ζούμε ρε;» η παράσταση σε κείμενα της Δήμητρας Παπαδοπούλου και σκηνοθεσία του Θοδωρή Αθερίδη μοιάζει σαν να ξαναβάζει την επιθεώρηση στο παιχνίδι, κι εκείνη με τη σειρά της σαν να ξαναβρίσκει τον δρόμο της. Ξεκινώντας από τον λόγο και το κείμενο, μαζί με το έμψυχο δυναμικό, τη ροή, το στήσιμο, την όψη και το μουσικό μέρος, το θέαμα στο Αλσος πληροί κατ’ αρχάς τις τυπικές προϋποθέσεις του είδους – 20μελής θίασος, 15μελής χορευτική ομάδα, 8μελής ζωντανή ορχήστρα. Τα νούμερα διαδέχονται το ένα το άλλο, με μια φυσικότητα, μέσα στο σκηνικό της πόλης (μας), όπου δεσπόζει η γειτονιά και η πολυκατοικία πάνω στην οποία προβάλλονται πρωτότυπα βίντεο άμεσα συνδεδεμένα με το εκάστοτε θέμα – εξαιρετικής ποιότητας και αισθητικής, με κίνηση και δυναμική.

Το δίδυμο της Δήμητρας Παπαδοπούλου και του Θοδωρή Αθερίδη ανοίγει και κλείνει την παράσταση: Οι δυο τους θέτουν το ερώτημα «τι είναι σήμερα επιθεώρηση» για να δώσουν στο τέλος την απάντηση με όλα όσα έχουν μεσολαβήσει στη σκηνή του Αλσους. Με κωμική και σατιρική διάθεση, με πολιτικό σχόλιο και έντονη κοινωνική κριτική, το «Τι ζούμε ρε;» συμπεριλαμβάνει όλα όσα μας έχουν απασχολήσει την τελευταία διετία τουλάχιστον, ξεκινώντας από την περιβόητη και εξίσου δυσεύρετη ατομική ευθύνη.

ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΑ. Το νούμερο της «Κύπριας» Δήμητρας Παπαδοπούλου, του «Παΐσιου» Θανάση Αλευρά μαζί με τον Στράτο Λύκο, της «αριστερής» Ελένης Κοκκίδου, των «Χοντρής-Λιγνής» με την Παρθένα Χοροζίδου και τη Νίκη Λάμη, του «#metoo» ή μάλλον του «#methree» των Αθερίδη – Ελευθερίου – Κρόμπα, του «Μασούτη» με τον Αντώνη Λουδάρο, του «φιλόλογου» Κρατερού Κατσούλη, του χαμένου στην πόλη Κώστα Αποστολάκη καθώς και τα υπόλοιπα συνθέτουν την τοιχογραφία της σημερινής Ελλάδας. Ξεχωριστή θέση κατέχει ο Πάνος Μουζουράκης, με μια πολυδιάσταση συμμετοχή, υποκριτική και μουσική, ξεδιπλώνοντας το ταλέντο αλλά και την έμφυτη επικοινωνία του με το κοινό…

Η επιθεώρηση στο Αλσος δεν χαρίζεται σε κανέναν, λέει αλήθειες, χωρίς ωστόσο να χρειάζεται να πέσει στη βωμολοχία ή τη χυδαιότητα – κι αυτό, ομολογώ, δεν είναι καθόλου εύκολο. Θυμάται λίγο τα παλιά και αγγίζει το συναίσθημα. Στρέφει το βλέμμα στα τωρινά και τα μελλοντικά, γελάει, όπως κι εμείς, με τα χάλια μας, και διατηρεί το σπινθηροβόλο πνεύμα της.

Τέλος, το ίδιο το Αλσος, ως χώρος και θεατρικός τόπος, «συμμετέχει» στην παράσταση: Ενας συνδυασμός πολυτελούς «αναψυκτηρίου» και θερινού σινεμά. Πολύ απλά, η συνταγή πέτυχε…

Χωράει ο Μποστ στην Επίδαυρο;
Η συζήτηση για το ποιες παραστάσεις «επιτρέπεται» να εντάσσονται κάθε χρόνο στα Επιδαύρια και ποιες όχι είναι παλιά και, όπως όλα δείχνουν, αδιέξοδη. Ποιος καθορίζει αυτό το «επιτρέπεται»; Εκ του νόμου και εκ του αποτελέσματος πάντως το πρόγραμμα καθορίζεται από τον ίδιο τον θεσμό του Φεστιβάλ και τους εκάστοτε διοικούντες του. Ποτέ κανείς δεν είναι πλήρως ικανοποιημένος, και πάντα ο καθένας δικαιούται να κάνει την κριτική του. Ωστόσο κάθε καλλιτεχνική διεύθυνση θέτει τις δικές της προτεραιότητες, έναν άτυπο μπούσουλα στις επιλογές της.
Η φετινή κάθοδος του Εθνικού Θεάτρου με τη «Μήδεια» όχι του Ευριπίδη αλλά του Μποστ δίνει το έναυσμα για να επαναφέρουμε τη συζήτηση γύρω από αυτό το αρχικό «επιτρέπεται». Χωράει ο Μποστ στην Επίδαυρο; Τι είναι τελικά αυτό το αρχαίο θέατρο; Ποια θεάματα, ποιες παραστάσεις, ποιους δημιουργούς μπορεί να δεχτεί σε αυτή τη μεγάλη αγκαλιά του; Πόσο ανεκτικό είναι και πόση αντοχή έχει; Και αυτή η άποψη ότι «θα τρίζουν τα κόκαλα των μεγάλων δασκάλων του παρελθόντος» έχει ακόμα θέση στον προβληματισμό μας; Η μήπως την ανασύρουμε όταν δεν έχουμε τίποτε άλλο να πούμε…
Απάντηση μην περιμένετε, άμεσα τουλάχιστον και σίγουρα όχι από εμένα, αλλά ούτε και από κανέναν. Και αυτό είναι κάτι που αποδεικνύεται και επιβεβαιώνεται κάθε χρόνο με τις διαφορετικές προτάσεις που τελικά παίρνουν το πράσινο φως. Ωστόσο μια σειρά χαρακτηριτικών βρίσκονται ως κοινός παρανομαστής: τραγωδία και κωμωδία, Αισχύλος, Σοφοκλής, Ευριπίδης και Αριστοφάνης… Και όχι μόνον. Και Σαίξπηρ και Μπέκετ, και επετειακή «Γκόλφω» και τώρα Μποστ…
Πιστεύω ότι από τη στιγμή που η Επίδαυρος δεν έχει προκαθορίσει τα όριά της, με την έννοια, ενδεχομένως, ενός Φεστιβάλ αποκλειστικά και μόνο αρχαίου δράματος, με λιγότερο ή περισσότερο πειραματικό χαρακτήρα και άλλο τόσο «παραδοσιακό» και «κλασικό», όλοι χωρούν. Σε ένα παιχνίδι, όταν δεν υπάρχουν αυστηροί κανόνες, τότε είναι σχεδόν αυτονόητο ότι κάποιος θα «κλέψει». Και γιατί όχι, μπορεί και να κερδίσει κιόλας.